Tư vấn trình tự, thủ tục thực hiện quyền thừa kế

1. Các trường hợp phải thực hiện thủ tục thực hiện quyền thừa kế

Trong thực tế, thủ tục thừa kế phải được thực hiện khi có di sản của người chết cần chuyển giao cho người còn sống theo di chúc hoặc theo pháp luật. Bộ luật Dân sự 2015 quy định rõ thời điểm mở thừa kế, di sản, người thừa kế, trường hợp thừa kế theo pháp luật và hiệu lực của di chúc; còn Luật Công chứng 2024 quy định người thừa kế theo pháp luật hoặc theo di chúc có quyền yêu cầu công chứng văn bản phân chia di sản.

Những trường hợp thường phải thực hiện thủ tục này gồm:

Người chết không để lại di chúc: khi đó di sản được chia theo pháp luật theo Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015.

Có di chúc nhưng di chúc không hợp pháp: di chúc không hợp pháp thì di sản hoặc phần di sản liên quan sẽ chia theo pháp luật.

Người được chỉ định trong di chúc chết trước, chết cùng thời điểm, từ chối nhận di sản hoặc không có quyền hưởng di sản: các phần di sản này cũng chuyển sang chia theo pháp luật.

Có nhiều người cùng được hưởng di sản: cần lập văn bản phân chia di sản để xác định phần quyền của từng người; theo Luật Công chứng 2024, thủ tục này áp dụng cho cả trường hợp chỉ có 01 người thừa kế.

Có di sản là quyền sử dụng đất, nhà ở hoặc tài sản phải đăng ký quyền sở hữu: sau khi công chứng xong phải thực hiện đăng ký sang tên tại cơ quan có thẩm quyền; văn bản phân chia di sản đã công chứng là căn cứ để đăng ký chuyển quyền.

Có trường hợp từ chối nhận di sản hoặc phát sinh thừa kế thế vị: đây đều là những tình huống pháp lý cần xử lý đúng quy định trước khi hoàn tất thủ tục phân chia di sản.

Có thể thấy, thủ tục thừa kế không chỉ phát sinh khi có tranh chấp mà còn là bước bắt buộc để hợp thức hóa quyền sở hữu, quyền sử dụng đối với tài sản mà người chết để lại. Xác định đúng trường hợp áp dụng ngay từ đầu sẽ giúp hồ sơ được xử lý đúng, tránh bị yêu cầu bổ sung nhiều lần hoặc kéo dài thời gian giải quyết.
👉 Tham khảo thêm: Luật sư chuyên về thừa kế nhà đất tại Tp. Hồ Chí Minh

2. Rủi ro khi không thực hiện hoặc thực hiện chậm, thực hiện không đúng thủ tục thừa kế

Nếu không làm đúng thủ tục thừa kế, quyền của người thừa kế có thể chưa được pháp luật công nhận đầy đủ trên thực tế, đặc biệt đối với nhà đất và tài sản đăng ký quyền sở hữu. Khi hồ sơ thiếu căn cứ hoặc chưa được công chứng đúng trình tự, việc sang tên và định đoạt tài sản về sau sẽ rất khó khăn.
 

Những rủi ro thường gặp gồm:

• Không sang tên được tài sản: nếu chưa có văn bản phân chia di sản được công chứng, cơ quan nhà nước có thẩm quyền thường không có đủ căn cứ để đăng ký chuyển quyền cho người thừa kế.
• Dễ phát sinh tranh chấp giữa những người thừa kế: khi không xác định rõ căn cứ hưởng di sản, phần hưởng của từng người và trình tự công chứng, tranh chấp có thể phát sinh giữa các đồng thừa kế hoặc giữa người thừa kế với người có quyền lợi liên quan.
• Chậm niêm yết hoặc niêm yết không đúng nơi quy định: Nghị định 104/2025/NĐ-CP yêu cầu việc niêm yết phải thực hiện trong 15 ngày tại UBND cấp xã nơi thường trú cuối cùng của người để lại di sản; trường hợp không xác định được nơi thường trú cuối cùng thì áp dụng địa điểm niêm yết thay thế theo luật.
• Hồ sơ công chứng bị tạm dừng hoặc từ chối: nếu công chứng viên thấy chưa rõ quyền đối với di sản, chưa rõ người hưởng di sản, hoặc phát sinh khiếu nại, tố cáo, việc công chứng sẽ bị tạm dừng để xử lý theo quy định.
• Nguy cơ hết thời hiệu thừa kế: Bộ luật Dân sự 2015 quy định thời hiệu yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản và 10 năm đối với động sản; để quá lâu sẽ làm cho việc bảo vệ quyền lợi trở nên phức tạp hơn rất nhiều.
• Có thể phát sinh nghĩa vụ tài chính hoặc xử phạt khi chậm thực hiện các thủ tục liên quan đến đất đai, thuế: việc đăng ký biến động, kê khai nghĩa vụ tài chính và các thủ tục chuyên ngành phải thực hiện đúng thời hạn, nếu chậm trễ có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật chuyên ngành hiện hành.

