Phân chia di sản thừa kế khi xuất hiện người thừa kế mới

1. Khái quát về việc phân chia lại di sản thừa kế

Trong thực tiễn giải quyết tranh chấp thừa kế, không hiếm gặp trường hợp di sản đã được phân chia nhưng sau đó phát sinh các yếu tố mới làm ảnh hưởng đến quyền lợi của những người thừa kế khác. Khi đó, pháp luật cho phép phân chia lại di sản, dù trước đó việc phân chia được thực hiện theo di chúc hay theo pháp luật.

Quy định này được ghi nhận tại Điều 662 Bộ luật Dân sự 2015, nhằm khắc phục bất cập kéo dài trong thực tiễn, khi các tranh chấp thừa kế có thể phát sinh sau nhiều năm, trong bối cảnh tài sản đã có sự biến động, chuyển dịch hoặc thay đổi về giá trị.

Tham khảo thêm: Tư vấn phân chia di sản thừa kế không có di chúc

2. Các căn cứ làm phát sinh việc phân chia lại di sản

Theo quy định của pháp luật hiện hành, việc phân chia lại di sản được đặt ra khi xuất hiện các căn cứ sau:

2.1. Xuất hiện người thừa kế mới

Người thừa kế mới được hiểu là người chưa được xác định tại thời điểm phân chia di sản, nhưng sau đó được xác lập quyền thừa kế hợp pháp.

Một số trường hợp điển hình bao gồm:

• Con của người để lại di sản được sinh ra sau thời điểm phân chia (ví dụ: sinh đôi, sinh ba ngoài dự kiến ban đầu);

• Người được xác nhận quan hệ cha, mẹ, con thông qua bản án, quyết định có hiệu lực sau khi đã chia di sản;

• Người bị Tòa án tuyên bố là đã chết nhưng sau đó còn sống và trở về;

• Trường hợp truy nhận cha, mẹ, con theo quy định pháp luật.

Lưu ý: Nếu những người thừa kế biết rõ sự tồn tại của một người thừa kế nhưng cố tình che giấu, thì không được coi là “xuất hiện người thừa kế mới”.

2.2. Có người bị bác bỏ quyền thừa kế

Ngoài trường hợp xuất hiện người thừa kế mới, việc phân chia lại di sản còn phát sinh khi:

• Một người trước đó được xác định là người thừa kế nhưng sau đó bị Tòa án bác bỏ quyền thừa kế;

• Ví dụ: thuộc trường hợp không được quyền hưởng di sản theo quy định pháp luật.

3. Người thừa kế mới: Bao gồm ai?

Một vấn đề gây tranh luận trong thực tiễn là: Người thừa kế mới chỉ bao gồm người thừa kế theo pháp luật hay cả người thừa kế theo di chúc?

3.1. Trường hợp không được xem là người thừa kế mới

Một số quan điểm cho rằng các trường hợp sau không phải là người thừa kế mới:

• Người đã được chỉ định trong di chúc nhưng di chúc được tìm thấy sau khi chia thừa kế;

• Người được xác định trước trong di chúc nhưng chưa được tính đến khi phân chia;

• Con sinh ra bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản đã được người lập di chúc dự liệu.

Lý do: Những người này đã được xác định trước bởi ý chí của người để lại di sản, nên không phải là “mới xuất hiện”.

3.2. Trường hợp được coi là người thừa kế mới

Trong thực tế, vẫn có khả năng phát sinh người thừa kế mới ngay cả khi có di chúc, ví dụ:

• Xuất hiện người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc;

• Xuất hiện người thừa kế theo pháp luật đối với phần di sản chưa được định đoạt;

• Di chúc vi phạm phần di sản bắt buộc.

Trong các trường hợp này, việc phân chia lại di sản vẫn phải được thực hiện theo quy định pháp luật.

Tham khảo thêm: Thủ tục, hồ sơ khai di sản thừa kế tại Tp.HCM

4. Phương thức phân chia lại di sản

4.1. Nguyên tắc chung

Theo quy định tại Điều 662 Bộ luật Dân sự 2015:

• Không chia lại di sản bằng hiện vật;

• Những người đã nhận di sản phải thanh toán bằng tiền cho người thừa kế mới;

• Mức thanh toán tương ứng với phần di sản mà người đó đáng lẽ được hưởng tại thời điểm chia thừa kế.

4.2. Trường hợp tài sản đã bị chuyển dịch

Trong thực tế, tài sản thừa kế có thể:

• Đã bị bán, tặng cho;

• Đã thay đổi hiện trạng;

• Đã chuyển qua người thứ ba.

Khi đó, việc chia lại bằng hiện vật gần như không thể thực hiện, nên giải pháp thanh toán bằng tiền là phù hợp để đảm bảo ổn định giao dịch dân sự.

Tóm lại Phân chia lại di sản thừa kế là cơ chế quan trọng nhằm bảo đảm công bằng trong quan hệ thừa kế. Tuy nhiên, quy định hiện hành vẫn còn những hạn chế nhất định, đặc biệt trong việc bảo vệ quyền lợi thực tế của người thừa kế mới. Để hạn chế tranh chấp, người dân nên: Lập di chúc rõ ràng;  Xác định đầy đủ người thừa kế;  Tham vấn luật sư trước khi phân chia tài sản.

Chuyên đề trên đây là chia sẻ của chúng tôi về vấn đề Phân chia di sản thừa kế khi xuất hiện người thừa kế mới nhằm hỗ trợ người đọc có thêm kiến thức về pháp luật, không nhằm mục đích thương mại. Các thông tin trong chuyên đề Phân chia di sản thừa kế khi xuất hiện người thừa kế mới chỉ là quan điểm cá nhân người viết, người đọc chỉ tham khảo. Chúng tôi đề nghị Quý Khách hàng nên tham khảo ý kiến chuyên môn từ Luật sư của chúng tôi đối với các vấn đề cụ thể. Các yêu cầu giải đáp thắc mắc hãy liên hệ trực tiếp với Văn phòng của chúng tôi theo địa chỉ phía trên hoặc liên hệ qua Hotline: 0978845617, Email: info@luatsuhcm.com.