Xử lý kỷ luật viên chức theo Hợp đồng làm việc và hệ quả pháp lý

1. Các hình thức xử lý kỷ luật đối với viên chức

Theo quy định của pháp luật về viên chức, việc xử lý kỷ luật được thực hiện trên cơ sở tính chất, mức độ, hậu quả của hành vi vi phạm và các tình tiết có liên quan.

1.1. Hình thức kỷ luật khiển trách

Khiển trách là hình thức kỷ luật áp dụng đối với những hành vi vi phạm có tính chất, mức độ hình thức kỷ luật ở mức độ nhẹ, được áp dụng nhằm nhắc nhở và yêu cầu viên chức chấm dứt hành vi vi phạm, nghiêm túc thực hiện nghĩa vụ trong quá trình công tác.

Căn cứ theo Điều 8 Nghị định 234/2026/NĐ-CP quy định hình thức kỷ luật khiển trách đối với viên chức được áp dụng đối với hành vi vi phạm lần đầu, gây hậu quả ít nghiêm trọng, trừ các hành vi vi phạm quy định tại khoản 3 Điều 9 Nghị định 234/2026/NĐ-CP, thuộc một trong các trường hợp sau đây:

Điều 8. Áp dụng hình thức kỷ luật khiển trách đối với viên chức
…

(1) Không tuân thủ quy trình, quy định chuyên môn, nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp và quy tắc ứng xử trong khi thực hiện nhiệm vụ theo vị trí việc làm, đã được cấp có thẩm quyền nhắc nhở bằng văn bản.

(2) Vi phạm quy định của pháp luật về: thực hiện chức trách, nhiệm vụ của viên chức; kỷ luật lao động; quy định, nội quy, quy chế làm việc của đơn vị sự nghiệp công lập đã được cấp có thẩm quyền nhắc nhở bằng văn bản.

(3) Lợi dụng vị trí công tác nhằm mục đích vụ lợi; có thái độ hách dịch, cửa quyền hoặc gây khó khăn, phiền hà đối với nhân dân trong quá trình thực hiện công việc, nhiệm vụ được giao; xác nhận hoặc cấp giấy tờ pháp lý cho người không đủ điều kiện; xúc phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác trong khi thực hiện nhiệm vụ theo vị trí việc làm.

(4) Né tránh, đùn đẩy, không thực hiện hoặc thực hiện không đúng, không đầy đủ chức trách, nhiệm vụ theo quy định của pháp luật, nội quy, quy chế của cơ quan, tổ chức, đơn vị hoặc nhiệm vụ được cấp có thẩm quyền giao mà không có lý do chính đáng; không chấp hành quyết định điều động, phân công công tác của cấp có thẩm quyền; gây mất đoàn kết trong cơ quan, tổ chức, đơn vị.

(5) Vi phạm quy định của pháp luật về: phòng, chống tội phạm; phòng, chống tệ nạn xã hội; trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; phòng, chống lãng phí; chống chạy chức, chạy quyền.

(6) Vi phạm quy định của pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước.

(7) Vi phạm quy định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo.

(8) Vi phạm quy định của pháp luật về: đầu tư, xây dựng; quản lý đất đai, tài nguyên; bảo vệ môi trường; tài chính, kế toán, ngân hàng; quản lý, sử dụng tài sản công; khoa học công nghệ, chuyển giao công nghệ trong quá trình thực hiện nhiệm vụ theo vị trí việc làm.

(9) Vi phạm quy định của pháp luật về: phòng, chống bạo lực gia đình; hôn nhân và gia đình; bình đẳng giới; an sinh xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội.

(10) Vi phạm quy định khác của Đảng và của pháp luật liên quan đến viên chức.”

1.2. Hình thức kỷ luật cảnh cáo

Đây là hình thức kỷ luật nghiêm khắc hơn khiển trách. Hình thức này được áp dụng đối với những vi phạm có tính chất, mức độ nghiêm trọng hơn hoặc trong trường hợp viên chức đã bị xử lý kỷ luật nhưng tiếp tục có hành vi vi phạm.
Hình thức kỷ luật cảnh cáo áp dụng đối với viên chức có hành vi vi phạm thuộc một trong các trường hợp sau đây:

(1) Đã bị xử lý kỷ luật bằng hình thức khiển trách về hành vi vi phạm quy định tại Điều 8 Nghị định này mà tái phạm.

