Tống đạt văn bản cho đương sự không được - giải quyết như thế nào?

1. Thủ tục tống đạt văn bản là gì?

Tống đạt là hoạt động của cơ quan tiến hành tố tụng nhằm giao, thông báo các văn bản, giấy tờ pháp lý cho các đương sự, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan theo đúng trình tự, thủ tục do pháp luật quy định.

Theo quy định tại khoản 2 Điều 2 Nghị định 08/2020/NĐ-CP, có định nghĩa về "tống đạt" như sau:

"Điều 2. Giải thích từ ngữ

... 2. Tống đạt là việc thông báo, giao nhận giấy tờ, hồ sơ, tài liệu do Thừa phát lại thực hiện theo quy định của Nghị định này và pháp luật có liên quan;"

Tống đạt hợp lệ là cơ sở tính các thời hiệu, thời hạn tố tụng. Nếu đương sự không thực hiện quyền của mình trong thời hạn (ví dụ: không kháng cáo trong 15 ngày kể từ ngày nhận bản án), họ sẽ mất quyền đó.

Ngoài ra, tống đạt không hợp lệ nếu thủ tục tống đạt bị vi phạm, các thời hạn tố tụng sẽ không được bắt đầu tính. Đây có thể là căn cứ để hủy các quyết định, bản án của Tòa án ở cấp phúc thẩm hoặc giám đốc thẩm.

Tóm lại, tống đạt là một chế định tố tụng mang tính hình thức nhưng có ý nghĩa nội dung sâu sắc. Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về tống đạt không chỉ là trách nhiệm của Tòa án mà còn là yếu tố quyết định để đảm bảo quyền tiếp cận công lý của mọi công dân.

>>Tham khảo thêm: Luật sư Dân Sự

2. Tình huống thực tế và hướng dẫn từ TANDTC

Dưới đây là 2 tình huống dễ bắt gặp trong thực tiễn khi tiến hành tống đạt văn bản cho đương sự. Để giải đáp những vướng mắc trên thì Toà án nhân dân tối cao cũng đã ban hành những công văn giải đáp thắc mắc trong xét xử.

2.1 Niêm yết văn bản tố tụng tại sảnh chung cư có hợp lệ không?

Tình huống: Hiện nay, việc tống đạt cho đương sự cư trú tại các chung cư thường gặp khó khăn do bị cản trở hoặc không hợp tác của bảo vệ, Ban quản lý chung cư. Vậy, Tòa án có thể niêm yết tại khu vực bản tin chung, sảnh chung cư hay không?

Vấn đề cần giải quyết: Làm thế nào để thực hiện việc tống đạt một cách hợp lệ và hiệu quả cho đương sự ở chung cư khi gặp phải sự bất hợp tác, đồng thời vẫn phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định mang tính hình thức của pháp luật tố tụng để đảm bảo giá trị pháp lý cho việc tống đạt?

Hướng dẫn của TANDTC như sau:

Khoản 1 Điều 179 của Bộ luật Tố tụng dân sự thì việc niêm yết công khai văn bản tố tụng được thực hiện trong trường hợp không thể cấp, tống đạt, thông báo trực tiếp văn bản tố tụng theo quy định tại Điều 177 và Điều 178 của Bộ luật này.

Khoản 2 Điều 179 của Bộ luật Tố tụng dân sự quy định:

“Việc niêm yết công khai văn bản tố tụng do Tòa án trực tiếp thực hiện hoặc ủy quyền cho người có chức năng tống đạt hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã nơi đương sự cư trú, nơi cơ quan, tổ chức có trụ sở thực hiện theo thủ tục sau đây:

a) Niêm yết bản chính tại trụ sở Tòa án, Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú hoặc nơi cư trú cuối cùng của cá nhân, nơi có trụ sở hoặc trụ sở cuối cùng của cơ quan, tổ chức được cấp, tống đạt, thông báo;

b) Niêm yết bản sao tại nơi cư trú hoặc nơi cư trú cuối cùng của cá nhân, nơi có trụ sở hoặc trụ sở cuối cùng của cơ quan, tổ chức được cấp, tống đạt, thông báo;

c) Lập biên bản về việc thực hiện thủ tục niêm yết công khai, trong đó ghi rõ ngày, tháng, năm niêm yết”.

