Theo Điều 22 Bộ luật Dân sự 2015, một người được xác định là mất năng lực hành vi dân sự khi đáp ứng các điều kiện sau:
Về tình trạng sức khỏe: Người đó bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác dẫn đến không thể nhận thức, làm chủ hành vi.
Về căn cứ xác định: Có kết luận giám định pháp y tâm thần làm cơ sở để Tòa án xem xét.
Về thẩm quyền quyết định: Tòa án ra quyết định tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc cơ quan, tổ chức hữu quan.
Trong quan hệ thừa kế, việc xác định một người mất năng lực hành vi dân sự có thể ảnh hưởng đến việc thực hiện giao dịch liên quan đến di sản. Theo khoản 2 Điều 22 Bộ luật Dân sự 2015, giao dịch dân sự của người đã bị Tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự phải do người đại diện theo pháp luật xác lập, thực hiện.
Cần lưu ý, một người không tự động bị xem là mất năng lực hành vi dân sự chỉ vì mắc bệnh tâm thần hoặc bệnh lý khác; việc xác định tình trạng pháp lý này phải căn cứ vào quyết định của Tòa án theo quy định.
👉 Tham khảo thêm: Tư vấn thủ tục tuyên bố người mất năng lực hành vi dân sự
Người mất năng lực hành vi dân sự vẫn có quyền nhận thừa kế theo quy định pháp luật. Căn cứ Điều 609 và Điều 610 Bộ luật Dân sự 2015, mọi cá nhân đều bình đẳng về quyền hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật, không bị hạn chế chỉ vì tình trạng mất năng lực hành vi dân sự.
Theo Điều 613 Bộ luật Dân sự 2015, người thừa kế là cá nhân phải còn sống tại thời điểm mở thừa kế hoặc đã thành thai trước khi người để lại di sản chết và sinh ra còn sống sau thời điểm mở thừa kế. Pháp luật không loại trừ người mất năng lực hành vi dân sự khỏi diện được nhận di sản nếu đáp ứng các điều kiện thừa kế.
Tuy nhiên, theo khoản 2 Điều 22 Bộ luật Dân sự 2015, giao dịch dân sự của người đã bị Tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự phải do người đại diện theo pháp luật xác lập, thực hiện. Vì vậy, khi người thừa kế thuộc trường hợp này, việc thực hiện các thủ tục liên quan đến tiếp nhận và phân chia di sản cần được tiến hành thông qua người đại diện theo quy định pháp luật.
👉 Tham khảo thêm: Dịch vụ tư vấn cử người giám hộ trong thừa kế
Theo khoản 1 Điều 376 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, người có quyền, lợi ích liên quan và cơ quan, tổ chức hữu quan có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự theo quy định của Bộ luật Dân sự.
Trong quan hệ thừa kế, những chủ thể có thể yêu cầu Tòa án xem xét gồm:
Người có quyền, lợi ích liên quan: Chẳng hạn, cha, mẹ, anh chị em ruột, những người đồng thừa kế hoặc người có quyền lợi liên quan đến việc quản lý, phân chia di sản, nếu việc xác định năng lực hành vi dân sự có liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích của họ.
Cơ quan, tổ chức hữu quan: Cơ quan, tổ chức có liên quan và có căn cứ yêu cầu theo quy định pháp luật.
Việc yêu cầu phải có căn cứ cho thấy người bị yêu cầu tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự do bệnh tâm thần hoặc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ hành vi. Tòa án xem xét yêu cầu trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần theo Điều 22 Bộ luật Dân sự 2015.
Như vậy, việc một người có liên quan đến di sản không đồng nghĩa yêu cầu sẽ đương nhiên được chấp nhận. Người yêu cầu cần xác định quyền, lợi ích liên quan và cung cấp tài liệu làm căn cứ để Tòa án xem xét theo quy định.
👉 Tham khảo thêm: Tư vấn khai nhận thừa kế cho người bị tâm thần
Căn cứ Điều 376, Điều 377 và Điều 378 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, thủ tục yêu cầu Tòa án tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự trong thừa kế được thực hiện theo các bước sau:
Bước 1: Chuẩn bị và nộp đơn yêu cầu
Người có quyền, lợi ích liên quan chuẩn bị đơn yêu cầu kèm tài liệu chứng minh, như giấy tờ nhân thân, tài liệu về tình trạng sức khỏe và giấy tờ thể hiện mối liên quan đến việc thừa kế (nếu có). Đơn được nộp tại Tòa án có thẩm quyền theo quy định pháp luật.
Bước 2: Tòa án xem xét đơn và thực hiện giám định
Trong thời hạn chuẩn bị xét đơn yêu cầu, theo đề nghị của người yêu cầu, Tòa án có thể trưng cầu giám định pháp y tâm thần đối với người bị yêu cầu tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự. Kết luận giám định là căn cứ quan trọng để Tòa án xem xét yêu cầu.
