Nhà đầu tư nước ngoài không bắt buộc có dự án trước khi thành lập doanh nghiệp

1. Sự thay đổi về trình tự thực hiện dự án đầu tư

Trước đây, theo Luật Đầu tư 2020, nhà đầu tư nước ngoài bắt buộc phải có dự án đầu tư và thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC) trước khi đăng ký thành lập doanh nghiệp (ERC).

Nhưng, từ ngày 01/03/2026, Điều 19 Luật Đầu tư 2025 đã mở ra một cơ chế mới linh hoạt hơn:

Điều 19. Đầu tư thành lập tổ chức kinh tế

1. Nhà đầu tư trong nước thành lập tổ chức kinh tế theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp và pháp luật tương ứng với từng loại hình tổ chức kinh tế.

2. Nhà đầu tư nước ngoài được thành lập tổ chức kinh tế thực hiện dự án đầu tư trước khi thực hiện thủ tục cấp, điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và phải đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài quy định tại Điều 8 của Luật này khi thực hiện thủ tục thành lập tổ chức kinh tế.

3. Chính phủ quy định chi tiết Điều này.

⇒ Điều này đồng nghĩa với việc nhà đầu tư nước ngoài giờ đây có quyền lựa chọn:

• Phương án 1: Xin IRC trước, sau đó thành lập doanh nghiệp.

• Phương án 2: Thành lập doanh nghiệp trước để lấy tư cách pháp nhân, sau đó mới hoàn thiện thủ tục cho dự án đầu tư cụ thể.

2. So sánh quy đinh về trình tự thành lập tổ chức kinh tế của nhà đầu tư nước ngòai

Tiêu chí	Luật Đầu tư 2020	Luật Đầu tư 2025
Trình tự bắt buộc	Dự án có trước - Doanh nghiệp có sau. NĐT phải có IRC mới được đăng ký thành lập ERC.	Linh hoạt lựa chọn. NĐT có thể thành lập doanh nghiệp trước khi thực hiện thủ tục cấp IRC.
Điều kiện khởi đầu	Phải chứng minh được địa điểm thực hiện dự án, năng lực tài chính cho một dự án cụ thể ngay từ đầu.	Có thể thành lập pháp nhân để chuẩn bị các điều kiện đầu tư, ký kết hợp đồng tiền trạm trước khi chốt dự án chính thức.
Tư cách pháp nhân	Chỉ có sau khi hoàn thành quy trình kép (IRC rồi mới đến ERC).	Có sớm thông qua việc đăng ký thành lập doanh nghiệp (ERC) để thực hiện các giao dịch dân sự, kinh tế.
Thủ tục hành chính	Hai bước tuần tự, thời gian chờ đợi IRC thường kéo dài làm chậm tiến độ thành lập công ty.	Có thể thực hiện thủ tục đăng ký doanh nghiệp nhanh chóng, sau đó hoàn thiện IRC theo tiến độ dự án.
Quản lý nhà nước	Kiểm soát chặt chẽ mục tiêu đầu tư ngay từ khi NĐT chưa có pháp nhân tại Việt Nam.	Chuyển sang hậu kiểm và quản lý theo mục tiêu dự án, tạo điều kiện thuận lợi đầu tư cho các NĐT.

3. Những điều kiện đi kèm đối với nhà đầu tư nước ngoài

Dù được linh hoạt về trình tự, nhưng nhà đầu tư nước ngoài vẫn phải tuân thủ các các quy định pháp luật để đảm bảo an ninh kinh tế và quản lý nhà nước:

- Đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường: Theo Điều 8 Luật Đầu tư 2025, nhà đầu tư nước ngoài vẫn phải thỏa mãn các điều kiện về tỷ lệ sở hữu vốn, hình thức đầu tư và phạm vi hoạt động theo danh mục ngành nghề hạn chế tiếp cận thị trường.

