Thực tiễn tranh chấp khi bên bán hàng không thực hiện đúng hợp đồng
- Thứ tư - 05/11/2025 16:54
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Trong quá trình giao kết và thực hiện hợp đồng mua bán hàng hóa, việc bên bán không thực hiện đúng nghĩa vụ, như giao hàng sai chủng loại, kém chất lượng, chậm thời hạn hoặc không đúng số lượng, là một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến tranh chấp. Những vi phạm này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của bên mua mà còn gây thiệt hại cho hoạt động thương mại, làm giảm uy tín của bên bán. Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy xin giới thiệu bài viết “Thực tiễn tranh chấp khi bên bán hàng không thực hiện đúng hợp đồng.” để bạn đọc tham khảo rút kinh nghiệm khi thực hiện và soạn thảo hợp đồng.
thực tiễn tranh chấp khi bên bán hàng không thực hiện đúng hợp đồng
Tình tiết sự kiện:
Công ty Việt Nam (Nguyên đơn) ký hợp đồng mua bán với Công ty Indonesia (Bị đơn). Bên bán Indonesia đã giao hàng nhưng Bên mua Việt Nam từ chối nhận hàng đồng thời yêu cầu Bên bán hoàn trả tiền cũng như chịu chi phí quản lý hàng. Quan điểm của Bên mua đã được Hội đồng Trọng tài chấp nhận.
Bài học kinh nghiệm:
Hai bên đã ký hợp đồng mua bán và hợp đồng này là hợp pháp. Bên mua Việt Nam đã thanh toán một khoản tiền và Bên bán thông báo hàng hóa đã đến cảng Cát Lái. Trên cơ sở hồ sơ, Hội đồng Trọng tài xác định “Bị đơn đã giao hàng không đảm bảo chất lượng cho Nguyên đơn theo quy định của hợp đồng”. Từ thực trạng này, chúng ta thấy có những hệ quả khá nghiêm trọng cho Bên bán.
Thứ nhất, theo khoản 8 Điều 3 Luật Thương mại 2005,
“bên mua có nghĩa vụ thanh toán cho bên bán, nhận hàng và quyền sở hữu hàng hoá theo thỏa thuận”
Tuy nhiên, trong vụ việc trên, Bên mua Việt Nam từ chối nhận hàng và yêu cầu Hội đồng Trọng tài xem xét. Cụ thể, trên cơ sở khoản 2 Điều 39 Luật Thương mại 2005 theo đó
“Bên mua có quyền từ chối nhận hàng nếu hàng hoá không phù hợp với hợp đồng”
Hội đồng Trọng tài kết luận “Nguyên đơn (Bên mua) được quyền từ chối nhận lô hàng có tranh chấp”.
Thứ hai, theo Hội đồng Trọng tài, vi phạm của Bên bán được coi là “vi phạm cơ bản nghĩa vụ hợp đồng” vì “khi hàng không đạt chất lượng nhập khẩu thì Bên mua không đạt được mục đích trong việc giao kết hợp đồng nhập khẩu”. Từ đó, Hội đồng Trọng tài xác định “yêu cầu của Nguyên đơn (xin hủy hợp đồng) là có cơ sở để được chấp nhận”. Vẫn theo Hội đồng Trọng tài, trên cơ sở khoản 2 Điều 314 Luật Thương mại 2005 về “Hậu quả pháp lý của việc huỷ bỏ hợp đồng” theo đó “các bên có quyền đòi lại lợi ích do việc đã thực hiện phần nghĩa vụ của mình theo hợp đồng”, “Bên mua (Nguyên đơn) được quyền yêu cầu Bên bán (Bị đơn) hoàn trả những gì Bên mua đã thanh toán cho Bên bán nên yêu cầu trên của Nguyên đơn (Bên mua) là có cơ sở được chấp nhận ở mức 95.800 USD tương đương với 1.995.035.000 VND”.
Thứ ba, trên cơ sở khoản 3 Điều 314 Luật Thương mại 2005 về “Hậu quả pháp lý của việc huỷ bỏ hợp đồng” theo đó
Thứ hai, theo Hội đồng Trọng tài, vi phạm của Bên bán được coi là “vi phạm cơ bản nghĩa vụ hợp đồng” vì “khi hàng không đạt chất lượng nhập khẩu thì Bên mua không đạt được mục đích trong việc giao kết hợp đồng nhập khẩu”. Từ đó, Hội đồng Trọng tài xác định “yêu cầu của Nguyên đơn (xin hủy hợp đồng) là có cơ sở để được chấp nhận”. Vẫn theo Hội đồng Trọng tài, trên cơ sở khoản 2 Điều 314 Luật Thương mại 2005 về “Hậu quả pháp lý của việc huỷ bỏ hợp đồng” theo đó “các bên có quyền đòi lại lợi ích do việc đã thực hiện phần nghĩa vụ của mình theo hợp đồng”, “Bên mua (Nguyên đơn) được quyền yêu cầu Bên bán (Bị đơn) hoàn trả những gì Bên mua đã thanh toán cho Bên bán nên yêu cầu trên của Nguyên đơn (Bên mua) là có cơ sở được chấp nhận ở mức 95.800 USD tương đương với 1.995.035.000 VND”.
