Những tranh chấp lao động bắt buộc phải qua hòa giải

1. Các trường hợp phải thực hiện thủ tục hòa giải

Trong thực tiễn giải quyết tranh chấp lao động, việc xác định đúng loại tranh chấp có ý nghĩa quyết định. Có những tranh chấp bắt buộc phải qua hòa giải viên lao động trước, có những tranh chấp được khởi kiện thẳng ra Tòa án, và cũng có những trường hợp chỉ sau khi hòa giải không thành hoặc hết thời hạn hòa giải thì các bên mới được chuyển sang bước tiếp theo.

Căn cứ pháp lý gồm Điều 32 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 (sđ,bs 2025) khoản 1 Điều 188, khoản 2 Điều 191, khoản 2 Điều 195 Bộ luật Lao động 2019 và các quy định hướng dẫn tại Nghị định 145/2020/NĐ-CP.

Các trường hợp phải thực hiện thủ tục hòa giải gồm:

Tranh chấp lao động cá nhân giữa người lao động và người sử dụng lao động: về nguyên tắc, loại tranh chấp này phải thông qua thủ tục hòa giải của hòa giải viên lao động trước khi yêu cầu Hội đồng trọng tài lao động hoặc Tòa án giải quyết. Tuy nhiên, pháp luật loại trừ một số trường hợp không bắt buộc hòa giải, gồm:

• Tranh chấp về xử lý kỷ luật sa thải hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động;
• Tranh chấp về bồi thường thiệt hại, trợ cấp khi chấm dứt hợp đồng lao động;
• Tranh chấp giữa người giúp việc gia đình với người sử dụng lao động; tranh chấp về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp;
• Tranh chấp về bồi thường thiệt hại giữa người lao động với doanh nghiệp, tổ chức đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng;
• Tranh chấp giữa người lao động thuê lại với người sử dụng lao động thuê lại.

Tranh chấp lao động tập thể về quyền: đây là nhóm tranh chấp phát sinh khi tập thể lao động và người sử dụng lao động có cách hiểu hoặc cách áp dụng khác nhau về quy định pháp luật lao động, thỏa ước lao động tập thể, nội quy lao động hoặc thỏa thuận hợp pháp khác. Theo quy định hiện hành, nhóm tranh chấp này phải đi theo trình tự hòa giải trước khi chuyển sang bước giải quyết tiếp theo theo quy định của Bộ luật Lao động và Nghị định 145/2020/NĐ-CP.

Tranh chấp lao động tập thể về lợi ích: đây là nhóm tranh chấp liên quan đến việc xác lập điều kiện lao động mới như tiền lương, thưởng, thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi, phúc lợi hoặc các lợi ích khác. Pháp luật quy định tranh chấp lao động tập thể về lợi ích phải được giải quyết thông qua thủ tục hòa giải của hòa giải viên lao động trước khi yêu cầu Hội đồng trọng tài lao động giải quyết hoặc tiến hành thủ tục đình công.

Từ các quy định trên có thể thấy, “bắt buộc hòa giải” không áp dụng tràn lan cho mọi tranh chấp lao động, nhưng lại là điều kiện pháp lý rất quan trọng đối với phần lớn tranh chấp cá nhân và toàn bộ tranh chấp tập thể về quyền, lợi ích. Việc nhận diện đúng nhóm tranh chấp sẽ quyết định đúng hướng xử lý, tránh đi sai thủ tục và tránh mất thời gian của các bên.
👉 Tham khảo thêm: Thẩm quyền hoà giải tranh chấp lao động mới nhất

2. Rủi ro khi không thực hiện hoặc thực hiện chậm, thực hiện không đúng thủ tục hòa giải

Trong tranh chấp lao động, bỏ qua bước hòa giải khi pháp luật yêu cầu không chỉ làm mất cơ hội tự thỏa thuận mà còn có thể khiến hồ sơ bị kéo dài hoặc phải làm lại từ đầu. Vì hòa giải viên lao động là chủ thể được luật giao trách nhiệm tiếp nhận và tiến hành hòa giải, việc không đi đúng trình tự sẽ làm giảm hiệu quả bảo vệ quyền lợi của các bên.
 

Các rủi ro thường gặp gồm:

Làm sai trình tự giải quyết tranh chấp: nếu tranh chấp thuộc diện bắt buộc hòa giải mà đương sự lại nộp thẳng hồ sơ yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết, hồ sơ có thể bị yêu cầu bổ sung hoặc phải quay lại thực hiện hòa giải trước. Đây là hệ quả trực tiếp của quy định bắt buộc hòa giải trước khi chuyển sang bước tiếp theo.

