Văn bản thỏa thuận phân chia di sản có nội dung khác di chúc được không?

1. Văn bản thỏa thuận phân chia di sản là gì?

Hiện nay, pháp luật chưa đưa ra khái niệm cụ thể về văn bản thỏa thuận phân chia di sản. Tuy nhiên, trên cơ sở quy định của Bộ luật Dân sự 2015 và Luật Công chứng 2024, có thể hiểu đây là văn bản thể hiện sự thống nhất ý chí của các đồng thừa kế về việc phân chia khối tài sản do người chết để lại.

Văn bản này thường được lập khi các đồng thừa kế cùng thỏa thuận về cách phân chia di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật, thay vì để cơ quan có thẩm quyền giải quyết phân chia. Nội dung văn bản phải phản ánh rõ danh sách người thừa kế, tài sản di sản và phương án phân chia cụ thể giữa các bên.

Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thường phải được công chứng hoặc chứng thực theo quy định để có giá trị pháp lý, là căn cứ thực hiện thủ tục sang tên, đăng ký quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng tài sản.
👉 Tham khảo thêm: Dịch vụ tư vấn lập di chúc chi tiết tại TP. Hồ Chí Minh

2. Di chúc là gì?

Theo Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Đây là căn cứ pháp lý quan trọng để xác định việc phân chia di sản thừa kế trong trường hợp người để lại di sản có lập di chúc hợp pháp.

Di chúc có thể được lập bằng văn bản hoặc trong một số trường hợp đặc biệt được lập bằng miệng theo quy định của pháp luật. Nội dung di chúc thường bao gồm thông tin về người lập di chúc, người được hưởng di sản, phần tài sản để lại và cách thức phân chia tài sản.

Di chúc chỉ có giá trị pháp lý khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện về chủ thể, nội dung và hình thức theo quy định của pháp luật dân sự.
👉 Tham khảo thêm: Dịch vụ làm di chúc về nhà đất

3. Văn bản thỏa thuận phân chia di sản có nội dung khác di chúc được không?

Căn cứ Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc là ý chí của cá nhân nhằm định đoạt tài sản của mình sau khi chết. Đồng thời, theo nguyên tắc thừa kế, việc phân chia di sản trước hết được xác định theo nội dung di chúc hợp pháp.

Tuy nhiên, pháp luật cũng ghi nhận quyền tự thỏa thuận của những người thừa kế. Theo đó, văn bản thỏa thuận phân chia di sản có thể có nội dung khác với di chúc nếu đáp ứng điều kiện quan trọng: tất cả những người thừa kế có quyền hưởng di sản đều thống nhất thỏa thuận và việc thỏa thuận này không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.

Trong trường hợp có sự đồng thuận đầy đủ của các đồng thừa kế, văn bản thỏa thuận được công chứng sẽ là căn cứ pháp lý để xác định lại việc phân chia tài sản, thay thế cách phân chia ghi trong di chúc trên thực tế. Ngược lại, nếu không có sự thống nhất của tất cả người thừa kế, thì di sản phải được chia theo đúng nội dung di chúc hợp pháp.

Văn bản thỏa thuận phân chia di sản được phép khác nội dung di chúc, nhưng chỉ có giá trị pháp lý khi tất cả đồng thừa kế cùng đồng ý và nội dung thỏa thuận không vi phạm quy định pháp luật về thừa kế.
👉 Tham khảo thêm: Tư vấn cách chia tài sản thừa kế theo quy định pháp luật

4. Trường hợp chia tài sản thừa kế theo di chúc có người không đồng ý

Căn cứ Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm định đoạt tài sản của mình sau khi chết. Theo đó, người lập di chúc có quyền quyết định việc phân chia tài sản cho người khác mà không phụ thuộc vào ý chí của những người thừa kế.

Theo quy định tại Điều 626 Bộ luật Dân sự 2015, người lập di chúc có quyền chỉ định người thừa kế, truất quyền hưởng di sản của người thừa kế, phân định phần di sản cho từng người hoặc giao nghĩa vụ cho người thừa kế. Vì vậy, về nguyên tắc, việc phân chia di sản được thực hiện theo nội dung di chúc đã lập hợp pháp.