Ví dụ, việc chậm trễ thực hiện thủ tục đối với di sản là nhà đất không chỉ làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan mà còn có thể khiến hồ sơ bị kéo dài, bị yêu cầu bổ sung hoặc phát sinh xử lý vi phạm theo quy định của pháp luật đất đai, công chứng và thuế. Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy cung cấp dịch vụ tư vấn và hướng dẫn thực hiện đầy đủ, đúng trình tự các thủ tục pháp lý, bảo đảm quyền lợi của khách hàng và hạn chế tối đa các rủi ro pháp lý phát sinh.

Kết luận lại, chậm hoặc làm sai thủ tục thừa kế có thể dẫn đến việc không sang tên được tài sản, phát sinh tranh chấp, hết thời hiệu hoặc bị kéo dài hồ sơ trên thực tế. Thực hiện đúng ngay từ đầu là cách an toàn nhất để bảo vệ quyền lợi của người thừa kế và hoàn tất việc nhận di sản một cách hợp pháp.
👉 Tham khảo thêm: Thủ tục, hồ sơ nhận thừa kế theo di chúc

3. Quy trình, thủ tục thực hiện quyền thừa kế

Trình tự thực hiện quyền thừa kế tại tổ chức hành nghề công chứng và cơ quan có thẩm quyền hiện nay được triển khai theo nhiều bước, trong đó trọng tâm là xác định đúng căn cứ thừa kế, chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, công chứng văn bản phân chia di sản, niêm yết công khai và cuối cùng là đăng ký sang tên tài sản. Nếu có di chúc được lưu giữ tại tổ chức hành nghề công chứng, việc công bố di chúc cũng được thực hiện theo thủ tục riêng của Luật Công chứng 2024 và Nghị định 104/2025/NĐ-CP.
 

Trình tự cụ thể như sau:

Bước 1: Xác định căn cứ thừa kế

Trước hết cần kiểm tra người chết có để lại di chúc hay không, di chúc đó có hợp pháp không, và có phát sinh trường hợp thừa kế theo pháp luật hay không. Nếu không có di chúc, di chúc không hợp pháp, người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc, người được chỉ định không có quyền hưởng hoặc từ chối nhận di sản, thì áp dụng thừa kế theo pháp luật.

Bước 2: Xác định di sản và người thừa kế

Di sản bao gồm tài sản riêng của người chết và phần tài sản của người chết trong tài sản chung với người khác. Người thừa kế là cá nhân còn sống vào thời điểm mở thừa kế, hoặc đã thành thai trước khi người để lại di sản chết và sinh ra còn sống sau thời điểm mở thừa kế.

Bước 3: Chuẩn bị hồ sơ khai nhận thừa kế

Hồ sơ thường gồm giấy chứng tử hoặc giấy tờ khác chứng minh người để lại di sản đã chết; di chúc nếu thừa kế theo di chúc; giấy tờ chứng minh quan hệ giữa người để lại di sản và người hưởng di sản nếu thừa kế theo pháp luật; và giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản nếu di sản là tài sản phải đăng ký.

Bước 4: Nộp hồ sơ tại tổ chức hành nghề công chứng

Người thừa kế theo pháp luật hoặc theo di chúc nộp hồ sơ tại tổ chức hành nghề công chứng. Công chứng viên sẽ kiểm tra giấy tờ, xác định đúng người để lại di sản, đúng người được hưởng di sản và bảo đảm việc phân chia phù hợp với Bộ luật Dân sự và các luật có liên quan.

