Văn Phòng Luật Sư Tô Đình Huy | tư vấn luật | luật sư giỏi tại HCM

https://luatsuhcm.com


Khai nhận thừa kế khi người mất chết ở nước ngoài

Khai nhận thừa kế khi người mất chết ở nước ngoài

Khai nhận thừa kế khi người mất chết ở nước ngoài

1. Khai nhận di sản thừa kế là gì?

Bộ luật Dân sự và Luật Công chứng hiện hành không có quy định nào định nghĩa về “khai nhận di sản thừa kế” mà quy định trực tiếp thông qua khái niệm về Văn bản phân chia di sản thừa kế và đối tượng thực hiện thủ tục.

Thừa kế phát sinh từ thời điểm mở thừa kế, tức là thời điểm người có tài sản chết theo quy định tại Điều 611 Bộ luật Dân sự 2015. Kể từ thời điểm này, người thừa kế có quyền đối với di sản, gồm các tài sản riêng của người chết, phần tài sản của người chết trong tài sản chung với người khác và các quyền tài sản khác (Điều 612 và Điều 614 Bộ luật Dân sự 2015). Tuy nhiên, để được cơ quan nhà nước công nhận và đứng tên tài sản, nhất là bất động sản, người thừa kế phải hoàn tất thủ tục lập văn bản phân chia di sản.

Có thể hiểu, thủ tục khai di sản thừa kế là thủ tục pháp lý nhằm ghi nhận quyền hưởng di sản của người thừa kế đối với tài sản do người chết để lại. Sau khi văn bản phân chia di sản được công chứng, người thừa kế có thể thực hiện các thủ tục đăng ký sang tên đối với tài sản như quyền sử dụng đất, nhà ở, xe ô tô, tiền gửi ngân hàng hoặc các tài sản khác.

👉 Tham khảo thêm: Hướng dẫn khai nhận di sản thừa kế tại Tp. Hồ Chí Minh

2. Các trường hợp thực hiện khai nhận di sản khi người để lại di sản chết ở nước ngoài

Khi người có tài sản tại Việt Nam chết ở nước ngoài thì quan hệ thừa kế phát sinh có yếu tố nước ngoài. Việc xác định pháp luật áp dụng và thủ tục khai nhận di sản được phân chia thành 02 nhóm trường hợp chính căn cứ theo quốc tịch của người để lại di sản ngay trước khi chết theo quy định tại Điều 680 BLDS 2015.

Trường hợp 1: Người để lại di sản là công dân Việt Nam

  • Gồm người Việt Nam đi học tập, lao động, du lịch, thăm người thân hoặc người Việt Nam định cư ở nước ngoài nhưng vẫn còn quốc tịch Việt Nam trước thời điểm qua đời. 

  • Việc xác định người thừa kế, hàng thừa kế, phần di sản được hưởng cũng như thủ tục khai nhận di sản đối với tài sản tại Việt Nam được áp dụng theo pháp luật Việt Nam. Trường hợp, người mất có bất động sản ở nước ngoài thì quyền thừa kế đối với bất động sản tuân theo pháp luật nơi có bất động sản.

Trường hợp 2: Người để lại di sản là người nước ngoài

  • Trường hợp này gồm người gốc Việt Nam đã nhập tịch nước ngoài.

  • Theo Luật Quốc tịch Việt Nam 2008, người Việt Nam định cư nước ngoài nếu đã thôi quốc tịch Việt Nam và mang quốc tịch nước ngoài thì được xác định là công dân nước ngoài. Khi họ qua đời và để lại tài sản tại Việt Nam thì pháp luật áp dụng được xác định như sau:

  • Đối với động sản: Việc xác định hàng thừa kế, phần thừa kế được thực hiện theo pháp luật của nước mà người để lại di sản có quốc tịch ngay trước khi chết.

  • Đối với bất động sản tại Việt Nam: Việc xác lập, thực hiện quyền thừa kế, điều kiện được nhận thừa kế và đứng tên trên Giấy chứng nhận thực hiện theo pháp luật Việt Nam.

Ví dụ: Người gốc Việt Nam mang quốc tịch Mỹ qua đời không để lại di chúc, hàng thừa kế được xác định theo luật của tiểu bang nơi người đó cư trú tại Mỹ, nhưng điều kiện nhận thừa kế và sang tên nhà đất tại Việt Nam được thực hiện theo pháp luật Việt Nam.

