Tranh chấp thay đổi quyền nuôi con do cha không chăm sóc

1. Khái quát chung về vụ việc tranh chấp

Bản án hôn nhân và gia đình sơ thẩm số 97/2026/HNGĐ-ST ngày 12/8/2026 của Tòa án nhân dân Khu vực 4 – Đà Nẵng xét xử sơ thẩm công khai vụ án “Tranh chấp về thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn” giữa Nguyên đơn là Bà Bùi Như Quỳnh G  và Bị đơn là Ông Lê Văn V.

Theo Quyết định công nhận thuận tình ly hôn số 103/2025/QĐST-HNGĐ ngày 13/6/2025 của TAND huyện Hòa Vang (cũ), bà G nuôi con chung Lê Đức A (sinh năm 2017) và ông V nuôi con chung Lê Đức B (sinh năm 2020), không bên nào cấp dưỡng cho bên nào. Tuy nhiên, trên thực tế sau ly hôn, ông V không thực hiện việc nuôi dưỡng mà bà G là người trực tiếp chăm sóc, nuôi nấng cả 02 con. Bà G khởi kiện yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con, giao cháu B cho bà nuôi dưỡng và buộc ông V cấp dưỡng 2.000.000 đồng/tháng cho đến khi cháu tròn 18 tuổi. Tòa án cấp sơ thẩm tuyên chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

2. Tóm tắt nội dung bản án

Bà Bùi Như Quỳnh G và ông Lê Văn V kết hôn năm 2017, có 02 con chung là cháu Lê Đức A (sinh ngày 28/7/2017) và Lê Đức B (sinh ngày 04/12/2020). Ngày 13/6/2025, Tòa án nhân dân huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng (cũ) ban hành Quyết định công nhận thuận tình ly hôn số 103/2025/QĐST-HNGĐ, thỏa thuận giao cháu A cho bà G nuôi dưỡng và giao cháu B cho ông V trực tiếp nuôi dưỡng, không bên nào phải cấp dưỡng nuôi con.

Sau khi quyết định ly hôn có hiệu lực pháp luật, ông V không trực tiếp nuôi dưỡng cháu B theo nội dung đã thỏa thuận. Biên bản xác minh ngày 06/7/2026 của cơ quan chức năng ghi nhận thực tế từ sau ly hôn đến nay, cả hai cháu A và B đều do bà G trực tiếp quản lý, chăm sóc và nuôi nấng tại nơi ở của bà.

Ngày 11/3/2026, bà G nộp đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án giao cháu Lê Đức B cho bà trực tiếp nuôi dưỡng và buộc ông V cấp dưỡng nuôi con 5.000.000 đồng/tháng. Quá trình giải quyết vụ án, ông V nộp bản tự khai thể hiện quan điểm không đồng ý giao cháu B cho bà G và không đồng ý cấp dưỡng, đồng thời bày tỏ nguyện vọng muốn tiếp tục nuôi con. Tuy nhiên, trong suốt quá trình tố tụng tiếp theo, ông V không tham gia hòa giải, vắng mặt tại các phiên tòa không có lý do. Tại phiên tòa sơ thẩm, bà G điều chỉnh rút một phần yêu cầu về mức cấp dưỡng, chỉ yêu cầu ông V cấp dưỡng 2.000.000 đồng/tháng từ ngày 15/9/2026 cho đến khi con đủ 18 tuổi.

Tại Bản án sơ thẩm số 97/2026/HNGĐ-ST ngày 12/8/2026, Tòa án nhân dân Khu vực 4 - Đà Nẵng quyết định:

• Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Bùi Như Quỳnh G về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con sau ly hôn.
• Giao cháu Lê Đức B (sinh ngày 04/12/2020) cho bà G trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục.
• Buộc ông Lê Văn V có nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con mỗi tháng 2.000.000 đồng kể từ ngày 15/9/2026 cho đến khi cháu B đủ 18 tuổi.

Về án phí: Ghi nhận sự tự nguyện của bà G chịu 300.000 đồng án phí hôn nhân gia đình sơ thẩm; buộc ông V phải chịu 300.000 đồng án phí cấp dưỡng nuôi con.

👉 Tham khảo thêm: Tư vấn khởi kiện thay đổi quyền nuôi con 

3. Bình luận nội dung bản án

3.1. Về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con

Quyền trực tiếp nuôi dưỡng con chưa thành niên sau ly hôn không mang tính cố định tuyệt đối mà có thể thay đổi nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp tốt nhất cho sự phát triển của trẻ em. Khoản 1, 2 Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 quy định:

Điều 84. Thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn
1. Trong trường hợp có yêu cầu của cha, mẹ hoặc cá nhân, tổ chức được quy định tại khoản 5 Điều này, Tòa án có thể quyết định việc thay đổi người trực tiếp nuôi con.
2. Việc thay đổi người trực tiếp nuôi con được giải quyết khi có một trong các căn cứ sau đây:
a) Cha, mẹ có thỏa thuận về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con phù hợp với lợi ích của con;
b) Người trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con.