Bước 5: Niêm yết việc tiếp nhận công chứng văn bản phân chia di sản

Tổ chức hành nghề công chứng phải niêm yết việc tiếp nhận công chứng văn bản phân chia di sản trong 15 ngày tại UBND cấp xã nơi thường trú cuối cùng của người để lại di sản; nếu không xác định được nơi thường trú cuối cùng thì thực hiện theo địa điểm thay thế được Nghị định 104/2025/NĐ-CP quy định.

Bước 6: Ký và công chứng văn bản phân chia di sản

Sau khi có xác nhận hoàn thành việc niêm yết và không có khiếu nại, tố cáo liên quan, công chứng viên tiến hành công chứng văn bản phân chia di sản. Văn bản đã được công chứng là căn cứ pháp lý để thực hiện việc đăng ký chuyển quyền đối với tài sản thừa kế.

Bước 7: Đăng ký sang tên tài sản

Sau khi có văn bản công chứng, người được hưởng di sản làm thủ tục đăng ký sang tên tại cơ quan có thẩm quyền đối với tài sản phải đăng ký, như nhà đất, xe, hoặc tài sản gắn với đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng. Đây là bước cuối để quyền đối với di sản được xác lập đầy đủ trên thực tế.

Như vậy, quy trình thực hiện quyền thừa kế không chỉ dừng lại ở việc “chia tài sản” mà là một chuỗi thủ tục pháp lý có tính chặt chẽ, trong đó mỗi bước đều có ý nghĩa riêng để bảo đảm tính công khai, minh bạch và khả năng đăng ký sang tên sau cùng. Thực hiện đúng trình tự là điều kiện quan trọng để người thừa kế nhận di sản một cách hợp pháp và ít tranh chấp nhất.

4. Thời gian thực hiện thủ tục và chi phí khi thực hiện thủ tục

Thời gian thực hiện thủ tục thừa kế phụ thuộc vào việc hồ sơ có đầy đủ ngay từ đầu hay không, có phải xác minh quan hệ nhân thân, di sản hoặc di chúc hay không và có phát sinh khiếu nại, tố cáo hoặc tranh chấp giữa các đồng thừa kế hay không. Theo Nghị định 104/2025/NĐ-CP, riêng công đoạn niêm yết việc tiếp nhận công chứng văn bản phân chia di sản là 15 ngày và UBND cấp xã phải có văn bản xác nhận kết quả niêm yết trong 03 ngày làm việc sau khi niêm yết kết thúc.

Về chi phí, người thừa kế thường cần dự trù các khoản sau:

• Phí công chứng văn bản phân chia di sản theo biểu phí do pháp luật về công chứng và phí, lệ phí quy định;
• Chi phí sao chụp, sao y, xác minh, dịch thuật nếu hồ sơ có yếu tố phức tạp;
• Lệ phí, nghĩa vụ tài chính liên quan đến tài sản nếu di sản là tài sản phải đăng ký;
• Thù lao luật sư nếu khách hàng sử dụng dịch vụ tư vấn, soạn thảo và đại diện thực hiện thủ tục.

Đối với nhiều trường hợp trong phạm vi gia đình gần, hồ sơ rõ ràng và không phát sinh tranh chấp thì quá trình giải quyết sẽ thuận lợi hơn đáng kể. Ngược lại, nếu có đất chưa rõ nguồn gốc, tài sản đứng tên chung hoặc có người thừa kế ở xa, thời gian xử lý sẽ kéo dài hơn vì phải xác minh thêm thông tin và phối hợp với cơ quan có thẩm quyền.

Kết luận, người thừa kế nên chuẩn bị trước cả thời gian lẫn chi phí để tránh bị động khi làm hồ sơ. Việc đi đúng quy trình ngay từ đầu sẽ giúp giảm khả năng bị trả hồ sơ và rút ngắn đáng kể thời gian hoàn tất thủ tục.
👉 Tham khảo thêm: Luật sư tư vấn các trường hợp nhận thừa kế theo di chúc

5. Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy cung cấp dịch vụ thực hiện quyền thừa kế

Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy cung cấp dịch vụ tư vấn và hỗ trợ thực hiện quyền thừa kế theo quy định pháp luật hiện hành, bao gồm tư vấn xác định hàng thừa kế, thừa kế theo di chúc, thừa kế theo pháp luật, thừa kế thế vị, từ chối nhận di sản và hoàn thiện hồ sơ công chứng văn bản phân chia di sản. Đây là nhóm công việc gắn trực tiếp với các quy định của Bộ luật Dân sự 2015 và Luật Công chứng 2024.