Thứ ba, trên cơ sở khoản 3 Điều 314 Luật Thương mại 2005 về “Hậu quả pháp lý của việc huỷ bỏ hợp đồng” theo đó
“Bên bị vi phạm có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại theo quy định của Luật này”
và Điều 303 Luật Thương mại naăm 2005 về Căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại” theo đó
“trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh khi có đủ các yếu tố sau đây:
1. Có hành vi vi phạm hợp đồng;
2. Có thiệt hại thực tế;
3. Hành vi vi phạm hợp đồng là nguyên nhân trực tiếp gây ra thiệt hại”,
Hội đồng Trọng tài buộc “Bên bán (Bị đơn) phải bồi thường cho Bên mua (Nguyên đơn) tổng thiệt hại nêu trên là 196.625.775 VND”. Thực tế, khoản tiền bồi thường này tương ứng với “các chi phí lưu container, thẩm định, bốc xếp, lệ phí chứng từ, vệ sinh container, vận chuyển, phí trọng tài và thù lao cho luật sư”.
Như vậy, khi bên bán giao hàng không đúng hợp đồng làm cho bên mua không đạt được mục đích khi giao kết thì bên bán phải gánh chịu rất nhiều hệ quả: thứ nhất là phải nhận lại hàng hóa, thứ hai là phải hoàn trả tiền hàng đã nhận, thứ ba là phải bồi thường thiệt hại phát sinh từ việc không thực hiện đúng hợp đồng.
Điều đó cũng có nghĩa là Bên mua được quyền từ chối nhận hàng và đòi lại khoản tiền đã thanh toán.Đây là những hệ quả (nghĩa vụ) rất nặng cho bên bán và cũng là quyền của bên mua. Do đó, bên bán cần cẩn trọng trong việc thực hiện nghĩa vụ giao hàng và phải biết rằng họ có nhiều nghĩa vụ rất nặng nề trong trường hợp giao hàng không đúng hợp đồng. Việc bên bán không thực hiện đúng nghĩa vụ theo hợp đồng là nguyên nhân thường gặp dẫn đến tranh chấp trong giao dịch mua bán hàng hóa. Để hạn chế tình trạng này, các bên cần tuân thủ chặt chẽ các điều khoản đã cam kết, đặc biệt là về chất lượng, số lượng và thời hạn giao hàng. Bên cạnh đó, việc quy định rõ ràng các chế tài trong hợp đồng và áp dụng nghiêm minh các quy định pháp luật khi có vi phạm sẽ góp phần bảo đảm quyền lợi cho bên mua, nâng cao ý thức trách nhiệm của bên bán và tạo nền tảng cho hoạt động thương mại phát triển ổn định, bền vững.
>>> Tham khảo bài viết:" Phí luật sư giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại."
*Lưu ý: Các thông tin của bài viết trên được lấy từ nguồn “Giải quyết tranh chấp hợp đồng – Những điều doanh nhân cần biết” và đã được mã hóa dữ liệu. Đồng thời, mục đích của bài viết nhằm chia sẻ kiến thức pháp luật, đánh giá và nhận xét dựa trên quan điểm học thuật không nhằm công kích hay bảo vệ cho bất kì chủ thể nào.
Như vậy, khi bên bán giao hàng không đúng hợp đồng làm cho bên mua không đạt được mục đích khi giao kết thì bên bán phải gánh chịu rất nhiều hệ quả: thứ nhất là phải nhận lại hàng hóa, thứ hai là phải hoàn trả tiền hàng đã nhận, thứ ba là phải bồi thường thiệt hại phát sinh từ việc không thực hiện đúng hợp đồng.
Điều đó cũng có nghĩa là Bên mua được quyền từ chối nhận hàng và đòi lại khoản tiền đã thanh toán.Đây là những hệ quả (nghĩa vụ) rất nặng cho bên bán và cũng là quyền của bên mua. Do đó, bên bán cần cẩn trọng trong việc thực hiện nghĩa vụ giao hàng và phải biết rằng họ có nhiều nghĩa vụ rất nặng nề trong trường hợp giao hàng không đúng hợp đồng. Việc bên bán không thực hiện đúng nghĩa vụ theo hợp đồng là nguyên nhân thường gặp dẫn đến tranh chấp trong giao dịch mua bán hàng hóa. Để hạn chế tình trạng này, các bên cần tuân thủ chặt chẽ các điều khoản đã cam kết, đặc biệt là về chất lượng, số lượng và thời hạn giao hàng. Bên cạnh đó, việc quy định rõ ràng các chế tài trong hợp đồng và áp dụng nghiêm minh các quy định pháp luật khi có vi phạm sẽ góp phần bảo đảm quyền lợi cho bên mua, nâng cao ý thức trách nhiệm của bên bán và tạo nền tảng cho hoạt động thương mại phát triển ổn định, bền vững.
>>> Tham khảo bài viết:" Phí luật sư giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại."
*Lưu ý: Các thông tin của bài viết trên được lấy từ nguồn “Giải quyết tranh chấp hợp đồng – Những điều doanh nhân cần biết” và đã được mã hóa dữ liệu. Đồng thời, mục đích của bài viết nhằm chia sẻ kiến thức pháp luật, đánh giá và nhận xét dựa trên quan điểm học thuật không nhằm công kích hay bảo vệ cho bất kì chủ thể nào.