Hủy bỏ di chúc đã được công chứng theo quy định

1. Di chúc là gì?

Theo Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc được hiểu là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm quyết định việc chuyển giao tài sản của mình cho người khác sau khi qua đời. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để xác định cách thức phân chia di sản theo mong muốn của người để lại tài sản.

Thông qua di chúc, người lập có quyền chỉ định người thừa kế, truất quyền hưởng di sản của một số người, phân định cụ thể phần tài sản cho từng cá nhân, đồng thời có thể giao kèm các nghĩa vụ liên quan đến di sản. Những nội dung này phải được thể hiện rõ ràng để đảm bảo khả năng thực thi trên thực tế.

Căn cứ các Điều 627, 628 và 629 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc có thể được xác lập dưới hai hình thức cơ bản:

• Di chúc bằng văn bản, bao gồm:

  • Di chúc có công chứng;

  • Di chúc có chứng thực;

  • Di chúc có người làm chứng;

  • Di chúc không có người làm chứng.

• Di chúc bằng miệng: Chỉ được áp dụng trong trường hợp đặc biệt khi người lập di chúc đang trong tình trạng tính mạng bị đe dọa và không thể lập di chúc bằng văn bản.

Có thể thấy, di chúc đóng vai trò then chốt trong việc xác định ý chí của người đã mất đối với tài sản của mình. Việc lập di chúc đúng hình thức và đúng quy định pháp luật sẽ giúp đảm bảo giá trị pháp lý và hạn chế tối đa các tranh chấp phát sinh về sau.

👉 Tham khảo thêm: Luật sư tư vấn thủ tục lập di chúc

2. Có thể hủy bỏ di chúc trong những trường hợp nào theo quy định pháp luật hiện nay?

Pháp luật hiện hành cho phép việc hủy bỏ di chúc trong nhiều trường hợp khác nhau nhằm đảm bảo ý chí của người lập di chúc luôn được tôn trọng và cập nhật phù hợp với thực tế. Căn cứ Điều 629 và Điều 640 Bộ luật Dân sự 2015, việc hủy bỏ di chúc có thể xảy ra trong các trường hợp sau:

• Di chúc miệng đương nhiên bị hủy bỏ
  Nếu người lập di chúc miệng vẫn còn sống, minh mẫn và sáng suốt sau 03 tháng kể từ thời điểm lập, thì di chúc miệng sẽ tự động hết hiệu lực theo quy định tại Điều 629.

• Người lập di chúc tự hủy bỏ
  Người lập di chúc có quyền chủ động hủy bỏ di chúc đã lập vào bất kỳ thời điểm nào, miễn là còn đủ năng lực hành vi dân sự theo quy định tại Điều 640.

• Di chúc bị thay thế bằng di chúc mới
  Khi người lập di chúc lập một bản di chúc mới để thay thế, thì bản di chúc trước đó sẽ bị hủy bỏ và không còn giá trị pháp lý.

• Nội dung di chúc bị thay đổi, bổ sung
  Trường hợp di chúc được sửa đổi hoặc bổ sung, nếu có nội dung mâu thuẫn giữa bản cũ và phần bổ sung thì phần nội dung mới sẽ được áp dụng, đồng nghĩa với việc nội dung cũ không còn hiệu lực.

Như vậy, việc hủy bỏ di chúc có thể xuất phát từ ý chí của người lập di chúc hoặc theo cơ chế pháp luật quy định. Hiểu rõ các trường hợp này sẽ giúp cá nhân chủ động điều chỉnh nội dung di chúc, đảm bảo phù hợp với mong muốn và tránh tranh chấp sau này.

3. Huỷ bỏ di chúc đã được công chứng được không?

Có. Theo quy định tại khoản 4 Điều 58 Luật Công chứng 2024 và Điều 640 Bộ luật Dân sự 2015, người lập di chúc hoàn toàn có quyền hủy bỏ di chúc đã được công chứng vào bất kỳ thời điểm nào, miễn là vẫn còn minh mẫn, sáng suốt và tự nguyện. Đây là quyền nhân thân gắn liền với cá nhân, nhằm đảm bảo ý chí của người lập di chúc luôn được tôn trọng và có thể thay đổi theo hoàn cảnh thực tế.

Việc hủy bỏ có thể được thực hiện đối với toàn bộ hoặc chỉ một phần nội dung di chúc. Trường hợp người lập di chúc lập một bản di chúc mới để thay thế thì bản di chúc trước đó đương nhiên không còn hiệu lực. Tuy nhiên, để việc hủy bỏ di chúc đã công chứng có giá trị pháp lý, người lập di chúc cần thực hiện thủ tục công chứng tại tổ chức hành nghề công chứng theo đúng quy định.

Như vậy, pháp luật không hạn chế việc hủy bỏ di chúc đã công chứng mà còn tạo điều kiện để cá nhân chủ động điều chỉnh ý chí của mình. Tuy nhiên, việc thực hiện đúng trình tự, thủ tục là yếu tố quan trọng để đảm bảo hiệu lực pháp lý và tránh phát sinh tranh chấp về sau.