Kéo dài thời gian giải quyết: thay vì được xem xét nội dung tranh chấp ngay, các bên có thể phải đi thêm một vòng thủ tục hòa giải, làm phát sinh nhiều lần làm việc, đối chiếu hồ sơ và chờ cử hòa giải viên. Theo Nghị định 145/2020/NĐ-CP, việc cử hòa giải viên lao động được thực hiện trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận yêu cầu, nên việc chuẩn bị chậm sẽ kéo dài toàn bộ tiến trình.

Có nguy cơ lỡ thời hiệu yêu cầu giải quyết: đối với tranh chấp lao động cá nhân, thời hiệu yêu cầu hòa giải viên lao động thực hiện hòa giải là 06 tháng kể từ ngày phát hiện hành vi bị cho là xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp; thời hiệu yêu cầu Tòa án giải quyết là 01 năm. Nếu để quá lâu mới nộp đơn, quyền yêu cầu có thể bị ảnh hưởng đáng kể.

Giảm khả năng đạt hòa giải thành: khi các bên không chuẩn bị trước chứng cứ, không xác định rõ yêu cầu và không được tư vấn đúng trọng tâm, buổi hòa giải dễ rơi vào bế tắc, không đạt được biên bản hòa giải thành. Khi đó, tranh chấp lại phải chuyển sang bước tiếp theo, làm tăng chi phí và áp lực tâm lý.

Ví dụ, nếu người lao động có tranh chấp về tiền lương, trợ cấp hoặc điều kiện chấm dứt hợp đồng nhưng nộp hồ sơ không đúng nhóm tranh chấp hoặc bỏ qua bước hòa giải, vụ việc có thể bị đình trệ, phải bổ sung lại tài liệu và làm chậm tiến độ bảo vệ quyền lợi. Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy cung cấp dịch vụ tư vấn và hướng dẫn thực hiện đầy đủ, đúng trình tự các thủ tục pháp lý, bảo đảm quyền lợi của khách hàng và hạn chế tối đa các rủi ro pháp lý phát sinh.

Kết luận lại, rủi ro lớn nhất của việc không hòa giải đúng quy định là mất thời gian, mất cơ hội thương lượng và dễ rơi vào thế bị động khi chuyển sang giai đoạn giải quyết tranh chấp tiếp theo. Chủ động xử lý đúng trình tự ngay từ đầu sẽ giúp người lao động và người sử dụng lao động bảo vệ quyền lợi của mình một cách hiệu quả hơn.
👉 Tham khảo thêm: Luật sư về lao động giỏi tại Thành phố Hồ Chí Minh

3. Quy trình, thủ tục thực hiện hòa giải tranh chấp lao động

Trình tự giải quyết tranh chấp lao động bằng hòa giải viên lao động được pháp luật thiết kế theo hướng đơn giản nhưng chặt chẽ, bảo đảm cho các bên có cơ hội trình bày quan điểm và tìm tiếng nói chung. Với từng loại tranh chấp, hòa giải viên sẽ tiếp nhận yêu cầu, cử người giải quyết, tổ chức phiên họp và lập biên bản hòa giải thành hoặc hòa giải không thành theo đúng quy định.

Trình tự thực hiện cụ thể như sau:

Bước 1: Xác định đúng loại tranh chấp

Cần xác định tranh chấp thuộc nhóm cá nhân hay tập thể, và nếu là tranh chấp cá nhân thì có thuộc diện bắt buộc hòa giải hay thuộc trường hợp được khởi kiện trực tiếp hay không. Việc xác định đúng nhóm tranh chấp là điều kiện đầu tiên để chọn đúng thủ tục.

Bước 2: Gửi yêu cầu đến hòa giải viên lao động

Người lao động, người sử dụng lao động hoặc tổ chức đại diện có liên quan có thể gửi yêu cầu để được giải quyết theo thủ tục hòa giải. Theo Nghị định 145/2020/NĐ-CP, trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận yêu cầu, cơ quan có thẩm quyền phải phân loại và cử hòa giải viên lao động giải quyết.

