Chia di sản thừa kế trong trường hợp di chúc bị thất lạc, hư hỏng

1. Phân chia di sản khi không tìm thấy di chúc hoặc di chúc bị hư hại

Trên thực tế, sau thời điểm mở thừa kế có thể phát sinh tình huống không tìm thấy bản di chúc do người chết để lại, hoặc di chúc bị hư hại bởi các yếu tố khách quan như độ ẩm, mối mọt, hỏa hoạn… đến mức không còn thể hiện được đầy đủ, chính xác ý chí của người lập di chúc, đồng thời không có căn cứ nào khác để chứng minh nội dung di chúc.

Trong những trường hợp này, di sản được xác định là không có di chúc và việc phân chia sẽ được thực hiện theo quy định về thừa kế theo pháp luật theo khoản 1 Điều 642 Bộ luật dân sự 2015.

👉 Tham khảo thêm:  Dịch vụ khai nhận di sản thừa kế

2. Trường hợp tìm thấy di chúc khi di sản chưa được chia

Theo khoản 2 Điều 642 Bộ luật Dân sự 2015, nếu di chúc được tìm thấy trong khi di sản vẫn chưa được phân chia, thì di sản phải được chia theo nội dung di chúc.

Quy định này thể hiện nguyên tắc tôn trọng ý chí của người để lại di sản, theo đó, việc tìm thấy di chúc được xem là căn cứ xác lập lại phương thức phân chia di sản phù hợp với ý nguyện cuối cùng của người lập di chúc. Trong trường hợp này, điều kiện để thực hiện việc phân chia theo di chúc là hoàn toàn đầy đủ và khả thi.

3. Trường hợp di sản đã chia nhưng sau đó mới tìm thấy di chúc

Khoản 3 Điều 642 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: trong thời hiệu yêu cầu chia di sản, nếu di sản đã được phân chia theo pháp luật do trước đó không tìm thấy di chúc, nhưng sau đó di chúc được phát hiện, thì việc phân chia di sản phải được thực hiện lại theo di chúc, nếu người thừa kế theo di chúc có yêu cầu.

Đây là quy định mới so với Bộ luật Dân sự 2005, nhằm bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người thừa kế theo di chúc, đồng thời đề cao ý chí định đoạt của người để lại di sản. Cụ thể, trong thời hạn 30 năm đối với bất động sản và 10 năm đối với động sản, nếu di chúc được tìm thấy và người thừa kế theo di chúc yêu cầu chia lại di sản theo nội dung di chúc, thì việc phân chia lại phải được thực hiện.

Ngược lại, nếu những người thừa kế theo di chúc không có yêu cầu, thì việc phân chia di sản trước đó được xem là đã hoàn tất và tiếp tục có hiệu lực.

Ví dụ: A và B được thừa kế căn nhà và QSDĐ do cha là ông X để lại. Năm 2020, Tòa án công nhận sự thỏa thuận của A và B về việc phân chia di sản, theo đó, A nhận 1/2 giá trị nhà đất, B nhận toàn bộ nhà đất và đã làm thủ tục đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng. Cuối năm 2020, B chuyển nhượng nhà đất này cho K. Sau khi K đã được đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng, năm 2021, C là con riêng của ông X xuất trình di chúc hợp pháp, theo đó, ông X để lại toàn bộ nhà đất cho C. C khởi kiện tại Tòa án, yêu cầu được hưởng toàn bộ di sản theo đúng nội dung di chúc. Trường hợp này, nếu di chúc hợp pháp và còn trong thời hiệu yêu cầu chia di sản thì Tòa án sẽ phải chấp nhận yêu cầu khởi kiện của C xác định di chúc hợp pháp và C được thừa kế toàn bộ di sản của ông X. Trước khi giải quyết yêu cầu khởi kiện của C cần phải xem xét, giải quyết theo thủ tục tái thẩm đối với Quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự về việc phân chia di sản giữa A và B (xác định di chúc do C xuất trình là tài liệu, chứng cứ có tình tiết mới quan trọng của vụ án mà đương sự đã không thể biết được trong quá trình giải quyết vụ án để kháng nghị theo thủ tục tái thẩm đối với Quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự về việc phân chia di sản giữa A và B). Do K nhận chuyển nhượng nhà đất từ B một cách hợp pháp, ngay tình được bảo vệ theo quy định tại khoản 2 Điều 133 BLDS 2015 về người thứ ba ngay tình, nên hợp đồng chuyển nhượng nhà đất giữa B và K không bị vô hiệu. Do đó, C chỉ có thể nhận lại giá trị quyền sở hữu căn nhà và QSDĐ mà B đã chuyển nhượng cho K.

👉 Tham khảo thêm: Thủ tục phân chia di sản - hướng dẫn từ Luật sư

Chuyên đề trên đây là chia sẻ của chúng tôi về vấn đề phân chia di sản thừa kế theo di chúc khi di chúc bị thất lạc, hư hại nhằm hỗ trợ người đọc có thêm kiến thức về pháp luật, không nhằm mục đích thương mại. Các thông tin trong chuyên đề phân chia di sản thừa kế theo di chúc khi di chúc bị thất lạc, hư hại chỉ là quan điểm cá nhân người viết, người đọc chỉ tham khảo. Chúng tôi đề nghị Quý Khách hàng nên tham khảo ý kiến chuyên môn từ Luật sư của chúng tôi đối với các vấn đề cụ thể. Các yêu cầu giải đáp thắc mắc hãy liên hệ trực tiếp với Văn phòng của chúng tôi theo địa chỉ phía trên hoặc liên hệ qua Hotline: 0978845617, Email: info@luatsuhcm.com