- IRC vẫn là bắt buộc: Việc thành lập công ty trước không đồng nghĩa với việc bỏ qua IRC. Sau khi có pháp nhân, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện thủ tục cấp IRC để làm cơ sở pháp lý cho việc triển khai dự án, hưởng ưu đãi đầu tư và chuyển lợi nhuận ra nước ngoài sau này.

- Tuân thủ hướng dẫn tại Nghị định 96/2026/NĐ-CP: Nghị định này quy định chi tiết về hồ sơ và trình tự phối hợp giữa cơ quan đăng ký đầu tư và cơ quan đăng ký kinh doanh để đảm bảo tính đồng bộ khi NĐT thực hiện quyền thành lập doanh nghiệp trước.

👉 Tham khảo thêm: Tư vấn gia hạn thời hạn góp vốn đầu tư tại Tp.Hồ Chí Minh

4. Chính sách pháp luật thay đổi có ảnh hưởng đến nhà đầu tư nước ngoài như thế nào?

Việc cho phép thành lập doanh nghiệp trước khi có dự án mang lại những lợi thế cực kỳ lớn về mặt vận hành:

- Trước đây, nhà đầu tư nước ngoài luôn rơi vào vòng lặp: Muốn có công ty thì phải có dự án (IRC), nhưng muốn ký hợp đồng thuê văn phòng hay tuyển nhân sự để làm dự án thì lại chưa có tư cách pháp nhân công ty.

⇒ Nhà đầu tư sớm có tư cách pháp nhân để thực hiện các giao dịch dân sự, mở tài khoản vốn, và chuẩn bị thực địa dự án một cách hợp pháp ngay từ ngày đầu gia nhập thị trường.

- Thủ tục đầu tư đặc biệt được quy định tại Điều 28 Luật Đàu tư 2025 như sau:

Điều 28. Thủ tục đầu tư đặc biệt

1. Nhà đầu tư được quyền lựa chọn đăng ký đầu tư theo quy định tại Điều này đối với dự án đầu tư tại khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế và khu chức năng trong khu kinh tế, trừ dự án phải chấp thuận chủ trương đầu tư theo quy định của Chính phủ.

2. Dự án đăng ký đầu tư theo quy định của Điều này không phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, thẩm định công nghệ, lập báo cáo đánh giá tác động môi trường, lập quy hoạch chi tiết, cấp Giấy phép xây dựng và các thủ tục để được phê duyệt, chấp thuận, cho phép trong lĩnh vực xây dựng, phòng cháy, chữa cháy.

Nhà đầu tư phải có văn bản cam kết đáp ứng điều kiện, tiêu chuẩn, quy chuẩn theo quy định của pháp luật về xây dựng, bảo vệ môi trường, phòng cháy, chữa cháy; đề xuất dự án đầu tư bao gồm nhận dạng, dự báo tác động đến môi trường và biện pháp giảm thiểu tác động xấu đến môi trường thay thế cho đánh giá sơ bộ tác động môi trường, việc sử dụng công nghệ hạn chế chuyển giao (nếu có).

3. Trước khi khởi công xây dựng, nhà đầu tư gửi cơ quan nhà nước có thẩm quyền về quản lý trật tự xây dựng tại địa phương và Ban quản lý khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế văn bản thông báo khởi công kèm theo các tài liệu sau đây:

a) Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng gồm các nội dung theo quy định của pháp luật về xây dựng do nhà đầu tư tổ chức lập, thẩm định và phê duyệt;

b) Báo cáo kết quả thẩm tra Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng do tổ chức, cá nhân đủ điều kiện theo quy định của pháp luật thực hiện thẩm tra về an toàn công trình, bảo vệ môi trường, phòng cháy, chữa cháy; sự tuân thủ tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật.

4. Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư là cơ sở để Nhà nước giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất; thực hiện các thủ tục hành chính; thanh tra, kiểm tra, giám sát, đánh giá, xử lý vi phạm hành chính và quản lý nhà nước đối với dự án.