Bước 3: Chuẩn bị tài liệu, chứng cứ

Các bên nên chuẩn bị hợp đồng lao động, bảng lương, quyết định kỷ luật, thỏa ước lao động tập thể, nội quy lao động, email, tin nhắn, bảng chấm công hoặc bất kỳ chứng cứ nào liên quan đến tranh chấp để hòa giải viên có căn cứ xem xét. Hòa giải viên lao động có quyền yêu cầu các bên cung cấp tài liệu, chứng cứ và mời người làm chứng khi cần thiết.

Bước 4: Tham gia phiên hòa giải

Theo quy định, tại phiên hòa giải phải có mặt hai bên tranh chấp; các bên có thể ủy quyền cho người khác tham gia trong trường hợp phù hợp. Hòa giải viên lao động có trách nhiệm hướng dẫn các bên thương lượng, và nếu các bên thống nhất được thì lập biên bản hòa giải thành. Nếu không thống nhất được, hòa giải viên sẽ đưa ra phương án hòa giải để các bên xem xét.

Bước 5: Lập biên bản hòa giải thành hoặc không thành

Khi các bên đạt được thỏa thuận, hòa giải viên lập biên bản hòa giải thành để làm căn cứ thực hiện; nếu hòa giải không thành hoặc hết thời hạn giải quyết mà không xử lý được thì các bên được đi tiếp sang Hội đồng trọng tài lao động hoặc Tòa án tùy từng trường hợp.

Bước 6: Chuyển sang giai đoạn giải quyết tiếp theo nếu cần

Đối với tranh chấp lao động cá nhân hoặc tập thể về quyền, nếu hòa giải không thành thì các bên có thể yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết theo trình tự luật định; đối với tranh chấp lao động tập thể về lợi ích, sau hòa giải không thành, các bên có thể yêu cầu Hội đồng trọng tài lao động giải quyết hoặc tiến hành thủ tục đình công theo quy định.

Như vậy, quy trình hòa giải lao động tuy không quá phức tạp nhưng đòi hỏi phải đi đúng từng nấc thủ tục. Chỉ cần xác định sai loại tranh chấp hoặc chuẩn bị thiếu chứng cứ, toàn bộ tiến trình có thể bị kéo dài hoặc mất cơ hội đạt được kết quả tốt ngay từ giai đoạn đầu.
👉 Tham khảo thêm: Tư vấn pháp luật lao động

4. Thời gian và chi phí khi thực hiện thủ tục hòa giải

Về thời gian:

• Thời hạn cử hòa giải viên lao động là 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận yêu cầu.
• Đối với tranh chấp lao động cá nhân, thời hiệu yêu cầu hòa giải là 06 tháng kể từ ngày phát hiện hành vi bị cho là vi phạm

Về chi phí, thủ tục hòa giải lao động là thủ tục công do hòa giải viên lao động thực hiện; kinh phí và điều kiện hoạt động của hòa giải viên được Nhà nước bảo đảm theo Nghị định 145/2020/NĐ-CP. Trên thực tế, các bên thường không phải nộp “phí hòa giải” riêng cho hòa giải viên, nhưng vẫn có thể phát sinh chi phí sao chụp tài liệu, đi lại, chuẩn bị hồ sơ và chi phí luật sư nếu lựa chọn tư vấn hoặc đại diện chuyên nghiệp.

Tóm lại, thủ tục hòa giải lao động không tạo ra gánh nặng phí tổn lớn, nhưng đòi hỏi sự chủ động về thời gian và hồ sơ. Nếu chuẩn bị đầy đủ ngay từ đầu, các bên sẽ tiết kiệm được rất nhiều công sức và giảm được nguy cơ tranh chấp kéo dài.

5. Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy cung cấp dịch vụ hòa giải tranh chấp lao động

Nhằm hỗ trợ người lao động và người sử dụng lao động giải quyết mâu thuẫn một cách nhanh chóng, đúng quy định pháp luật, Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy cung cấp dịch vụ tư vấn và tham gia hòa giải tranh chấp lao động với các nội dung cụ thể sau:

Tư vấn xác định loại tranh chấp và hướng xử lý phù hợp

Phân tích vụ việc thuộc tranh chấp lao động cá nhân hay tập thể; xác định có bắt buộc hòa giải hay không theo khoản 1 Điều 188 Bộ luật Lao động 2019, từ đó đưa ra phương án giải quyết tối ưu.

