Theo khoản 8 Điều 3 Bộ luật Lao động 2019 về định nghĩa phân biệt đối xử trong lao động như sau:
Điều 3. Giải thích từ ngữ
Trong Bộ luật này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau:
…
8. Phân biệt đối xử trong lao động là hành vi phân biệt, loại trừ hoặc ưu tiên dựa trên chủng tộc, màu da, nguồn gốc quốc gia hoặc nguồn gốc xã hội, dân tộc, giới tính, độ tuổi, tình trạng thai sản, tình trạng hôn nhân, tôn giáo, tín ngưỡng, chính kiến, khuyết tật, trách nhiệm gia đình hoặc trên cơ sở tình trạng nhiễm HIV hoặc vì lý do thành lập, gia nhập và hoạt động công đoàn, tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp có tác động làm ảnh hưởng đến bình đẳng về cơ hội việc làm hoặc nghề nghiệp.
Như vậy, hành vi phân biệt đối xử trong lao động được thể hiện dưới các dạng cơ bản sau:
Hành vi phân biệt, loại trừ người lao động trong tuyển dụng, sử dụng hoặc quản lý lao động;
Hành vi ưu tiên không hợp lý dựa trên các yếu tố về nhân thân, xã hội hoặc đặc điểm cá nhân như chủng tộc, giới tính, độ tuổi, tôn giáo, tình trạng hôn nhân, khuyết tật, trách nhiệm gia đình;
Hành vi phân biệt dựa trên tình trạng nhiễm HIV;
Hành vi liên quan đến việc thành lập, gia nhập và hoạt động công đoàn hoặc tổ chức của người lao động, gây ảnh hưởng đến bình đẳng cơ hội việc làm hoặc nghề nghiệp.
Dựa vào định nghĩa trên, có thể hiểu chính sách chống phân biệt đối xử và ngược đãi người lao động có thể được hiểu là tập hợp các nguyên tắc, quy định và biện pháp nội bộ của doanh nghiệp nhằm ngăn chặn mọi hành vi phân biệt, loại trừ hoặc đối xử không công bằng đối với người lao động, bảo đảm môi trường làm việc bình đẳng, tôn trọng và phù hợp với pháp luật lao động Việt Nam.
Tham khảo thêm: Luật sư tư vấn lao động cho công ty
Theo quy định tại Điều 8 Bộ luật Lao động 2019 quy định về các hành vi bị nghiêm cấm trong lĩnh vực lao động, hành vi phân biệt đối xử trong lao động là một trong những hành vi bị nghiêm cấm. Điều này, thể hiện nguyên tắc xuyên suốt của pháp luật lao động Việt Nam về bảo đảm bình đẳng và tôn trọng người lao động trong quan hệ lao động.
Bên cạnh đó, việc xây dựng chính sách chống phân biệt đối xử và ngược đãi người lao động cần được thực hiện trên cơ sở các chính sách của Nhà nước về lao động được quy định tại Điều 4 Bộ luật Lao động 2019, cụ thể:
Bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động, khuyến khích các thỏa thuận có lợi hơn so với quy định của pháp luật nhằm nâng cao điều kiện làm việc và thu nhập của người lao động;
Bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng lao động, đồng thời quản lý lao động theo hướng dân chủ, công bằng, văn minh và đề cao trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp;
Tạo điều kiện phát triển việc làm và thị trường lao động, thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh và các hình thức kết nối cung – cầu lao động;
Phát triển nguồn nhân lực và nâng cao chất lượng lao động, thông qua đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao kỹ năng nghề nghiệp, đồng thời có chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, việc làm;
Thúc đẩy đối thoại và thương lượng tập thể, hướng tới xây dựng quan hệ lao động tiến bộ, hài hòa và ổn định;
Bảo đảm bình đẳng giới và bảo vệ nhóm lao động yếu thế, bao gồm lao động nữ, người khuyết tật, người lao động cao tuổi và lao động chưa thành niên.
Như vậy, nguyên tắc xây dựng chính sách chống phân biệt đối xử và ngược đãi người lao động phải được đặt trong tổng thể các quy định của pháp luật lao động hiện hành, bảo đảm hài hòa giữa quyền lợi của người lao động, người sử dụng lao động và lợi ích chung của xã hội, đồng thời loại bỏ mọi hành vi phân biệt, loại trừ hoặc đối xử không công bằng trong quan hệ lao động.