Bước 3: Mở phiên họp và ra quyết định
Sau khi nhận được kết luận giám định, Tòa án ra quyết định mở phiên họp xét đơn yêu cầu. Nếu có đủ căn cứ, Tòa án ra quyết định tuyên bố người đó mất năng lực hành vi dân sự theo quy định tại Điều 378 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
Bước 4: Thực hiện các thủ tục liên quan đến thừa kế
Sau khi có quyết định của Tòa án, việc thực hiện giao dịch dân sự liên quan đến di sản của người mất năng lực hành vi dân sự phải tuân thủ quy định về đại diện theo pháp luật. Việc quản lý, tiếp nhận hoặc phân chia di sản cần bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người này cũng như những người thừa kế khác.
Lưu ý: Việc tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự phải dựa trên kết luận giám định pháp y tâm thần và quyết định của Tòa án, không chỉ căn cứ vào việc một người mắc bệnh hoặc gặp khó khăn trong nhận thức.
Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy hỗ trợ khách hàng tư vấn thủ tục yêu cầu Tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự trong thừa kế, từ việc đánh giá căn cứ pháp lý đến chuẩn bị hồ sơ và thực hiện các thủ tục liên quan theo quy định.
Cụ thể, các công việc hỗ trợ gồm:
Tư vấn điều kiện yêu cầu: Phân tích căn cứ pháp lý, xác định người có quyền yêu cầu và các điều kiện để đề nghị Tòa án tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự.
Rà soát hồ sơ thừa kế: Kiểm tra giấy tờ nhân thân, tài liệu về quan hệ thừa kế và các giấy tờ liên quan đến di sản để làm rõ sự cần thiết của việc yêu cầu Tòa án.
Hướng dẫn chuẩn bị hồ sơ: Hỗ trợ soạn đơn yêu cầu, rà soát tài liệu chứng minh và hướng dẫn chuẩn bị hồ sơ giám định pháp y tâm thần theo quy định.
Hướng dẫn thực hiện thủ tục tại Tòa án: Tư vấn việc nộp đơn, theo dõi quá trình giải quyết và thực hiện các yêu cầu bổ sung hồ sơ theo quy định.
Tư vấn vấn đề thừa kế sau khi có quyết định: Hướng dẫn các thủ tục liên quan đến người đại diện theo pháp luật và việc quản lý, tiếp nhận hoặc phân chia di sản nhằm bảo đảm quyền lợi của người mất năng lực hành vi dân sự.
Với dịch vụ tư vấn thủ tục yêu cầu Tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự trong thừa kế, Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy hỗ trợ khách hàng xác định đúng căn cứ, chuẩn bị hồ sơ phù hợp và thực hiện thủ tục theo quy định pháp luật, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của những người liên quan.
Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy cung cấp dịch vụ tư vấn thủ tục yêu cầu Tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự trong thừa kế, hỗ trợ khách hàng xác định căn cứ pháp lý, quyền yêu cầu và trình tự thực hiện theo quy định. Việc đánh giá đúng hồ sơ giúp làm rõ sự cần thiết của yêu cầu, đồng thời hạn chế ảnh hưởng đến quá trình quản lý và phân chia di sản thừa kế.
Trong quá trình tư vấn, Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy hỗ trợ rà soát tài liệu liên quan đến tình trạng sức khỏe, quan hệ thừa kế và di sản; hướng dẫn chuẩn bị đơn yêu cầu, hồ sơ liên quan đến giám định pháp y tâm thần và các giấy tờ cần thiết khác. Khách hàng cũng được tư vấn về những vấn đề pháp lý có thể phát sinh sau khi Tòa án ra quyết định, đặc biệt là việc xác lập người đại diện và bảo vệ quyền lợi của người được tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự.
Bên cạnh đó, Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy chú trọng bảo mật thông tin, tài liệu của khách hàng trong quá trình cung cấp dịch vụ. Phạm vi hỗ trợ được xác định phù hợp với từng vụ việc, góp phần giúp khách hàng thực hiện thủ tục đúng quy định và hạn chế những vướng mắc pháp lý liên quan đến thừa kế.
Với kinh nghiệm tư vấn pháp luật dân sự và thừa kế, Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy là địa chỉ có thể tham khảo khi cần tư vấn thủ tục yêu cầu Tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự trong thừa kế, hướng đến bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của những người có liên quan.
Khi cần tư vấn thủ tục yêu cầu Tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự trong thừa kế hoặc giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan đến quản lý, phân chia di sản, khách hàng có thể liên hệ Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy để được hỗ trợ rà soát hồ sơ, xác định căn cứ pháp lý và hướng dẫn trình tự thực hiện phù hợp với từng trường hợp.
📞 Kênh tư vấn trực tuyến
💬 Hotline: 090.916.0684 (Tư vấn pháp luật nhanh)
📱 Zalo hỗ trợ: 097.884.5617 (Luật sư trực tuyến)
☎️ Điện thoại bàn: (028) 3899 1104
🕒 Thời gian làm việc
📅 Thứ 2 – Thứ 6: 08:00 – 21:00
❌ Thứ 7, Chủ nhật và Ngày lễ: Nghỉ
✉️ Kết nối số
📩 Email: info@luatsuhcm.com
🌐Website: luatsuhcm.com
🛡️ CAM KẾT: Mọi thông tin trao đổi giữa khách hàng và Luật sư đều được bảo mật tuyệt đối theo quy định của pháp luật và quy tắc đạo đức nghề nghiệp.
Tác giả: Quyên Phạm Bảo
Chúng tôi trên mạng xã hội