4. Thủ tục hủy bỏ di chúc đã được công chứng được thực hiện theo trình tự như thế nào?

Căn cứ khoản 4 Điều 58 Luật Công chứng 2024, người lập di chúc có quyền yêu cầu công chứng việc sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc hủy bỏ di chúc đã được công chứng. Trình tự thực hiện thủ tục hủy bỏ di chúc được tiến hành như sau:

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ yêu cầu công chứng
Người lập di chúc chuẩn bị các giấy tờ cần thiết như: giấy tờ tùy thân (CCCD/hộ chiếu), bản di chúc đã được công chứng trước đó và phiếu yêu cầu công chứng theo quy định.

Bước 2: Nộp hồ sơ tại tổ chức hành nghề công chứng
Người yêu cầu nộp hồ sơ tại bất kỳ tổ chức hành nghề công chứng nào để đề nghị công chứng việc hủy bỏ di chúc.

Bước 3: Công chứng viên kiểm tra và tiếp nhận hồ sơ
Công chứng viên xem xét năng lực hành vi dân sự của người lập di chúc, đánh giá tính tự nguyện và kiểm tra hồ sơ. Nếu đủ điều kiện, hồ sơ sẽ được tiếp nhận để giải quyết.

Bước 4: Lập và ký văn bản hủy bỏ di chúc
Công chứng viên soạn thảo hoặc kiểm tra nội dung văn bản hủy bỏ di chúc. Người lập di chúc phải trực tiếp ký hoặc điểm chỉ vào văn bản này theo quy định.

Bước 5: Công chứng và lưu trữ văn bản
Sau khi ký, công chứng viên chứng nhận văn bản hủy bỏ di chúc, thu phí theo quy định và lưu trữ hồ sơ.

Bước 6: Thông báo cho tổ chức đang lưu giữ di chúc (nếu có)
Trường hợp bản di chúc trước đó đang được lưu giữ tại một tổ chức hành nghề công chứng khác, người lập di chúc có nghĩa vụ thông báo việc hủy bỏ để cập nhật tình trạng pháp lý của di chúc.

Thủ tục hủy bỏ di chúc đã công chứng tương đối đơn giản nhưng yêu cầu người lập di chúc phải trực tiếp thực hiện và đảm bảo đầy đủ điều kiện pháp lý. Việc tuân thủ đúng trình tự theo khoản 4 Điều 58 Luật Công chứng 2024 sẽ giúp việc hủy bỏ có hiệu lực, tránh phát sinh tranh chấp về sau.

5. Nếu hủy bỏ di chúc nhưng không lập di chúc mới thì di sản sẽ được giải quyết ra sao?

Trường hợp di chúc đã bị hủy bỏ mà người để lại di sản không lập di chúc mới, thì việc phân chia di sản sẽ không còn căn cứ theo ý chí cá nhân, mà sẽ được giải quyết theo quy định của pháp luật về thừa kế.

Cụ thể, theo Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015, di sản sẽ được chia theo thừa kế theo pháp luật. Khi đó, tài sản sẽ được phân chia dựa trên các hàng thừa kế quy định tại Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, theo nguyên tắc:

• Những người cùng hàng thừa kế được hưởng phần di sản bằng nhau;

• Hàng thừa kế sau chỉ được hưởng nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước.

Ngoài ra, trước khi tiến hành chia di sản, các nghĩa vụ tài sản của người chết vẫn phải được thanh toán theo Điều 658 Bộ luật Dân sự 2015 như: chi phí mai táng, nợ, thuế và các nghĩa vụ tài chính khác.

Như vậy, khi không còn di chúc hợp pháp, việc phân chia di sản sẽ do pháp luật quy định thay vì theo ý chí của người đã mất. Điều này có thể dẫn đến việc tài sản không được phân chia đúng mong muốn ban đầu, thậm chí phát sinh tranh chấp giữa các đồng thừa kế nếu không có sự thống nhất.

👉 Tham khảo thêm:  Thủ tục hủy bỏ di chúc kèm biểu mẫu

Chuyên đề trên đây là chia sẻ của chúng tôi về vấn đề Huỷ bỏ di chúc đã được công chứng theo quy định nhằm hỗ trợ người đọc có thêm kiến thức về pháp luật, không nhằm mục đích thương mại. Các thông tin trong chuyên đề Huỷ bỏ di chúc đã được công chứng theo quy định chỉ là quan điểm cá nhân người viết, người đọc chỉ tham khảo. Chúng tôi đề nghị Quý Khách hàng nên tham khảo ý kiến chuyên môn từ Luật sư của chúng tôi đối với các vấn đề cụ thể. Các yêu cầu giải đáp thắc mắc hãy liên hệ trực tiếp với Văn phòng của chúng tôi theo địa chỉ phía trên hoặc liên hệ qua Hotline: 0978845617, Email: info@luatsuhcm.com.