Việc xem xét không chỉ căn cứ vào thỏa thuận hoặc nguyện vọng của cha, mẹ mà còn phải đánh giá điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con trên thực tế và bảo đảm quyền lợi về mọi mặt của trẻ.
Trong vụ án này, theo quyết định công nhận thuận tình ly hôn trước đó, cháu Lê Đức B được giao cho ông Lê Văn V trực tiếp nuôi dưỡng. Tuy nhiên, quá trình giải quyết vụ án, Tòa án xác định ông V không trực tiếp chăm sóc cháu B như nội dung đã được xác định trong quyết định ly hôn; trên thực tế, bà Bùi Như Quỳnh G là người đang chăm sóc cả hai con. Nội dung xác minh của địa phương ngày 06/7/2026 cũng được Tòa án sử dụng làm căn cứ đánh giá tình hình chăm sóc con và điều kiện nuôi dưỡng của bà G.
Từ những tình tiết này, việc Tòa án chấp nhận yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi cháu B sang bà G có cơ sở xem xét theo Điều 84 Luật Hôn nhân và gia đình. Đáng chú ý là Tòa án không chỉ dựa vào việc ông V không trực tiếp chăm sóc con mà còn xem xét tình trạng chăm sóc thực tế và điều kiện nuôi dưỡng của bà G. Cách tiếp cận này phù hợp với yêu cầu đặt quyền lợi của trẻ làm trọng tâm khi giải quyết tranh chấp về người trực tiếp nuôi con sau ly hôn.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa việc không trực tiếp chăm sóc con theo quyết định ly hôn và việc đương nhiên mất quyền trực tiếp nuôi con. Việc thay đổi người nuôi con phải được xem xét trên cơ sở tổng thể các tình tiết của vụ án, thay vì chỉ dựa vào một hành vi riêng lẻ của cha hoặc mẹ. Trong bản án này, Tòa án đã chấp nhận yêu cầu của bà G trên cơ sở tình hình chăm sóc con thực tế và các tài liệu xác minh được thu thập trong quá trình giải quyết vụ án. Đây là căn cứ quan trọng để đánh giá tính cần thiết của việc thay đổi người trực tiếp nuôi cháu B.

👉 Tham khảo thêm: Tư vấn giải quyết tranh chấp về nuôi con

3.2. Về nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con

Bên cạnh việc thay đổi người trực tiếp nuôi con, Tòa án còn buộc ông V cấp dưỡng nuôi cháu B với mức 2.000.000 đồng/tháng, kể từ ngày 15/9/2026 cho đến khi cháu đủ 18 tuổi. Quyết định này cần được xem xét trong mối liên hệ với nghĩa vụ của cha, mẹ đối với con sau khi ly hôn.
Theo Điều 82 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con. Nghĩa vụ này tồn tại độc lập với việc người đó có trực tiếp chăm sóc con thường xuyên hay không và không chấm dứt chỉ vì cha, mẹ không còn sống chung hoặc đã ly hôn. Do đó, khi cháu B được giao cho bà G trực tiếp nuôi dưỡng, ông V có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng theo quy định pháp luật.
Về mức cấp dưỡng, Điều 116 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định mức cấp dưỡng được xác định căn cứ vào thu nhập, khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng; nếu các bên không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định. Trong vụ án này, bà G ban đầu yêu cầu mức cấp dưỡng 5.000.000 đồng/tháng nhưng tại phiên tòa đã giảm yêu cầu xuống còn 2.000.000 đồng/tháng. Tòa án chấp nhận mức yêu cầu đã điều chỉnh này và buộc ông V thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng.

Tuy nhiên, phần nhận định của bản án chưa phân tích cụ thể thu nhập, khả năng thực tế của ông V cũng như nhu cầu thiết yếu của cháu B để làm rõ căn cứ xác định mức cấp dưỡng 2.000.000 đồng/tháng. Vì vậy, từ nội dung bản án được thể hiện, có thể ghi nhận Tòa án đã chấp nhận mức cấp dưỡng theo yêu cầu của bà G tại phiên tòa, nhưng chưa có đủ cơ sở để khẳng định mức này đã được tính toán đầy đủ trên cơ sở thu nhập của người có nghĩa vụ và chi phí nuôi dưỡng thực tế của trẻ.

👉  Tham khảo thêm: Tư vấn thủ tục thay đổi quyền nuôi con sau ly hôn

4. Tổng kết

Bản án số 97/2026/HNGĐ-ST ngày 12/8/2026 của Tòa án nhân dân Khu vực 4 - Đà Nẵng đã giải quyết hai vấn đề gắn liền với quyền và nghĩa vụ của cha, mẹ sau ly hôn là thay đổi người trực tiếp nuôi con và xác định nghĩa vụ cấp dưỡng. Việc giao cháu B cho bà G trực tiếp nuôi dưỡng có cơ sở xem xét từ tình hình chăm sóc con trên thực tế và điều kiện nuôi dưỡng được xác minh trong quá trình giải quyết vụ án. Đồng thời, việc buộc ông V cấp dưỡng phù hợp với nguyên tắc người không trực tiếp nuôi con vẫn phải thực hiện nghĩa vụ đối với con theo Luật Hôn nhân và gia đình. Qua vụ án, có thể thấy khi giải quyết tranh chấp sau ly hôn, Tòa án cần đánh giá toàn diện điều kiện nuôi dưỡng thực tế, bảo đảm quyền lợi của trẻ và làm rõ căn cứ xác định mức cấp dưỡng, thời điểm thực hiện nghĩa vụ để phán quyết có tính thuyết phục và thuận lợi cho việc thi hành.