Trong trường hợp có người không đồng ý, cần phân biệt như sau:

• Người không có tên trong di chúc phản đối: việc phản đối không làm thay đổi hiệu lực của di chúc, di sản vẫn được chia theo đúng nội dung di chúc hợp pháp.
• Người có tên trong di chúc nhưng không đồng ý nhận di sản: họ có quyền từ chối nhận di sản bằng văn bản, miễn việc từ chối không nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản theo quy định pháp luật.
• Người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc (theo Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015) như con chưa thành niên, cha mẹ, vợ/chồng hoặc con thành niên không có khả năng lao động: họ vẫn được bảo vệ quyền hưởng phần di sản nhất định theo luật, trừ trường hợp từ chối nhận hoặc bị tước quyền hưởng di sản.

Ngoài ra, người thừa kế phải đáp ứng điều kiện theo Điều 613 Bộ luật Dân sự 2015, bao gồm việc còn sống tại thời điểm mở thừa kế hoặc đã thành thai trước khi người để lại di sản chết nhưng còn sống khi sinh ra; đối với tổ chức thì phải còn tồn tại tại thời điểm mở thừa kế.

Việc chia di sản theo di chúc về nguyên tắc không phụ thuộc vào sự đồng ý của tất cả người thừa kế. Tuy nhiên, pháp luật vẫn bảo vệ một số chủ thể đặc biệt và cho phép họ được hưởng phần di sản theo quy định, nhằm bảo đảm tính công bằng và nhân đạo trong quan hệ thừa kế.
👉 Tham khảo thêm: Luật sư tư vấn làm di chúc tại nhà trọn gói 

5. Việc thỏa thuận khác di chúc có cần điều kiện gì để được công chứng và công nhận hiệu lực pháp lý?

Theo nguyên tắc của pháp luật về thừa kế, di chúc là căn cứ xác định việc phân chia di sản nếu di chúc hợp pháp và còn hiệu lực. Tuy nhiên, pháp luật vẫn cho phép các đồng thừa kế thỏa thuận lại việc phân chia di sản trong một số trường hợp.

Để văn bản thỏa thuận phân chia di sản có nội dung khác di chúc được công chứng và có giá trị pháp lý, cần đáp ứng các điều kiện sau:

• Căn cứ khoản 1 Điều 59 Luật Công chứng 2024: người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật có quyền yêu cầu công chứng văn bản phân chia di sản; việc công chứng chỉ được thực hiện khi công chứng viên kiểm tra và bảo đảm việc phân chia phù hợp quy định pháp luật dân sự.
• Tất cả đồng thừa kế có quyền hưởng di sản phải tham gia và thống nhất ý chí về việc thỏa thuận khác nội dung di chúc.
• Nội dung thỏa thuận phải được xác lập trên cơ sở tự nguyện, không bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép.
• Nội dung không được vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội theo nguyên tắc chung của Bộ luật Dân sự 2015 về giao dịch dân sự.
• Hồ sơ và trình tự công chứng phải đáp ứng đầy đủ yêu cầu về giấy tờ chứng minh quyền thừa kế, tài sản và tình trạng pháp lý của di sản theo quy định tại Điều 59 Luật Công chứng 2024.

Văn bản thỏa thuận phân chia di sản được phép khác nội dung di chúc, nhưng chỉ được công chứng và công nhận hiệu lực khi có sự đồng thuận của tất cả đồng thừa kế, đáp ứng điều kiện tự nguyện, hợp pháp và tuân thủ đúng thủ tục công chứng theo Luật Công chứng 2024.
👉 Tham khảo thêm: Dịch vụ làm di chúc công chứng tại Thành phố Hồ Chí Minh 

Chuyên đề trên đây là chia sẻ của chúng tôi về vấn đề Văn bản thỏa thuận phân chia di sản có nội dung khác di chúc được không? nhằm hỗ trợ người đọc có thêm kiến thức về pháp luật, không nhằm mục đích thương mại. Các thông tin trong chuyên đề Văn bản thỏa thuận phân chia di sản có nội dung khác di chúc được không? chỉ là quan điểm cá nhân người viết, người đọc chỉ tham khảo. Chúng tôi đề nghị Quý Khách hàng nên tham khảo ý kiến chuyên môn từ Luật sư của chúng tôi đối với các vấn đề cụ thể. Các yêu cầu giải đáp thắc mắc hãy liên hệ trực tiếp với Văn phòng của chúng tôi theo địa chỉ phía trên hoặc liên hệ qua Hotline: 0978845617, Email: info@luatsuhcm.com.