Để chính sách chống phân biệt đối xử và ngược đãi người lao động có thể áp dụng hiệu quả trong doanh nghiệp, có thể tham khảo theo các bước sau:
Bước 1: Xác định rõ phạm vi áp dụng
Chính sách cần nêu rõ áp dụng đối với toàn bộ người lao động trong doanh nghiệp, bao gồm người lao động theo hợp đồng lao động, người thử việc, người học nghề và các cá nhân có liên quan trong quá trình làm việc.
Bước 2: Quy định nguyên tắc không phân biệt đối xử
Doanh nghiệp phải xác lập nguyên tắc cốt lõi là không phân biệt đối xử, không ngược đãi, không quấy rối và bảo đảm đối xử công bằng giữa các người lao động, không dựa trên giới tính, độ tuổi, tôn giáo, quốc tịch, tình trạng cá nhân hoặc các yếu tố bị pháp luật nghiêm cấm.
Bước 3: Liệt kê hành vi bị cấm và chuẩn mực ứng xử
Chính sách cần nêu cụ thể các hành vi bị xem là phân biệt đối xử hoặc ngược đãi để người lao động và người quản lý dễ nhận diện, đồng thời quy định chuẩn mực ứng xử trong tuyển dụng, bố trí công việc, đánh giá, khen thưởng và xử lý kỷ luật.
Bước 4: Thiết lập cơ chế tiếp nhận và xử lý phản ánh
Doanh nghiệp cần quy định đầu mối tiếp nhận khiếu nại, trình tự xử lý, thời hạn giải quyết và trách nhiệm của từng bộ phận để bảo đảm việc xử lý phản ánh được kịp thời, khách quan và minh bạch.
Bước 5: Áp dụng biện pháp xử lý và phòng ngừa
Chính sách phải có chế tài nội bộ đối với hành vi vi phạm, đồng thời kèm theo các biện pháp phòng ngừa như đào tạo, phổ biến quy định và nâng cao nhận thức cho người lao động, người quản lý.
Căn cứ Điều 8 Nghị định 12/2022/NĐ-CP, người sử dụng lao động có hành vi phân biệt đối xử trong tuyển dụng, quản lý lao động sẽ bị xử lý vi phạm hành chính theo mức độ vi phạm, cụ thể:
Đối với hành vi phân biệt đối xử trong lao động, người sử dụng lao động có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng, trừ một số trường hợp đặc thù được loại trừ theo quy định pháp luật. Đây là mức xử phạt chính áp dụng đối với hành vi vi phạm nguyên tắc bình đẳng trong quan hệ lao động.
Bên cạnh đó, trong quá trình tuyển dụng và quản lý lao động, nếu người sử dụng lao động có các hành vi như không khai trình việc sử dụng lao động theo quy định, thu tiền của người lao động trong quá trình tuyển dụng, không ghi nhận hoặc ghi nhận không đầy đủ thông tin người lao động vào sổ quản lý lao động, hoặc không xuất trình sổ quản lý lao động khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu thì có thể bị phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng.
Trường hợp có hành vi lôi kéo, dụ dỗ, hứa hẹn hoặc sử dụng thủ đoạn gian dối nhằm tuyển dụng người lao động để bóc lột hoặc cưỡng bức lao động nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, người sử dụng lao động có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 75.000.000 đồng.
Ngoài hình thức xử phạt tiền, người sử dụng lao động còn phải thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả bằng việc hoàn trả lại cho người lao động các khoản tiền đã thu trái quy định trong trường hợp có hành vi thu tiền khi tuyển dụng.
Lưu ý: mức phạt nêu trên là mức phạt áp dụng đối với cá nhân. Trường hợp tổ chức vi phạm thì mức phạt tiền sẽ bằng 02 lần mức phạt đối với cá nhân theo quy định tại khoản 1 Điều 6 Nghị định 12/2022/NĐ-CP.
Tham khảo thêm: Luật sư về lao động giỏi
Trong quá trình hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng và hoàn thiện hệ thống quản trị nhân sự, Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy cung cấp dịch vụ tư vấn xây dựng chính sách chống phân biệt đối xử và ngược đãi người lao động nhằm giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng quy định pháp luật, đồng thời xây dựng môi trường làm việc công bằng, minh bạch và an toàn.
Cụ thể, chúng tôi hỗ trợ doanh nghiệp trong các công việc sau:
Tư vấn khung pháp lý và yêu cầu tuân thủ: Phân tích các quy định của Bộ luật Lao động 2019 và các văn bản liên quan về chống phân biệt đối xử, ngược đãi và quấy rối tại nơi làm việc; xác định các nghĩa vụ pháp lý mà doanh nghiệp cần tuân thủ khi xây dựng chính sách nội bộ.