Soạn thảo hồ sơ yêu cầu hòa giải tranh chấp lao động

Hỗ trợ khách hàng chuẩn bị đơn yêu cầu hòa giải, tài liệu, chứng cứ liên quan đúng quy định tại Điều 181 Bộ luật Lao động 2019, đảm bảo đầy đủ điều kiện pháp lý.

Đại diện hoặc cùng khách hàng tham gia phiên hòa giải

Luật sư trực tiếp tham gia cùng khách hàng trong quá trình làm việc với hòa giải viên lao động, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp theo đúng trình tự tại Điều 188 Bộ luật Lao động 2019.

Tư vấn chiến lược thương lượng, đàm phán

Định hướng phương án thương lượng hiệu quả, giúp các bên đạt được thỏa thuận có lợi, hạn chế phát sinh tranh chấp kéo dài.

Hỗ trợ xử lý sau hòa giải

• Trường hợp hòa giải thành: tư vấn thực hiện thỏa thuận, đảm bảo tính ràng buộc pháp lý;
• Trường hợp hòa giải không thành: hướng dẫn chuyển sang Hội đồng trọng tài lao động hoặc khởi kiện tại Tòa án theo quy định pháp luật.

Tư vấn phòng ngừa tranh chấp lao động

Rà soát hợp đồng lao động, nội quy lao động, quy chế doanh nghiệp nhằm hạn chế rủi ro phát sinh tranh chấp trong tương lai theo các nguyên tắc tại Điều 180 Bộ luật Lao động 2019.

Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm, Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy cam kết đồng hành cùng khách hàng trong toàn bộ quá trình giải quyết tranh chấp lao động, đảm bảo đúng quy định pháp luật, tiết kiệm thời gian và bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp.
👉 Tham khảo thêm: Luật sư tư vấn giải quyết tranh chấp lao động

6. Vì sao khách hàng lựa chọn Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy?

Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy là đơn vị có kinh nghiệm thực tiễn trong lĩnh vực lao động, tranh chấp và bảo vệ quyền lợi cho người lao động lẫn người sử dụng lao động. Trang giới thiệu của Văn phòng cho thấy đơn vị được thành lập từ năm 2012 và có đội ngũ luật sư từng làm việc trong môi trường doanh nghiệp, có kinh nghiệm xử lý các vấn đề pháp lý phức tạp.

Một số lý do nên chọn Văn phòng gồm:

• Đã có nội dung công khai về dịch vụ giải quyết tranh chấp lao động và tư vấn luật lao động;
• Có luật sư điều hành và đội ngũ luật sư có nền tảng chuyên sâu về pháp luật lao động;
• Có kinh nghiệm đại diện tham gia hòa giải và tranh tụng trong các vụ việc lao động;
• Có nhiều vụ việc tiêu biểu và thông tin giới thiệu công khai để khách hàng tham khảo trước khi lựa chọn dịch vụ.

Tham khảo các vụ việc tại website của Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy.

7. Thông tin liên hệ Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy

Nếu Quý khách hàng đang gặp phải vấn đề pháp lý liên quan đến những tranh chấp lao động bắt buộc phải qua hòa giải, đừng ngần ngại, hãy liên hệ với chúng tôi qua Hotline 0909160684 để nhận được sự tư vấn về tranh chấp lao động bắt buộc phải qua hòa giải và được hỗ trợ kịp thời.

Số hotline được Luật sư tiếp nhận và xử lý trên phạm vi toàn quốc. Thời gian làm việc từ 08 giờ sáng đến 21 giờ tối trong khoảng thời gian từ Thứ 2 đến Thứ 7 trong tuần.

Ngoài phương thức hỗ trợ qua số hotline cho dịch vụ tư vấn về tranh chấp lao động bắt buộc phải qua hòa giải, chúng tôi còn tư vấn và hỗ trợ trực tiếp và trực tuyến qua Zalo: 0978845617, và Email [info@luatsuhcm.com]

Chúng tôi hiểu rằng, vấn đề pháp lý tư vấn về tranh chấp lao động bắt buộc phải qua hòa giải có thể ảnh hưởng lớn đến cuộc sống và công việc, thời gian, chi phí của bạn. Hãy để đội ngũ Luật sư của chúng tôi đồng hành và hỗ trợ bạn giải quyết các vấn đề pháp lý một cách hiệu quả và chuyên nghiệp nhất. Chúng tôi luôn sẵn sàng lắng nghe, thấu hiểu và đồng hành cùng Quý khách hàng trên mỗi bước đường pháp lý.