Tư vấn thủ tục tuyên bố người mất năng lực hành vi dân sự

1. Thế nào là người mất năng lực hành vi dân sự?

Theo quy định tại Điều 22 Bộ luật Dân sự năm 2015, người mất năng lực hành vi dân sự là người do mắc bệnh tâm thần hoặc bệnh lý khác dẫn đến không còn khả năng nhận thức và làm chủ hành vi của mình. Việc xác định tình trạng này không đương nhiên mà phải được Tòa án xem xét, quyết định trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần, theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc cơ quan, tổ chức có thẩm quyền.

Chỉ khi có quyết định tuyên bố của Tòa án thì người đó mới bị coi là mất năng lực hành vi dân sự. Trong trường hợp không còn căn cứ, Tòa án có thể ra quyết định hủy bỏ việc tuyên bố này. Mọi giao dịch dân sự của người mất năng lực hành vi dân sự phải do người đại diện theo pháp luật xác lập và thực hiện.

2. Ai có quyền yêu cầu tuyên bố người mất năng lực hành vi dân sự?

Căn cứ Điều 376 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự thuộc về những chủ thể có liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích của người đó. Cụ thể, người có quyền, lợi ích liên quan hoặc các cơ quan, tổ chức hữu quan đều có quyền nộp đơn yêu cầu Tòa án xem xét, giải quyết theo quy định pháp luật.

Như vậy, pháp luật cho phép nhiều chủ thể khác nhau chủ động yêu cầu Tòa án nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người có dấu hiệu hạn chế về năng lực hành vi dân sự.

3. Thủ tục tuyên bố người mất năng lực hành vi dân sự

Việc tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự là thủ tục tố tụng đặc biệt nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người không còn khả năng nhận thức, làm chủ hành vi cũng như của người thân và các chủ thể có liên quan. Trình tự, thủ tục giải quyết yêu cầu này được thực hiện theo quy định tại Điều 377, Điều 378 và các điều liên quan của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

3.1. Hồ sơ cần chuẩn bị

Người yêu cầu cần chuẩn bị hồ sơ gồm các giấy tờ chủ yếu sau:

• Đơn yêu cầu tuyên bố người mất năng lực hành vi dân sự theo mẫu quy định, trong đó nêu rõ thông tin người yêu cầu, người bị yêu cầu và nội dung yêu cầu Tòa án giải quyết;

• Tài liệu, chứng cứ chứng minh người bị yêu cầu mắc bệnh tâm thần hoặc bệnh lý khác dẫn đến không thể nhận thức, làm chủ hành vi (hồ sơ bệnh án, xác nhận của cơ sở y tế có thẩm quyền…);

• Giấy tờ nhân thân của người bị yêu cầu (giấy khai sinh, căn cước công dân, hộ khẩu, giấy đăng ký kết hôn… nếu có);

• Giấy tờ nhân thân và tài liệu chứng minh tư cách của người yêu cầu là người có quyền, lợi ích liên quan;

• Các tài liệu, chứng cứ khác có liên quan (nếu có).

3.2. Thẩm quyền của Tòa án

Căn cứ khoản 1 Điều 27 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, yêu cầu tuyên bố hoặc hủy bỏ quyết định tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự là yêu cầu về dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án.

Theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 35 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 được sửa đổi bởi Khoản 2 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Tố tụng dân sự, Luật Tố tụng hành chính, Luật Tư pháp người chưa thành niên, Luật Phá sản và Luật Hòa giải, đối thoại tại tòa án 2025, các yêu cầu về dân sự quy định tại khoản 1 Điều 27 của Bộ luật này thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án theo cấp sơ thẩm. Trên cơ sở tổ chức hệ thống Tòa án theo quy định pháp luật hiện hành, thẩm quyền này được giao cho Tòa án nhân dân khu vực.

Về thẩm quyền theo lãnh thổ, căn cứ điểm a khoản 2 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, Tòa án nơi người bị yêu cầu tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự cư trú hoặc làm việc có thẩm quyền giải quyết yêu cầu.

Bên cạnh đó, theo điểm a khoản 2 Điều 40 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, người yêu cầu có quyền lựa chọn Tòa án giải quyết đối với yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự. Theo đó, người yêu cầu có thể nộp đơn tại Tòa án nơi mình cư trú, làm việc, có trụ sở hoặc tại nơi có tài sản của người bị yêu cầu.

Như vậy, người yêu cầu có thể nộp đơn yêu cầu tuyên bố con trai mình mất năng lực hành vi dân sự tại Tòa án nhân dân khu vực nơi người con cư trú, làm việc; hoặc lựa chọn Tòa án nhân dân khu vực nơi mình cư trú, làm việc hoặc nơi có tài sản của người con để Tòa án xem xét, giải quyết theo đúng quy định pháp luật.

3.3. Trình tự, thủ tục thực hiện

Thủ tục tuyên bố người mất năng lực hành vi dân sự được thực hiện theo các bước sau:

Bước 1: Người có quyền yêu cầu nộp đơn yêu cầu và hồ sơ kèm theo đến Tòa án có thẩm quyền theo quy định tại khoản 1 Điều 27; Khoản 2 Điều 35; Điểm a Khoản 2 Điều 39 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 sửa đổi bổ sung năm 2025.

Bước 2: Tòa án tiếp nhận và xem xét tính hợp lệ của đơn yêu cầu.

• Trường hợp hồ sơ chưa đầy đủ hoặc chưa đúng quy định, Tòa án yêu cầu người nộp đơn sửa đổi, bổ sung;

• Trường hợp đơn không thuộc thẩm quyền hoặc người yêu cầu không có quyền yêu cầu, Tòa án trả lại đơn theo quy định.

Bước 3: Khi đơn hợp lệ, Tòa án thông báo cho người yêu cầu nộp lệ phí giải quyết việc dân sự. Sau khi người yêu cầu hoàn tất nghĩa vụ lệ phí (trừ trường hợp được miễn), Tòa án tiến hành thụ lý vụ việc.

Bước 4: Trong thời hạn chuẩn bị xét đơn yêu cầu, Tòa án tiến hành thu thập chứng cứ, trưng cầu giám định pháp y tâm thần đối với người bị yêu cầu khi cần thiết, đồng thời ra quyết định mở phiên họp giải quyết việc dân sự.

Bước 5: Sau khi mở phiên họp, nếu có đủ căn cứ pháp luật, Tòa án ra quyết định tuyên bố người bị yêu cầu là người mất năng lực hành vi dân sự và xác định người đại diện theo pháp luật hoặc người giám hộ theo quy định.

3.4. Lệ phí giải quyết việc dân sự

Căn cứ Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, lệ phí yêu cầu Tòa án tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự được xác định là lệ phí giải quyết việc dân sự. Theo đó, mức lệ phí phải nộp là 300.000 đồng cho mỗi yêu cầu.

Người yêu cầu có trách nhiệm nộp lệ phí theo đúng thời hạn ghi trong thông báo của Tòa án, trừ trường hợp được miễn hoặc không phải nộp lệ phí theo quy định pháp luật. Việc không thực hiện nghĩa vụ nộp lệ phí đúng hạn có thể dẫn đến việc Tòa án không thụ lý hoặc đình chỉ giải quyết yêu cầu.
>>Tham khảo bài viết: Văn phòng Luật sư uy tín tại TP.HCM - Cách nhận diện

4. Thời hạn yêu cầu tuyên bố người mất năng lực hành vi dân sự

Căn cứ Điều 366 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, thời hạn giải quyết yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự được thực hiện trong khoảng thời gian tối thiểu 45 ngày kể từ ngày Tòa án thụ lý đơn yêu cầu.

Cụ thể, trong thời hạn 01 tháng kể từ ngày thụ lý đơn, Tòa án phải ra quyết định mở phiên họp xét đơn yêu cầu. Tiếp đó, trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày ban hành quyết định mở phiên họp, Tòa án phải tiến hành phiên họp để xem xét và giải quyết yêu cầu theo quy định pháp luật.

5. Công việc của Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy khi tư vấn thủ tục tuyên bố người mất năng lực hành vi dân sự

Nhằm hỗ trợ khách hàng thực hiện thủ tục tuyên bố người mất năng lực hành vi dân sự đúng quy định pháp luật, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan, Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy trực tiếp tư vấn và đồng hành xuyên suốt quá trình giải quyết tại Tòa án. Các công việc cụ thể bao gồm:

• Tư vấn pháp lý ban đầu: Luật sư phân tích quy định của Bộ luật Dân sự 2015 và Bộ luật Tố tụng dân sự 2015; đánh giá tình trạng pháp lý của người bị yêu cầu; xác định căn cứ, điều kiện và khả năng thực hiện thủ tục theo quy định hiện hành.

• Hướng dẫn và rà soát hồ sơ: Tư vấn chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, giấy tờ y tế, giấy tờ nhân thân; kiểm tra tính hợp lệ, đầy đủ của tài liệu trước khi nộp cho Tòa án có thẩm quyền.

• Soạn thảo đơn và hồ sơ yêu cầu: Hỗ trợ soạn thảo đơn yêu cầu tuyên bố người mất năng lực hành vi dân sự và các văn bản liên quan, bảo đảm nội dung đúng mẫu, đúng căn cứ pháp luật và phù hợp thực tế.