Lưu ý: Tình huống có thể phát sinh cả hai trường hợp người chết ở nước ngoài có để lại di chúc và được lập tại nước ngoài. Đối với trường hợp này, khi khai nhận di sản tại Việt Nam, tổ chức hành nghề công chức sẽ xem xét tính hợp pháp của di chúc theo Điều 681 BLDS 2015.

  • Các giấy tờ chứng sự kiện chết (Giấy chứng tử do cơ quan nước ngoài cấp), giấy tờ tuỳ thân và di chúc được lập ở nước ngoài cần được hợp pháp hoá lãnh sự, trừ trường hợp được miễn theo Điều ước quốc tế và dịch sang tiếng Việt có công chứng/chứng thực.
  • Nếu pháp luật Việt Nam được áp dụng để giải quyết quyền thừa kế thì quyền lợi của những người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc vẫn được đảm bảo dù di chúc được lập ở nước ngoài.

👉 Tham khảo thêm:  Tư vấn trình tự, thủ tục thực hiện quyền thừa kế

3. Thủ tục phân chia di sản khi người mất chết ở nước ngoài 

Để xác lập quyền sở hữu đối với phần di sản được hưởng, người nhận thừa kế cần phải trải qua các bước sau:

Bước 1: Chuẩn bị giấy tờ để thực hiện thủ tục khai di sản thừa kế 

Người thừa kế cần chuẩn bị các giấy tờ sau:

  • Văn bản phân chia di sản;

  • Giấy chứng tử của người để lại di sản;

  • Giấy tờ chứng minh quan hệ giữa người để lại di sản và người thừa kế;

  • Di chúc hợp pháp (nếu có);

  • Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản;

  • Giấy tờ tùy thân của các đồng thừa kế;

  • Văn bản ủy quyền hoặc văn bản từ chối nhận di sản của người thừa kế ở nước ngoài (nếu không trực tiếp tham gia);

  • Các giấy tờ lập tại nước ngoài phải được hợp pháp hóa lãnh sự và dịch công chứng theo quy định.

Bước 2: Nộp hồ sơ công chứng

Sau khi hoàn thiện bước chuẩn bị hồ sơ, người thừa kế liên hệ tổ chức hành nghề công chứng để thực hiện thủ tục công chứng văn bản phân chia di sản theo quy định pháp luật.

Lúc này, công chứng viên sẽ kiểm tra hồ sơ:

  • Nếu hồ sơ đầy đủ thì tiếp nhận, thụ lý;

  • Nếu chưa đầy đủ thì hướng dẫn bổ sung;

  • Nếu không đủ điều kiện thì từ chối và nêu rõ lý do.

Đối với tài sản thuộc trường hợp phải đăng ký quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng, sau khi hoàn tất thủ tục công chứng, người thừa kế tiếp tục thực hiện thủ tục đăng ký sang tên tại cơ quan có thẩm quyền nơi có tài sản.

Bước 3: Niêm yết tại địa phương 15 ngày

Theo Luật Công chứng 2024 và Điều 44 Nghị định 104/2025/NĐ-CP, việc tiếp nhận công chứng văn bản phân chia di sản phải được niêm yết trong 15 ngày kể từ ngày niêm yết, tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã nơi thường trú cuối cùng của người để lại di sản. Nếu không xác định được nơi thường trú cuối cùng thì niêm yết tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi tạm trú có thời hạn cuối cùng của người đó. 

  • Trường hợp người để lại di sản chết ở nước ngoài: khi nơi thường trú hoặc tạm trú có thời hạn cuối cùng không ở Việt Nam, việc niêm yết thực hiện tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi thường trú hoặc tạm trú có thời hạn cuối cùng của người đó ở Việt Nam. Nếu người đó không có hoặc không xác định được nơi thường trú hoặc tạm trú có thời hạn cuối cùng ở Việt Nam, tổ chức hành nghề công chứng gửi văn bản niêm yết đề nghị Sở Tư pháp nơi tổ chức đặt trụ sở đăng tải trên Cổng thông tin điện tử của Sở Tư pháp. 

  • Trường hợp di sản có bất động sản: nếu di sản gồm cả bất động sản và động sản, hoặc chỉ gồm bất động sản, thì ngoài việc niêm yết như trên còn phải niêm yết tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có bất động sản.

