HƯỚNG DẪN THỦ TỤC KHAI NHẬN DI SẢN THỪA KẾ MỚI NHẤT

1. Khai nhận di sản thừa kế là gì?

Căn cứ Điều 59 Luật Công chứng 2024, công chứng khai nhận văn bản phân chia di sản được hiểu là thủ tục hành chính nhằm xác định quyền và nghĩa vụ của người được hưởng di sản đối với tài sản của người đã khuất.

Khoản 1 Điều 59 quy định: Người thừa kế theo pháp luật hoặc theo di chúc đều có quyền yêu cầu công chứng văn bản khai nhận di sản.

Thủ tục khai nhận di sản thừa kế được thực hiện tại Văn phòng công chứng nơi cư trú cuối cùng của người để lại di sản. Đây là căn cứ pháp lý quan trọng để sang tên tài sản, tránh tranh chấp giữa những người thừa kế.

2. Ai có quyền khai nhận di sản thừa kế?

Việc xác định ai là người có quyền khai nhận di sản thừa kế là bước quan trọng trong quá trình thực hiện thủ tục thừa kế. Bởi chỉ những người thực sự có quyền hưởng di sản theo quy định pháp luật hoặc theo di chúc hợp pháp mới được cơ quan công chứng, cơ quan nhà nước có thẩm quyền chấp nhận hồ sơ. Tùy từng trường hợp cụ thể mà quyền khai nhận di sản sẽ thuộc về những chủ thể khác nhau.

2.1. Trường hợp thừa kế theo di chúc

Trong trường hợp người để lại di sản có lập di chúc hợp pháp, người được chỉ định trong di chúc sẽ là người có quyền trực tiếp thực hiện thủ tục khai nhận di sản. Khi đó, hồ sơ yêu cầu công chứng khai nhận di sản bắt buộc phải có bản sao di chúc kèm theo các giấy tờ chứng minh quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản của người đã mất.

Ví dụ: Ông A để lại di chúc chỉ định con trai cả được hưởng toàn bộ căn nhà. Khi ông A qua đời, người con trai cả là người có quyền làm thủ tục khai nhận di sản theo di chúc.

2.2. Trường hợp thừa kế theo pháp luật

Theo Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015, việc thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong các trường hợp sau:

Người để lại di sản không lập di chúc.

• Di chúc được lập nhưng không hợp pháp hoặc bị tuyên vô hiệu.
• Người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc.
• Người thừa kế theo di chúc không có quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.
• Cơ quan, tổ chức được chỉ định trong di chúc không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế.

Ngoài ra, pháp luật cũng quy định một số phần di sản bắt buộc vẫn phải chia theo pháp luật, ví dụ: phần di sản không được định đoạt trong di chúc, hoặc phần di sản liên quan đến một phần di chúc vô hiệu. Trong trường hợp này, những người thừa kế theo pháp luật sẽ được xác định theo thứ tự hàng thừa kế (hàng thứ nhất, hàng thứ hai, hàng thứ ba) quy định tại Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015.
>> Xem thêm Thủ tục, hồ sơ khai di sản thừa kế tại Tp.HCM

3. Điều kiện để khai nhận di sản thừa kế

Trong thực tế, không ít trường hợp nhà đất chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ, sổ hồng) nhưng chủ sở hữu qua đời để lại tài sản cho người thừa kế. Vấn đề đặt ra là: liệu người thừa kế có được khai nhận di sản trong trường hợp này hay không? Câu trả lời là có thể, nhưng phải đáp ứng đầy đủ những điều kiện pháp lý nhất định theo quy định. Đây là căn cứ quan trọng để cơ quan công chứng, cơ quan quản lý đất đai chấp nhận và giải quyết thủ tục thừa kế, đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho những người thừa kế. Cụ thể, người thừa kế cần lưu ý các điều kiện sau:

3.1. Có giấy tờ chứng minh nguồn gốc quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở

Các loại giấy tờ có thể bao gồm: hợp đồng mua bán, giấy tờ viết tay có xác nhận, biên lai thuế nhà đất, giấy tờ kê khai, quyết định giao đất, hoặc giấy phép xây dựng. Đây là cơ sở chứng minh người để lại di sản đã có quyền hợp pháp hoặc ít nhất có nguồn gốc rõ ràng đối với tài sản.

3.2. Không có tranh chấp

Tài sản để lại phải đang ở tình trạng không tranh chấp. Nếu có tranh chấp, việc khai nhận di sản sẽ bị tạm ngưng cho đến khi có quyết định hoặc bản án có hiệu lực pháp luật từ cơ quan có thẩm quyền giải quyết.

3.3. Người để lại di sản phải có quyền sử dụng đất hợp pháp

Trường hợp đất do lấn chiếm, xây dựng trái phép, hoặc thuộc diện vi phạm pháp luật về đất đai thì rất khó được công nhận là di sản hợp pháp để lại cho người thừa kế.

4. Hồ sơ khai nhận di sản thừa kế

Sau khi đã đảm bảo đủ điều kiện, người thừa kế cần thực hiện thủ tục khai nhận di sản theo đúng trình tự pháp luật. Quy trình này bao gồm chuẩn bị hồ sơ và tiến hành các bước công chứng, niêm yết và sang tên quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở.

4.1. Hồ sơ cần chuẩn bị

• Giấy đề nghị khai nhận di sản thừa kế.
• Giấy tờ chứng minh quyền thừa kế:
• Thừa kế theo pháp luật: giấy khai sinh, sổ hộ khẩu, CMND/CCCD…
• Thừa kế theo di chúc: bản sao di chúc hợp pháp.
• Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản: sổ đỏ, giấy đăng ký xe, sổ tiết kiệm…
• Giấy chứng tử của người để lại di sản.
• Bản kê khai di sản thừa kế: liệt kê toàn bộ tài sản, giá trị và tình trạng pháp lý.
• Các giấy tờ khác theo yêu cầu của công chứng viên.

4.2. Trình tự thủ tục khai nhận di sản thừa kế mới nhất

Thủ tục khai nhận di sản thừa kế là một trong những bước quan trọng để người thừa kế hợp pháp được công nhận quyền sở hữu đối với tài sản mà người chết để lại. Pháp luật hiện hành quy định rõ ràng về trình tự và thủ tục công chứng khai nhận di sản nhằm đảm bảo tính minh bạch, hạn chế tranh chấp và bảo vệ quyền lợi chính đáng của các bên.

Theo quy định, quy trình khai nhận di sản thừa kế thường được thực hiện qua 6 bước cơ bản sau:

Bước 1: Nộp hồ sơ

Người thừa kế nộp hồ sơ tại Văn phòng công chứng có thẩm quyền.

Bước 2: Thẩm định hồ sơ

Công chứng viên kiểm tra tính hợp lệ, xác minh người để lại di sản đúng là chủ sở hữu, và người thừa kế đúng đối tượng được hưởng theo di chúc hoặc pháp luật. Nếu chưa rõ ràng, công chứng viên có quyền từ chối hoặc yêu cầu giám định, xác minh thêm.

Bước 3: Niêm yết thụ lý

Tổ chức công chứng niêm yết công khai việc thụ lý hồ sơ trong 15 ngày tại UBND cấp xã nơi cư trú cuối cùng của người để lại di sản và nơi có tài sản (nếu có bất động sản).

Bước 4: Lập văn bản khai nhận di sản

Sau thời gian niêm yết, nếu không phát sinh tranh chấp, công chứng viên lập văn bản khai nhận di sản và cho các bên ký.

Bước 5: Hoàn tất thủ tục công chứng

Văn bản khai nhận di sản được công chứng viên ký chứng nhận. Đây là căn cứ pháp lý để sang tên tài sản.

Bước 6: Nộp lệ phí công chứng

Người thừa kế thực hiện nghĩa vụ nộp phí công chứng theo quy định pháp luật.a

Kết quả sau khi khai nhận di sản thừa kế

Người thừa kế được cấp văn bản công chứng về khai nhận hoặc thỏa thuận phân chia di sản.

Có cơ sở hợp pháp để đăng ký sang tên quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản.

Tránh được nguy cơ tranh chấp phát sinh trong quá trình phân chia di sản.
>>> Tham khảo bài viết: "Chi phí khai di sản thừa kế mới nhất"
"Tư vấn thủ tục kê khai di sản thừa kế"

5. Những điểm mới cần lưu ý theo Luật Công chứng 2024 (hiệu lực từ 01/7/2025)

5.1. Chỉ còn một loại văn bản khai nhận di sản

Từ 1/7/2025, sẽ không còn tách biệt “văn bản khai nhận di sản” và “văn bản phân chia di sản” như trước đây.

Dù thừa kế theo pháp luật hay theo di chúc, dù chỉ có một người thừa kế thì vẫn phải lập “văn bản phân chia di sản”.

5.2. Công chứng ngoài trụ sở — linh hoạt hơn

Công chứng viên được phép thực hiện công chứng ngoài trụ sở trong các trường hợp đặc biệt:

• Người bệnh, đang cách ly, người cao tuổi.
• Phụ nữ mang thai, đang nuôi con dưới 12 tháng.
• Lực lượng vũ trang tại ngũ.
• Người gặp trở ngại khách quan khác không thể di chuyển.

6. Thời hiệu yêu cầu khai nhận di sản thừa kế

Trong pháp luật dân sự, thời hiệu thừa kế là khoảng thời gian mà người thừa kế được quyền yêu cầu chia di sản, xác nhận quyền thừa kế hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác. Đây là một quy định quan trọng nhằm đảm bảo tính ổn định của các quan hệ sở hữu và hạn chế tranh chấp kéo dài.

Theo Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu để người thừa kế thực hiện quyền của mình được quy định như sau:

6.1. Thời hiệu đối với bất động sản

Thời hạn: 30 năm kể từ thời điểm mở thừa kế (tức là từ thời điểm người để lại di sản chết).

Áp dụng đối với các tài sản là bất động sản như: nhà ở, quyền sử dụng đất, công trình xây dựng gắn liền với đất…

Sau khi hết thời hạn 30 năm, nếu không có ai yêu cầu chia di sản thì quyền khởi kiện để yêu cầu chia di sản sẽ không còn. Khi đó, di sản thuộc về người đang quản lý hợp pháp.

Ví dụ: Ông A qua đời để lại một mảnh đất cho 3 người con. Trong 28 năm kể từ ngày ông A mất, các con không yêu cầu phân chia. Đến năm thứ 29, một người con vẫn có quyền yêu cầu chia di sản. Nhưng nếu để sang năm thứ 31 mới yêu cầu, thì quyền này sẽ chấm dứt.

6.2. Thời hiệu đối với động sản

Thời hạn: 10 năm kể từ thời điểm mở thừa kế.

Áp dụng cho các loại tài sản là động sản như: tiền, vàng, xe ô tô, máy móc, cổ phiếu, sổ tiết kiệm, hàng hóa…

Quá 10 năm mà không có yêu cầu, di sản cũng được xác định thuộc về người đang quản lý hợp pháp.

Ví dụ: Bà B qua đời để lại 200 triệu đồng tiền mặt cho 2 người con. Nếu trong vòng 9 năm kể từ ngày bà mất, hai con có thể yêu cầu chia. Nhưng nếu đến năm thứ 11 mới khởi kiện yêu cầu phân chia thì sẽ bị tòa án từ chối giải quyết.

6.3. Hệ quả pháp lý khi hết thời hiệu

Khi thời hiệu yêu cầu chia di sản đã hết, người có quyền thừa kế sẽ không còn quyền khởi kiện ra Tòa án để yêu cầu chia hoặc xác nhận quyền thừa kế nữa. Lúc này:

Di sản thuộc quyền sở hữu của người đang quản lý hợp pháp. Người này có thể là một trong những người thừa kế hoặc người thứ ba nếu họ quản lý di sản đúng quy định pháp luật.

Các đồng thừa kế khác sẽ mất quyền đòi hỏi, trừ trường hợp chứng minh được việc quản lý tài sản là trái pháp luật (chiếm hữu không ngay tình, không liên tục hoặc không công khai).

6.4. Lưu ý quan trọng

Thời hiệu chia di sản (30 năm hoặc 10 năm) khác với thời điểm mở thừa kế (ngay khi người để lại di sản mất). Người thừa kế có thể thỏa thuận với nhau để chưa chia ngay, nhưng nếu kéo dài quá thời hiệu thì quyền yêu cầu sẽ mất.

Trong thực tế, nhiều gia đình giữ nguyên hiện trạng nhà đất hoặc tài sản nhiều năm mà không làm thủ tục khai nhận di sản. Điều này tiềm ẩn rủi ro vì đến khi muốn sang tên, chuyển nhượng thì đã hết thời hiệu, gây khó khăn trong việc xử lý.

Trường hợp đặc biệt: Nếu trong thời gian quản lý di sản có tranh chấp phát sinh, thời hiệu được tính lại từ đầu khi có quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

7. Vì sao khách hàng chọn Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy

Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy là đơn vị đã có bề dày hoạt động, với đội ngũ Luật sư được đào tạo bài bản, chính quy và có chuyên môn sâu trong việc khai di sản thừa kế . Với đội ngũ Luật sư có nhiều năm kinh nghiệm trong các hoạt động thực tiễn, cung cấp các dịch vụ pháp lý và đặc biệt là kinh nghiệm thực tế về khai di sản thừa kế và các vấn đề liên quan, chúng tôi đã cung cấp dịch vụ pháp lý tốt nhất về khai di sản thừa kế và mang lại sự hài lòng cho nhiều khách hàng.

Ngoài vấn đề chuyên môn, chúng tôi luôn thực hiện dịch vụ khai di sản thừa kế với tinh thần, trách nhiệm và sự tận tâm cao nhất, xây dựng niềm tin, sự an tâm và an toàn pháp lý cho khách hàng.

Đồng thời, chúng tôi luôn ý thức tuân thủ Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề Luật sư trong quá trình thực hiện khai di sản thừa kế trong mối quan hệ với khách hàng, đồng nghiệp và các cơ quan Nhà nước, các cá nhân có liên quan trong quá trình thực hiện khai di sản thừa kế

Chúng tôi cam kết và trách nhiệm bảo mật tất cả các khoản mục, điều kiện của hợp đồng/thỏa thuận nào được thiết lập, ký kết và tất cả giấy tờ, tài liệu, thông tin mà Văn phòng Luật sư có được từ khai di sản thừa kế. Văn phòng Luật sư cam kết không công bố hay truyền đạt các vấn đề liên quan đến hợp đồng và công việc này đến Bên thứ ba nào khác mà không có sự đồng ý bằng văn bản của khách hàng, trừ trường hợp cơ quan Nhà nước yêu cầu.

8. Thông tin liên hệ Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy

Nếu Quý khách hàng đang gặp phải vấn đề pháp lý liên quan đến khai di sản thừa kế, đừng ngần ngại, hãy liên hệ với chúng tôi qua Hotline 0909160684 để nhận được sự khai di sản thừa kế và được hỗ trợ kịp thời.

Số hotline được Luật sư tiếp nhận và xử lý trên phạm vi toàn quốc.

Thời gian làm việc từ 08 giờ sáng đến 21 giờ tối trong khoảng thời gian từ Thứ 2 đến Thứ 7 trong tuần.

Ngoài phương thức hỗ trợ qua số hotline cho dịch vụ khai di sản thừa kế, chúng tôi còn tư vấn và hỗ trợ trực tiếp và trực tuyến qua Zalo: 0978845617, và Email info@luatsuhcm.com

Chúng tôi hiểu rằng, vấn đề pháp lý khai di sản thừa kế có thể ảnh hưởng lớn đến cuộc sống và công việc, thời gian, chi phí của bạn. Hãy để đội ngũ Luật sư của chúng tôi đồng hành và hỗ trợ bạn giải quyết các vấn đề pháp lý một cách hiệu quả và chuyên nghiệp nhất. Chúng tôi luôn sẵn sàng lắng nghe, thấu hiểu và đồng hành cùng Quý khách hàng trên mỗi bước đường pháp lý.