• Giải quyết vướng mắc phát sinh: Tư vấn xử lý các trường hợp hồ sơ bị yêu cầu bổ sung, kéo dài thời gian giải quyết hoặc có ý kiến khác nhau giữa các bên liên quan.

• Hỗ trợ sau khi có quyết định của Tòa án: Tư vấn các vấn đề pháp lý liên quan đến người đại diện theo pháp luật, người giám hộ và việc thực hiện quyền, nghĩa vụ phát sinh sau khi có quyết định tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự.

Với kinh nghiệm chuyên sâu trong lĩnh vực dân sự và tố tụng, Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy cam kết hỗ trợ khách hàng thực hiện thủ tục tuyên bố người mất năng lực hành vi dân sự một cách đúng luật, hiệu quả và bảo đảm tối đa quyền lợi hợp pháp.
>>Tham khảo: Tư vấn khai nhận thừa kế cho người bị tâm thần

6. Vì sao nên chọn dịch vụ tư vấn thủ tục tuyên bố người mất năng lực hành vi dân sự của Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy?

Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy là đơn vị uy tín trong lĩnh vực tư vấn pháp luật dân sự, đặc biệt là tư vấn thủ tục tuyên bố người mất năng lực hành vi dân sự, với nhiều năm kinh nghiệm hỗ trợ cá nhân, gia đình thực hiện thủ tục tại Tòa án đúng quy định pháp luật. Đội ngũ luật sư am hiểu sâu sắc Bộ luật Dân sự và Bộ luật Tố tụng dân sự, giúp khách hàng xác định đúng căn cứ pháp lý, điều kiện và hướng xử lý phù hợp với từng trường hợp cụ thể.

Luật sư của Văn phòng đồng hành xuyên suốt quá trình giải quyết, từ tư vấn quy định pháp luật, đánh giá hồ sơ y tế, chuẩn bị và soạn thảo đơn yêu cầu, đến đại diện hoặc hỗ trợ làm việc với Tòa án và các cơ quan, tổ chức liên quan. Nhờ quy trình làm việc rõ ràng, chuyên nghiệp, khách hàng được hỗ trợ hiệu quả, hạn chế tối đa sai sót và kéo dài thời gian giải quyết.

Bên cạnh đó, Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy luôn đặt tính minh bạch, trách nhiệm và bảo mật thông tin lên hàng đầu. Mọi thông tin cá nhân, hồ sơ y tế và tài liệu pháp lý của khách hàng đều được bảo mật tuyệt đối, chỉ sử dụng đúng mục đích giải quyết vụ việc và tuân thủ nghiêm các quy tắc đạo đức nghề nghiệp luật sư.

Với kinh nghiệm thực tiễn và sự tận tâm trong từng hồ sơ, Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy là địa chỉ đáng tin cậy cho khách hàng có nhu cầu tư vấn thủ tục tuyên bố người mất năng lực hành vi dân sự, bảo đảm quá trình thực hiện đúng luật, nhanh chóng và an toàn về mặt pháp lý.

7. Thông tin liên hệ của Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy

Nếu Quý khách đang có nhu cầu tư vấn thủ tục tuyên bố người mất năng lực hành vi dân sự, vui lòng liên hệ Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy qua các kênh sau:

• Hotline: 0909 160 684 (đường dây nóng – hỗ trợ tư vấn pháp lý trên toàn quốc)

• Zalo: 0978 845 617

• Email: info@luatsuhcm.com

• Thời gian làm việc: 8h00 – 21h00, từ Thứ Hai đến Thứ Bảy hàng tuần

Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy hiểu rằng thủ tục tuyên bố người mất năng lực hành vi dân sự là vấn đề pháp lý nhạy cảm, đòi hỏi phải tuân thủ chặt chẽ quy định pháp luật và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người liên quan. Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm, chúng tôi hỗ trợ toàn diện từ việc tư vấn điều kiện, căn cứ pháp lý, chuẩn bị và soạn thảo hồ sơ hoặc đồng hành cùng khách hàng làm việc với Tòa án có thẩm quyền.

Chúng tôi cam kết mang đến giải pháp pháp lý chính xác, nhanh chóng và hiệu quả, giúp khách hàng rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục, hạn chế rủi ro pháp lý và bảo đảm việc thực hiện đúng quy định của pháp luật hiện hành.

Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy luôn là đối tác pháp lý tin cậy, sẵn sàng đồng hành cùng Quý khách trong suốt quá trình thực hiện thủ tục tuyên bố người mất năng lực hành vi dân sự, bảo đảm tính hợp pháp, an toàn và nhân văn.