(2) Có hành vi vi phạm lần đầu, gây hậu quả nghiêm trọng thuộc một trong các trường hợp quy định tại Điều 8 Nghị định này.

(3) Có hành vi vi phạm lần đầu, gây hậu quả ít nghiêm trọng thuộc một trong các trường hợp sau đây:

a) Viên chức quản lý không thực hiện đúng trách nhiệm, để viên chức thuộc quyền quản lý vi phạm pháp luật gây hậu quả nghiêm trọng trong khi thực hiện nhiệm vụ theo vị trí việc làm;

b) Viên chức quản lý không hoàn thành nhiệm vụ quản lý, điều hành theo sự phân công mà không có lý do chính đáng.

1.3. Hình thức kỷ luật cách chức

Cách chức là hình thức kỷ luật áp dụng đối với viên chức quản lý khi có hành vi vi phạm thuộc trường hợp pháp luật quy định. Do tính chất của hình thức này, cách chức không áp dụng đối với viên chức không giữ chức vụ quản lý.

Sau khi bị cách chức, viên chức có thể tiếp tục làm việc với tư cách viên chức nếu không thuộc trường hợp bị xử lý bằng hình thức buộc thôi việc và đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Hình thức kỷ luật cách chức áp dụng đối với viên chức quản lý thuộc một trong các trường hợp sau đây:

(1) Đã bị xử lý kỷ luật bằng hình thức cảnh cáo theo quy định tại Điều 9 Nghị định này mà tái phạm.

(2) Có hành vi vi phạm lần đầu, gây hậu quả rất nghiêm trọng thuộc một trong các trường hợp quy định tại Điều 8 hoặc khoản 3 Điều 9 Nghị định này nhưng chưa đến mức buộc thôi việc, người vi phạm có thái độ tiếp thu, sửa chữa, chủ động khắc phục hậu quả và thuộc một trong các trường hợp quy định tại khoản 4 Điều 4 Nghị định này.

(3) Sử dụng văn bằng, chứng chỉ, giấy chứng nhận, xác nhận giả hoặc không hợp pháp để được bổ nhiệm chức vụ.

👉 Tham khảo thêm: Luật sư tham gia giải quyết tranh chấp lao động

1.4. Hình thức kỷ luật buộc thôi việc

Buộc thôi việc là hình thức kỷ luật nghiêm khắc nhất đối với viên chức. Hình thức này được áp dụng đối với các trường hợp vi phạm thuộc diện phải buộc thôi việc theo quy định của pháp luật về xử lý kỷ luật viên chức.

Cần lưu ý, buộc thôi việc do bị xử lý kỷ luật không hoàn toàn đồng nghĩa với mọi trường hợp chấm dứt hợp đồng làm việc. Chấm dứt hợp đồng làm việc có thể phát sinh từ nhiều căn cứ khác nhau, chẳng hạn hết thời hạn hợp đồng, theo thỏa thuận của các bên hoặc viên chức đơn phương chấm dứt hợp đồng theo điều kiện pháp luật quy định

Hình thức kỷ luật buộc thôi việc áp dụng đối với viên chức có hành vi vi phạm thuộc một trong các trường hợp sau đây:

(1) Đã bị xử lý kỷ luật bằng hình thức cách chức đối với viên chức quản lý hoặc cảnh cáo đối với viên chức không giữ chức vụ quản lý mà tái phạm.

(2) Có hành vi vi phạm lần đầu, gây hậu quả rất nghiêm trọng thuộc một trong các trường hợp quy định tại Điều 8 hoặc khoản 3 Điều 9 Nghị định này nhưng người vi phạm không có thái độ tiếp thu, sửa chữa, chủ động khắc phục hậu quả và thuộc một trong các trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 4 Nghị định này.

(3) Sử dụng văn bằng, chứng chỉ, giấy chứng nhận, xác nhận giả hoặc không hợp pháp để được tuyển dụng vào cơ quan, tổ chức, đơn vị.

(4) Nghiện ma túy; đối với trường hợp này phải có kết luận của cơ sở y tế hoặc thông báo của cơ quan có thẩm quyền.

Ngoài các hình thức kỷ luật lao động đã nêu trên, viên chức còn có thể bị hạn chế thực hiện các hoạt động nghề nghiệp theo quy định của pháp luật có liên quan.