Lưu ý: Trường hợp trụ sở tổ chức hành nghề công chứng khác tỉnh với nơi cư trú cuối cùng: nếu trụ sở của tổ chức hành nghề công chứng và nơi thường trú hoặc tạm trú có thời hạn cuối cùng của người để lại di sản không ở cùng một tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, tổ chức hành nghề công chứng có thể gửi văn bản đề nghị Ủy ban nhân dân cấp xã nơi thường trú hoặc tạm trú có thời hạn cuối cùng thực hiện việc niêm yết. 

Về trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp xã: Ủy ban nhân dân cấp xã nơi niêm yết có trách nhiệm bảo quản văn bản niêm yết và gửi văn bản xác nhận thời gian, kết quả niêm yết cho tổ chức hành nghề công chứng trong 03 ngày làm việc kể từ ngày kết thúc niêm yết.

Bước 4: Hoàn tất thủ tục khai nhận di sản thừa kế

Sau thời gian niêm yết, nếu không phát sinh tranh chấp, các đồng thừa kế ký văn bản  phân chia di sản trước công chứng viên. Đối với người ở nước ngoài, việc ký kết được thực hiện thông qua ủy quyền hợp lệ hoặc văn bản đã lập và gửi về Việt Nam.

Bước 5: Thực hiện thủ tục đăng ký sang tên đối với tài sản phải đăng ký (như nhà, đất) tại cơ quan có thẩm quyền.

Hồ sơ bao gồm: 

  • Đơn đăng ký biến động theo mẫu quy định;

  • Tờ khai thuế, lệ phí trước bạ và các nghĩa vụ tài chính liên quan;

  • Bản gốc Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất;

  • Văn bản phân chia di sản đã được công chứng;

  • Giấy tờ nhân thân của người nhận thừa kế và các tài liệu liên quan khác.

Thời gian giải quyết:

  • Thông thường từ 10 – 15 ngày làm việc đối với hồ sơ đầy đủ, không có tranh chấp;

  • Trường hợp có yếu tố nước ngoài hoặc cần xác minh thêm thì thời gian có thể kéo dài hơn (không tính thời gian thực hiện nghĩa vụ tài chính).

Bước 6: Thực hiện nghĩa vụ tài chính (nếu có) và nhận kết quả là Giấy chứng nhận đã được cập nhật hoặc cấp mới.

👉 Tham khảo thêm:  Dịch vụ tư vấn phân chia di sản có yếu tố nước ngoài

4. Những lưu ý khi thực hiện khai thừa kế trong trường hợp người mất ở nước ngoài có tài sản tại Việt Nam

  • Hợp pháp hóa lãnh sự toàn bộ giấy tờ do cơ quan có thẩm quyền nước ngoài cấp, trừ trường hợp thuộc diện được miễn theo Điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Đồng thời, dịch sang tiếng Việt có công chứng/chứng thực.

  • Nhiều trường hợp người Việt Nam định cư ở nước ngoài đã đổi tên, thay đổi thông tin nhân thân trên hộ chiếu nước ngoài so với tên cũ ghi trên GCN hoặc giấy tờ cũ tại Việt Nam. Do đó, người yêu cầu phải cung cấp được giấy tờ chứng minh hai tên gọi đó là cùng một người. Việc không chứng minh được, công chứng viên sẽ từ chối thụ lý hồ sơ.

  • Trong trường hợp, người để lại di sản chết ở nước ngoài và không còn nơi thường trú cuối cùng tại Việt Nam thì việc niêm yết được thực hiện tại UBND cấp xã nói có bất động sản.

  • Việc được nhận thừa kế không đồng nghĩa với việc được đứng tên trên GCN QSDĐ, QSH nhà ở tại Việt Nam.

Chuyên đề trên đây là chia sẻ của chúng tôi về vấn đề Khai nhận thừa kế khi người chết mất ở nước ngoài nhằm hỗ trợ người đọc có thêm kiến thức về pháp luật, không nhằm mục đích thương mại. Các thông tin trong chuyên đề cập nhật pháp lý Khai nhận thừa kế khi người mất chết ở nước ngoài chỉ là quan điểm cá nhân người viết, người đọc chỉ tham khảo. Chúng tôi đề nghị Quý Khách hàng nên tham khảo ý kiến chuyên môn từ Luật sư của chúng tôi đối với các vấn đề cụ thể. Các yêu cầu giải đáp thắc mắc hãy liên hệ trực tiếp với Văn phòng của chúng tôi theo địa chỉ phía trên hoặc liên hệ qua Hotline: 0978845617, Email: info@luatsuhcm.com.


 
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây