Không có giấy chứng tử khai thừa kế được không?

1. Giấy chứng tử có vai trò gì trong thủ tục khai nhận di sản thừa kế?

Giấy chứng tử là giấy tờ xác nhận một người đã chết và là căn cứ pháp lý quan trọng trong thủ tục khai nhận di sản thừa kế. Theo khoản 1 Điều 611 Bộ luật Dân sự 2015, thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết. Vì vậy, giấy chứng tử giúp xác định thời điểm mở thừa kế, từ đó làm căn cứ xác định người có quyền hưởng di sản, phạm vi di sản và thời hiệu yêu cầu chia di sản theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, điểm a khoản 2 Điều 59 Luật Công chứng 2024 quy định hồ sơ yêu cầu công chứng văn bản phân chia di sản phải có giấy chứng tử hoặc giấy tờ khác theo quy định của pháp luật chứng minh người để lại di sản đã chết. Đây là cơ sở để công chứng viên kiểm tra điều kiện mở thừa kế và thực hiện công chứng theo đúng quy định.

Như vậy, giấy chứng tử vừa là căn cứ xác định thời điểm mở thừa kế theo Bộ luật Dân sự 2015, vừa là thành phần quan trọng của hồ sơ công chứng văn bản phân chia di sản theo Luật Công chứng 2024. Do đó, người yêu cầu khai nhận di sản cần chuẩn bị giấy chứng tử hoặc giấy tờ hợp pháp khác chứng minh người để lại di sản đã chết trước khi thực hiện thủ tục.

2. Không có giấy chứng tử khai thừa kế được không?

Không phải mọi trường hợp không có giấy chứng tử đều không thể khai nhận di sản thừa kế. Theo quy định của pháp luật hiện hành, người yêu cầu vẫn có thể thực hiện thủ tục công chứng văn bản phân chia di sản nếu có giấy tờ khác theo quy định của pháp luật chứng minh người để lại di sản đã chết.

Cụ thể, điểm a khoản 2 Điều 59 Luật Công chứng 2024 quy định hồ sơ yêu cầu công chứng văn bản phân chia di sản phải có giấy chứng tử hoặc giấy tờ khác theo quy định của pháp luật chứng minh người để lại di sản đã chết. Đồng thời, theo khoản 1 Điều 611 Bộ luật Dân sự 2015, thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết. Do đó, việc có giấy tờ chứng minh người để lại di sản đã chết là điều kiện cần thiết để xác định thời điểm mở thừa kế và giải quyết thủ tục thừa kế theo quy định.

Trong trường hợp giấy chứng tử bị mất hoặc thất lạc, người yêu cầu có thể xin cấp bản sao trích lục khai tử theo quy định của Điều 63 Luật Hộ tịch 2014 để bổ sung vào hồ sơ. Nếu người để lại di sản thuộc trường hợp được Tòa án tuyên bố đã chết, thì bản án hoặc quyết định có hiệu lực của Tòa án là căn cứ để đăng ký khai tử và thực hiện các thủ tục thừa kế theo quy định của pháp luật.

Vì vậy, không có giấy chứng tử không đồng nghĩa với việc không thể khai nhận thừa kế. Tuy nhiên, người yêu cầu bắt buộc phải có giấy chứng tử hoặc giấy tờ hợp pháp khác chứng minh người để lại di sản đã chết.
👉 Tham khảm thêm: Dịch vụ khai nhận di sản thừa kế đối với nhà đất tại Thành phố Hồ Chí Minh.

3. Không có giấy chứng tử thì cần làm gì để khai nhận di sản?

Khi không có giấy chứng tử, người yêu cầu khai nhận di sản cần xác định nguyên nhân để lựa chọn phương án xử lý phù hợp. Theo quy định của pháp luật, việc công chứng văn bản phân chia di sản chỉ được thực hiện khi có giấy chứng tử hoặc giấy tờ hợp pháp khác chứng minh người để lại di sản đã chết theo điểm a khoản 2 Điều 59 Luật Công chứng 2024. Một số trường hợp thường gặp gồm:

3.1. Xin cấp bản sao trích lục khai tử nếu giấy chứng tử bị mất

Nếu người để lại di sản đã được đăng ký khai tử nhưng giấy chứng tử bị mất, rách hoặc hư hỏng, người yêu cầu có thể đề nghị cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu hộ tịch cấp bản sao trích lục khai tử theo Điều 63 Luật Hộ tịch 2014. Bản sao trích lục khai tử là căn cứ để bổ sung vào hồ sơ công chứng văn bản phân chia di sản.

3.2. Thực hiện đăng ký khai tử nếu chưa đăng ký

Trường hợp người để lại di sản đã chết nhưng trước đó chưa được đăng ký khai tử, thân nhân hoặc người có trách nhiệm phải thực hiện thủ tục đăng ký khai tử theo quy định tại Điều 34 Luật Hộ tịch 2014. Sau khi hoàn tất thủ tục, cơ quan hộ tịch sẽ cấp trích lục khai tử, làm căn cứ để thực hiện thủ tục thừa kế.