2. Khi nào viên chức có thể bị xử lý kỷ luật? 

Không phải mọi sai sót trong quá trình công tác đều mặc nhiên dẫn đến một hình thức kỷ luật nhất định. Việc xử lý phải căn cứ vào hành vi vi phạm cụ thể và quy định pháp luật tương ứng.

Khi xem xét trách nhiệm kỷ luật, cơ quan, đơn vị có thẩm quyền cần đánh giá các yếu tố như:

• Tính chất và mức độ của hành vi vi phạm;

• Hậu quả do hành vi vi phạm gây ra;

• Thái độ của viên chức và mức độ khắc phục hậu quả;

• Tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ;

• Các quy định về những hành vi vi phạm và hình thức kỷ luật tương ứng.

Do đó, để xác định viên chức bị khiển trách, cảnh cáo, cách chức hay buộc thôi việc, cần đối chiếu hành vi thực tế với quy định về xử lý kỷ luật.

👉 Tham khảo thêm: Luật sư về lao động giỏi

3. Nghĩa vụ thanh toán khi chấm dứt hợp dồng làm việc đối với viên chức

Đối tượng viên chức được quy định và chịu sự ràng buộc của pháp luật riêng nhưng trên nguyên tắc vẫn phải đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp cho họ khi chấm dứt hợp đồng làm việc. Cụ thể, viên chức vẫn sẽ được thanh toán và hưởng các khoản trợ cấp tương ứng theo chế độ hợp đồng làm việc, hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật

Viên chức làm việc theo chế độ hợp đồng làm việc và thuộc đối tượng tham gia các loại bảo hiểm bắt buộc theo quy định của pháp luật, bao gồm bảo hiểm xã hội theo Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, bảo hiểm y tế theo Điều 12 Luật Bảo hiểm y tế 2008 (sđ, bs 2024) và bảo hiểm thất nghiệp theo khoản 1 Điều 31 Luật Việc làm 2025.

Bên cạnh các chế độ bảo hiểm nêu trên, khi hợp đồng làm việc chấm dứt trong những trường hợp nhất định, viên chức còn có thể được hưởng trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm hoặc chế độ bảo hiểm thất nghiệp theo quy định của pháp luật.

Theo Điều 53 Nghị định số 259/2026/NĐ-CP quy định về chế độ, chính sách đối với viên chức thôi việc, viên chức được hưởng trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm hoặc chế độ bảo hiểm thất nghiệp theo quy định của pháp luật về lao động và pháp luật về bảo hiểm trong một số trường hợp.

Việc xử lý kỷ luật và chấm dứt hợp đồng làm việc đối với viên chức cần được thực hiện đúng căn cứ, trình tự và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của viên chức. Khi hợp đồng làm việc chấm dứt, đơn vị sự nghiệp công lập cần xác định đầy đủ các chế độ, khoản thanh toán và trợ cấp mà viên chức được hưởng theo từng trường hợp cụ thể, đồng thời hoàn tất các nghĩa vụ liên quan theo quy định pháp luật.

Thông tin trong bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp và cập nhật kiến thức pháp luật chung cho độc giả. Các nội dung này không phải ý kiến tư vấn pháp lý chuyên sâu và không được áp dụng cho bất kỳ trường hợp hay vụ việc cụ thể nào. Quy định pháp luật có thể thay đổi và việc áp dụng luật luôn phụ thuộc vào hoàn cảnh thực tế. Độc giả vui lòng liên hệ với luật sư hoặc chuyên gia pháp lý tại Văn phòng luật sư Tô Đình Huy để được tư vấn cụ thể cho tình huống của mình trước khi đưa ra bất kỳ quyết định nào.

Chuyên đề trên đây là chia sẻ của chúng tôi về vấn đề Xử lý kỷ luật viên chức theo Hợp đồng làm việc và hệ quả pháp lý nhằm hỗ trợ người đọc có thêm kiến thức về pháp luật, không nhằm mục đích thương mại. Các thông tin trong chuyên Xử lý kỷ luật viên chức theo Hợp đồng làm việc và hệ quả pháp lý chỉ là quan điểm cá nhân người viết, người đọc chỉ tham khảo. Chúng tôi đề nghị Quý Khách hàng nên tham khảo ý kiến chuyên môn từ Luật sư của chúng tôi đối với các vấn đề cụ thể. Các yêu cầu giải đáp thắc mắc hãy liên hệ trực tiếp với Văn phòng của chúng tôi theo địa chỉ phía trên hoặc liên hệ qua Hotline: 0978845617, Email: info@luatsuhcm.com.