Như vậy, trong trường hợp này thì Tòa án phải thực hiện niêm yết tại địa chỉ căn hộ của chung cư nơi cư trú hoặc nơi cư trú cuối cùng của đương sự đó.

[Công văn số 163/TANDTC-PC ngày 10/9/2022]

2.2 Tòa án xử lý thế nào khi đương sự cố tình không nhận văn bản tố tụng?

Tình huống: Tòa án tống đạt trực tiếp văn bản tố tụng lần 1 nhưng đương sự cố tình không nhận thì Tòa án có phải tiến hành niêm yết công khai theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự không?

Vấn đề cần giải quyết: Xác định hậu quả pháp lý của hành vi "cố tình không nhận" văn bản tố tụng và thủ tục tiếp theo mà Tòa án phải thực hiện.

Hướng dẫn của TANDTC như sau:

Khoản 1 Điều 179 của Bộ luật Tố tụng dân sự quy định:

“Việc niêm yết công khai văn bản tố tụng được thực hiện trong trường hợp không thể cấp, tống đạt, thông báo trực tiếp văn bản tố tụng theo quy định tại Điều 177 và Điều 178 của Bộ luật này”.

Như vậy, theo quy định nêu trên thì Tòa án chỉ niêm yết công khai văn bản tố tụng khi không thể cấp, tống đạt, thông báo trực tiếp văn bản tố tụng, không phụ thuộc vào việc cấp, tống đạt, thông báo lần thứ nhất hay những lần sau.

Khoản 4 Điều 177 của Bộ luật Tố tụng dân sự quy định:

“Trường hợp người được cấp, tống đạt, thông báo từ chối nhận văn bản tố tụng thì người thực hiện việc cấp, tống đạt, thông báo phải lập biên bản trong đó nêu rõ lý do của việc từ chối, có xác nhận của đại diện tổ dân phố hoặc Công an xã, phường, thị trấn về việc người đó từ chối nhận văn bản tố tụng. Biên bản phải được lưu trong hồ sơ vụ án.” và khoản 2 Điều 178 của Bộ luật Tố tụng dân sự quy định: “Trường hợp người được cấp, tống đạt, thông báo từ chối nhận văn bản tố tụng hoặc vắng mặt thì thực hiện theo quy định tại khoản 4 và khoản 5 Điều 177 của Bộ luật này.”

Như vậy, trường hợp Tòa án đã tống đạt trực tiếp văn bản tố tụng mà đương sự từ chối nhận văn bản tống đạt thì người tống đạt lập biên bản trong đó nêu rõ lý do của việc từ chối, có xác nhận của đại diện tổ dân phố hoặc Công an xã, phường, thị trấn về việc người đó từ chối nhận văn bản tố tụng theo quy định tại Điều 177, Điều 178 của Bộ luật Tố tụng dân sự thì việc cấp, tống đạt, thông báo trực tiếp cho đương sự được coi là tống đạt hợp lệ, Tòa án không phải niêm yết công khai.

[Công văn số 89/TANDTC-PC ngày 30/6/2020]

>> Tham khảo thêm: Luật sư bảo vệ đương sự trong vụ án dân sự sơ thẩm

Chuyên đề trên đây là chia sẻ của chúng tôi về vấn đề Tống đạt văn bản đương sự không được - giải quyết như thế nào? nhằm hỗ trợ người đọc có thêm kiến thức về pháp luật, không nhằm mục đích thương mại. Các thông tin trong chuyên đề Tống đạt văn bản đương sự không được - giải quyết như thế nào? chỉ là quan điểm cá nhân người viết, người đọc chỉ tham khảo. Chúng tôi đề nghị Quý Khách hàng nên tham khảo ý kiến chuyên môn từ Luật sư của chúng tôi đối với các vấn đề cụ thể. Các yêu cầu giải đáp thắc mắc hãy liên hệ trực tiếp với Văn phòng của chúng tôi theo địa chỉ phía trên hoặc liên hệ qua Hotline: 0978845617, Email: info@luatsuhcm.com.