3.3. Yêu cầu Tòa án tuyên bố một người đã chết trong trường hợp pháp luật quy định

Đối với trường hợp người để lại di sản mất tích trong thời gian dài hoặc thuộc trường hợp đủ điều kiện theo pháp luật, người có quyền, lợi ích liên quan có thể yêu cầu Tòa án tuyên bố một người đã chết theo Điều 71 Bộ luật Dân sự 2015. Sau khi bản án hoặc quyết định của Tòa án có hiệu lực, việc đăng ký khai tử được thực hiện theo Điều 34 Luật Hộ tịch 2014, từ đó người thừa kế có thể tiến hành các thủ tục khai nhận di sản.

Như vậy, khi không có giấy chứng tử, người yêu cầu không nên tự ý thực hiện thủ tục khai nhận di sản mà cần xin cấp trích lục khai tử, đăng ký khai tử hoặc thực hiện các thủ tục pháp lý khác để có giấy tờ chứng minh người để lại di sản đã chết. Đây là điều kiện quan trọng để hồ sơ công chứng được tiếp nhận và giải quyết theo đúng quy định của pháp luật.
👉 Tham khảm thêm:  Thủ tục, hồ sơ nhận thừa kế theo di chúc

4. Hồ sơ và thủ tục khai nhận di sản thừa kế gồm những gì?

Để thực hiện thủ tục khai nhận di sản thừa kế, người thừa kế cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo quy định của Luật Công chứng 2024 và thực hiện theo trình tự do pháp luật quy định.

4.1. Hồ sơ khai nhận di sản thừa kế

Theo khoản 1 Điều 42 và khoản 2 Điều 59 Luật Công chứng 2024, hồ sơ yêu cầu công chứng văn bản khai nhận hoặc phân chia di sản thừa kế gồm:

• Phiếu yêu cầu công chứng;
• Dự thảo văn bản khai nhận hoặc phân chia di sản (nếu có);
• Giấy tờ tùy thân của người yêu cầu công chứng (CCCD, hộ chiếu hoặc giấy tờ hợp pháp khác);
• Giấy chứng tử hoặc giấy tờ khác theo quy định của pháp luật chứng minh người để lại di sản đã chết;
• Di chúc (đối với thừa kế theo di chúc);
• Giấy tờ chứng minh quan hệ giữa người để lại di sản và người thừa kế (đối với thừa kế theo pháp luật hoặc người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc);
• Giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản của người để lại di sản nếu di sản là tài sản phải đăng ký quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng;
• Các giấy tờ khác theo yêu cầu của tổ chức hành nghề công chứng trong từng trường hợp cụ thể.

4.2. Thủ tục khai nhận di sản thừa kế

Sau khi chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, người thừa kế thực hiện theo các bước sau:

Bước 1. Nộp hồ sơ tại tổ chức hành nghề công chứng

Người thừa kế nộp hồ sơ yêu cầu công chứng văn bản khai nhận hoặc phân chia di sản. Công chứng viên sẽ kiểm tra tính đầy đủ, hợp lệ của hồ sơ theo quy định tại Điều 59 Luật Công chứng 2024.

Bước 2. Niêm yết việc tiếp nhận công chứng

Theo khoản 4 Điều 59 Luật Công chứng 2024, tổ chức hành nghề công chứng có trách nhiệm niêm yết việc tiếp nhận công chứng văn bản phân chia di sản. Công chứng viên chỉ được thực hiện công chứng sau khi đã hoàn thành việc niêm yết và không có khiếu nại, tố cáo liên quan đến việc phân chia di sản.

Bước 3. Ký và công chứng văn bản khai nhận hoặc phân chia di sản

Sau khi hồ sơ hợp lệ và hết thời gian niêm yết theo quy định, các bên ký văn bản trước công chứng viên. Công chứng viên chứng nhận văn bản nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định của pháp luật.

Bước 4. Thực hiện thủ tục đăng ký sang tên tài sản (nếu có)

Đối với di sản là quyền sử dụng đất, nhà ở, xe hoặc tài sản phải đăng ký quyền sở hữu, người được hưởng di sản sử dụng văn bản khai nhận hoặc phân chia di sản đã được công chứng để thực hiện thủ tục đăng ký sang tên tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo khoản 6 Điều 59 Luật Công chứng 2024.

Để việc khai nhận di sản thừa kế được thực hiện thuận lợi, người thừa kế cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và thực hiện đúng trình tự theo Luật Công chứng 2024. Việc chuẩn bị đầy đủ giấy tờ sẽ giúp rút ngắn thời gian giải quyết và hạn chế phát sinh vướng mắc trong quá trình thực hiện thủ tục.
👉 Tham khảm thêm: Dịch vụ tư vấn giải quyết bỏ sót người thừa kế tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Chuyên đề trên đây là chia sẻ của chúng tôi về vấn đề Không có giấy chứng tử khai thừa kế được không? nhằm hỗ trợ người đọc có thêm kiến thức về pháp luật, không nhằm mục đích thương mại. Các thông tin trong chuyên đề Không có giấy chứng tử khai thừa kế được không? chỉ là quan điểm cá nhân người viết, người đọc chỉ tham khảo. Chúng tôi đề nghị Quý Khách hàng nên tham khảo ý kiến chuyên môn từ Luật sư của chúng tôi đối với các vấn đề cụ thể. Các yêu cầu giải đáp thắc mắc hãy liên hệ trực tiếp với Văn phòng của chúng tôi theo địa chỉ phía trên hoặc liên hệ qua Hotline: 0978845617, Email: info@luatsuhcm.com.