Tình tiết sự kiện:

Nguyên đơn, Bị đơn đã ký hợp đồng để mua hạt điều. Do vấn đề chất lượng nên Nguyên đơn và Bị đơn hủy ba hợp đồng chưa hoàn thành và xử lý hệ quả bằng hối phiếu đòi nợ. Khi có tranh chấp, Hội đồng Trọng tài xác định hối phiếu đòi nợ đã không được xác lập một cách hợp lệ.

Bài học kinh nghiệm:

Hối phiếu đòi nợ là một công cụ chuyển nhượng được ghi nhận trong Luật Các công cụ chuyển nhượng năm 2005. Theo Luật này,

“Hối phiếu đòi nợ là giấy tờ có giá do người ký phát lập, yêu cầu người bị ký phát thanh toán không điều kiện một số tiền xác định khi có yêu cầu hoặc vào một thời điểm nhất định trong tương lai cho người thụ hưởng” (khoản 2 Điều 4).

Ở đây, chúng ta có “người ký phát” và người này được xác định “là người lập và ký phát hành hối phiếu đòi nợ” (khoản 5 Điều 4), “người bị ký phát” và người này được xác định “là người có trách nhiệm thanh toán số tiền ghi trên hối phiếu đòi nợ”. Để tồn tại hối phiếu đòi nợ, chúng ta có một quy trình xác lập hợp pháp để bảo vệ quyền lợi của mình và vụ việc trên cho chúng ta cơ hội để hiểu rõ quy trình xác lập.

Trên cơ sở các quy định nêu trên, Hội đồng Trọng tài đã xét rằng “căn cứ vào quá trình phát hành hối phiếu đòi nợ nêu trên, Hội đồng Trọng tài cho rằng việc Nguyên đơn gửi dự thảo hối phiếu đòi nợ để trống các thông tin, yêu cầu Bị đơn ký chấp nhận, gửi lại Nguyên đơn; sau đó Nguyên đơn bổ sung ngày ký phát, thời hạn thanh toán và ký phát hối phiếu đòi nợ là không phù hợp với quy định của khoản 2 Điều 4 Luật Các công cụ chuyển nhượng”. Ở đây, vẫn theo Hội đồng Trọng tài, “Hối phiếu đòi nợ đã không được lập và ký phát hành bởi Nguyên đơn. Nguyên đơn đã gửi dự thảo hối phiếu qua email cho Bị đơn, để trống ngày ký phát, thời điểm thanh toán và chữ ký của bên ký phát. Bị đơn in ra và đóng dấu rồi gửi lại cho Nguyên đơn. Nguyên đơn là bên sau cùng ký và tự mình ghi các thông tin quyết định đến giá trị của hối phiếu đòi nợ như: Ngày ký phát, thời điểm thanh toán và chữ ký của người ký phát”. 

Từ đó, Hội đồng Trọng tài xác định “cách phát hành như vậy là không đúng theo quy định của pháp luật. Người bị ký phát không thể ký trước người ký phát mà không biết khi nào mình phải thanh toán số tiền ghi trên hối phiếu đòi nợ. Như vậy vô hình chung giữa các Bên không có thỏa thuận nhận nợ trước lúc ký phát (thiếu thời điểm thanh toán). Nếu Nguyên đơn cho rằng Bị đơn là người ký phát (mà thực tế không phải vậy), thì cách này chỉ phù hợp đối với hối phiếu nhận nợ.

Tuy nhiên, trường hợp xảy ra tranh chấp lại là hối phiếu đòi nợ. Do đó, việc phát hành hối phiếu đòi nợ không phù hợp”.

Nội dung trên đã cho thấy quy trình xác lập một hối phiếu đòi nợ và quy trình này đã không được các bên tuân thủ nên đã dẫn đến hệ quả là “Hội đồng Trọng tài không công nhận nghĩa vụ thanh toán của Bị đơn theo hối phiếu đòi nợ, nên bác yêu cầu khởi kiện của Nguyên đơn”. Do đó, khi doanh nghiệp muốn sử dụng hối phiếu đòi nợ, doanh nghiệp cần xem xét quy trình xác lập và thực hiện theo đúng quy trình.Hối phiếu đòi nợ không chỉ là một chứng từ thanh toán mà còn là công cụ pháp lý hữu hiệu khi phát sinh tranh chấp về nghĩa vụ trả tiền. Việc xác lập đúng quy định, đầy đủ nội dung bắt buộc sẽ giúp bên thụ hưởng dễ dàng chứng minh quyền lợi của mình và có cơ sở yêu cầu cơ quan có thẩm quyền bảo vệ. Do đó, trong quá trình giao dịch, doanh nghiệp cần cẩn trọng từ khâu soạn thảo, ký phát đến lưu giữ hối phiếu, đồng thời nên tham khảo ý kiến chuyên môn của luật sư hoặc công chứng viên để đảm bảo tính hợp pháp và hiệu lực thực tế của chứng từ.
>>>Tham khảo bài viết:"Phí luật sư giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại"
"Dịch vụ luật sư tranh tụng uy tín tại TP.HCM"

*Lưu ý: Các thông tin của bài viết trên được lấy từ nguồn “Giải quyết tranh chấp hợp đồng – Những điều doanh nhân cần biết” và đã được mã hóa dữ liệu. Đồng thời, mục đích của bài viết nhằm chia sẻ kiến thức pháp luật, đánh giá và nhận xét dựa trên quan điểm học thuật không nhằm công kích hay bảo vệ cho bất kì chủ thể nào.