Xây dựng và thiết kế chính sách nội bộ: Hỗ trợ soạn thảo chính sách chống phân biệt đối xử và ngược đãi người lao động phù hợp với mô hình hoạt động của doanh nghiệp, bao gồm phạm vi áp dụng, nguyên tắc thực hiện, hành vi bị cấm, quy tắc ứng xử và cơ chế giám sát.
Thiết lập cơ chế tiếp nhận và xử lý phản ánh: Tư vấn xây dựng quy trình tiếp nhận khiếu nại, phản ánh của người lao động; quy định rõ thẩm quyền xử lý, thời hạn giải quyết và các biện pháp bảo đảm tính minh bạch, khách quan trong quá trình xử lý vụ việc.
Hỗ trợ xây dựng chế tài và biện pháp phòng ngừa: Đề xuất hệ thống xử lý vi phạm nội bộ phù hợp với quy định pháp luật; đồng thời xây dựng các chương trình đào tạo, phổ biến chính sách nhằm nâng cao nhận thức cho người lao động và người quản lý.
Rà soát và hoàn thiện hệ thống quy định nội bộ: Kiểm tra, đánh giá các quy chế lao động hiện hành của doanh nghiệp, bảo đảm tính thống nhất giữa chính sách chống phân biệt đối xử với nội quy lao động, thỏa ước lao động tập thể và các quy định quản trị nhân sự khác.
Với kinh nghiệm tư vấn pháp lý trong lĩnh vực lao động, Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc xây dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp, an toàn và tuân thủ pháp luật, góp phần hạn chế rủi ro tranh chấp lao động phát sinh.
Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy là đơn vị có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực pháp luật lao động và tư vấn quản trị nhân sự cho doanh nghiệp, đặc biệt trong việc xây dựng và hoàn thiện các chính sách nội bộ liên quan đến quan hệ lao động.
Không chỉ dừng lại ở việc tư vấn quy định pháp luật, chúng tôi đồng hành cùng doanh nghiệp trong toàn bộ quá trình xây dựng chính sách, từ khâu rà soát hệ thống nội quy hiện hành, thiết kế chính sách phù hợp với đặc thù hoạt động, cho đến việc hỗ trợ triển khai áp dụng thực tế trong doanh nghiệp. Qua đó giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro pháp lý, phòng ngừa tranh chấp lao động và xây dựng môi trường làm việc minh bạch, chuyên nghiệp.
Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy cam kết bảo mật tuyệt đối toàn bộ thông tin, tài liệu và dữ liệu của khách hàng trong suốt quá trình cung cấp dịch vụ. Mọi thông tin chỉ được sử dụng trong phạm vi thực hiện công việc pháp lý hoặc theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm và quy trình làm việc chuyên nghiệp, Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy là đối tác pháp lý tin cậy trong việc hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng hệ thống chính sách lao động hiệu quả và tuân thủ pháp luật.
Nếu Quý khách có nhu cầu tư vấn xây dựng chính sách chống phân biệt đối xử và ngược đãi người lao động hoặc cần hỗ trợ các vấn đề pháp lý liên quan đến lao động trong doanh nghiệp, vui lòng liên hệ trực tiếp với Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy để được luật sư tư vấn và hỗ trợ kịp thời, chính xác.
📍 Địa chỉ văn phòng
Trụ sở chính: A-10-11 Centana Thủ Thiêm, số 36 Mai Chí Thọ, Phường Bình Trưng (Q.2 cũ), Tp.Hồ Chí Minh
Văn phòng giao dịch: Lầu 1, số 227A Xô Viết Nghệ Tĩnh, P. Gia Định, Tp.Hồ Chí Minh (Gần vòng xoay Hàng Xanh)
📞 Kênh tư vấn trực tuyến
💬 Hotline: 090.916.0684 (Tư vấn pháp luật nhanh)
📱 Zalo hỗ trợ: 097.884.5617 (Luật sư trực tuyến)
☎️ Điện thoại bàn: (028) 3899 1104
🕒 Thời gian làm việc
📅 Thứ 2 – Thứ 6: 08:00 – 21:00
❌ Thứ 7, Chủ nhật và Ngày lễ: Nghỉ
✉️ Kết nối số
📩 Email: info@luatsuhcm.com
🌐Website: luatsuhcm.com
🛡️ CAM KẾT: Mọi thông tin trao đổi giữa khách hàng và Luật sư đều được bảo mật tuyệt đối theo quy định của pháp luật và quy tắc đạo đức nghề nghiệp.
Tác giả: Thảo Phan Kim
Chúng tôi trên mạng xã hội