Nội dung dịch vụ thường bao gồm: Tư vấn xác định căn cứ hưởng di sản, hàng thừa kế và phần hưởng của từng người theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015; Soạn thảo hoặc rà soát văn bản phân chia di sản, văn bản từ chối nhận di sản và hồ sơ liên quan; Hỗ trợ chuẩn bị giấy tờ chứng minh quyền đối với di sản, giấy tờ nhân thân và giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế; Hỗ trợ làm việc với tổ chức hành nghề công chứng trong quá trình niêm yết, công bố di chúc và ký văn bản phân chia di sản; Hỗ trợ đăng ký sang tên tài sản sau khi hoàn tất công chứng, đặc biệt là đối với nhà đất, xe và tài sản đăng ký quyền sở hữu.

Với hồ sơ thừa kế, việc chỉ “làm giấy tờ” là chưa đủ; quan trọng hơn là phải đánh giá đúng căn cứ pháp lý, lựa chọn đúng trình tự và chuẩn hóa hồ sơ để tránh tranh chấp sau này. Đó là lý do dịch vụ pháp lý chuyên sâu thường giúp tiết kiệm nhiều thời gian và chi phí cho người thừa kế.
👉 Tham khảo thêm: Dịch vụ khai di sản thừa kế tại TP. Thủ Đức

6. Vì sao chọn Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy để tư vấn thủ tục thực hiện quyền thừa kế.

Khách hàng lựa chọn Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy không chỉ vì dịch vụ đa dạng mà còn vì khả năng hỗ trợ ở nhiều giai đoạn khác nhau của hồ sơ. Trên trang “Các vụ việc tiêu biểu”, Văn phòng thể hiện kinh nghiệm cung cấp dịch vụ pháp lý cho cá nhân, gia đình và doanh nghiệp, đồng thời nhấn mạnh khả năng hỗ trợ khách hàng ở mọi giai đoạn khi cần thiết.

Một số điểm nổi bật có thể kể đến:

• Văn phòng có kinh nghiệm thực tiễn trong các lĩnh vực dân sự, nhà đất và hôn nhân gia đình, là những mảng có liên hệ trực tiếp với hồ sơ thừa kế.
• Văn phòng công khai các dịch vụ chuyên môn liên quan đến tư vấn và hỗ trợ thủ tục pháp lý, giúp khách hàng dễ dàng tìm đúng đầu việc cần hỗ trợ.
• Khả năng hỗ trợ khách hàng ở nhiều giai đoạn giúp quá trình xử lý hồ sơ thừa kế được liền mạch hơn, nhất là khi phải phối hợp với công chứng, đất đai hoặc các cơ quan khác.
• Các vụ việc tiêu biểu của Văn phòng được công khai trên website chính thức, tạo thêm cơ sở để khách hàng tham khảo năng lực thực tiễn trước khi lựa chọn dịch vụ.

7. Thông tin liên hệ Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy

📍 Địa chỉ văn phòng

Trụ sở chính: A-10-11 Centana Thủ Thiêm, số 36 Mai Chí Thọ, Phường Bình Trưng (Q.2 cũ), Tp.Hồ Chí Minh

Văn phòng giao dịch: Lầu 1, số 227A Xô Viết Nghệ Tĩnh, P. Gia Định, Tp.Hồ Chí Minh (Gần vòng xoay Hàng Xanh)

📞 Kênh tư vấn trực tuyến

💬 Hotline: 090.916.0684 (Tư vấn pháp luật nhanh)

📱 Zalo hỗ trợ: 097.884.5617 (Luật sư trực tuyến)

☎️ Điện thoại bàn: (028) 3899 1104

🕒 Thời gian làm việc

📅 Thứ 2 – Thứ 6: 08:00 – 21:00

❌ Thứ 7, Chủ nhật và Ngày lễ: Nghỉ

✉️ Kết nối số

📩 Email: info@luatsuhcm.com

🌐Website: luatsuhcm.com

🛡️ CAM KẾT: Mọi thông tin trao đổi giữa khách hàng và Luật sư đều được bảo mật tuyệt đối theo quy định của pháp luật và quy tắc đạo đức nghề nghiệp.