5. Chính phủ quy định chi tiết Điều này và quy định về hồ sơ, trình tự, thủ tục thực hiện thủ tục đầu tư đặc biệt.

⇒ Áp dụng cho các dự án tại Khu công nghiệp, Khu chế xuất, Khu công nghệ cao.

⇒ Điều này tác động đến các nhà đầu tư chuyển sang cơ chế: Tự cam kết - Tự chịu trách nhiệm. Các dự án thuộc diện này có thể không cần thực hiện:

• Thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư.

• Báo cáo đánh giá tác động môi trường (DTM) bước đầu (nếu có văn bản cam kết).

• Giấy phép xây dựng (trong một số trường hợp cụ thể).

⇒ Rút ngắn thời gian chuẩn bị, giúp nhà đầu tư chớp thời cơ kinh doanh tiết kiệm thời gian và chi phí.

- Luật Đầu tư 2025 xác lập một "hành lang ưu đãi" chuyên biệt cho các ngành công nghệ lõi, phản ánh đúng xu hướng chuyển đổi số và kinh tế xanh toàn cầu.

• Ngành nghề ưu đãi đặc biệt: Bổ sung các lĩnh vực như Bán dẫn, Trí tuệ nhân tạo (AI), Trung tâm dữ liệu (Data Center), Hạ tầng 5G và Kinh tế xanh.

• Cơ sở pháp lý: Điều 15 và Điều 17 quy định về các gói hỗ trợ tài chính trực tiếp, không chỉ dừng lại ở miễn/giảm thuế mà còn hỗ trợ chi phí đào tạo nhân lực và hạ tầng kỹ thuật.

• Tác động: Thu hút các nhà đầu tư đi đầu trong lĩnh vực công nghệ cao, biến Việt Nam thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

- Việc thu hẹp danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện giúp doanh nghiệp giảm bớt gánh nặng “giấy phép con”.

5. Những lưu ý đối với nhà đầu tư nước ngoài

- Sự thay đổi này của Luật Đầu tư 2025 cho thấy nỗ lực trong việc cải thiện môi trường kinh doanh, tiệm cận với thông lệ quốc tế. Tuy nhiên, để tận dụng tối đa lợi thế này, NĐT cần:

• Xác định rõ ngành nghề kinh doanh để đối chiếu điều kiện tiếp cận thị trường ngay từ bước thành lập doanh nghiệp.

• Lập lộ trình pháp lý rõ ràng giữa bước đăng ký thành lập (ERC) và đăng ký đầu tư (IRC) để tránh phát sinh chi phí hoặc vướng mắc về vốn góp.

- Bài viết mang tính chất tham khảo, Quý khách hàng cần tư vấn chi tiết về thủ tục đầu tư, đăng ký doanh nghiệp hoặc điều kiện tiếp cận thị trường, các trường hợp được hưởng ưu đãi đầu tư cho từng trường hợp cụ thể vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi để nhận được sự tư vấn từ Luật sư – Văn phòng luật sư Tô Đình Huy.

👉 Tham khảo thêm: Dịch vụ xin cấp giấy chứng nhận đầu tư tại Tp. Hồ Chí Minh

Chuyên đề trên đây là chia sẻ của chúng tôi về vấn đề Nhà đầu tư nước ngoài không bắt buộc có dự án trước khi thành lập doanh nghiệp nhằm hỗ trợ người đọc có thêm kiến thức về pháp luật, không nhằm mục đích thương mại. Các thông tin trong chuyên đề cập nhật pháp lý Nhà đầu tư nước ngoài không bắt buộc có dự án trước khi thành lập doanh nghiệp chỉ là quan điểm cá nhân người viết, người đọc chỉ tham khảo. Chúng tôi đề nghị Quý Khách hàng nên tham khảo ý kiến chuyên môn từ Luật sư của chúng tôi đối với các vấn đề cụ thể. Các yêu cầu giải đáp thắc mắc hãy liên hệ trực tiếp với Văn phòng của chúng tôi theo địa chỉ phía trên hoặc liên hệ qua Hotline: 0978845617, Email: info@luatsuhcm.com.