Trí tuệ là một trong những điểm khác biệt cơ bản giữa con người và con vật. Nhờ có trí tuệ mà con người không ngừng phát triển. Quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) là những quyền pháp lý đạt được trên cơ sở bảo hộ của nhà nước đối với những thành quả của họat ñộng SHTT. Tuy nhiên, do bản chất “vô hình” của lọai quyền này nên chủ thể quyền không thể bảo vệ nó về mặt vật lý. Bất kỳ ai cũng có thể sử dụng nó vào bất kỳ lúc nào. Vì vậy, nhà nước đặt ra cơ chế “bảo hộ quyền” thông qua việc cấp cho chủ thể quyền độc quyền sử dụng và khai thác đối tượng SHTT. Theo đó, bất kỳ ai muốn sử dụng đối tượng SHTT đều phải xin phép hoặc được chủ thể quyền cho phép trừ những ngọai lệ vì mục đích an ninh, quốc phòng, lợi ích của từng quốc gia.
Tuy nhiên, không phải lúc nào cán bộ thực thi cũng có thể nhận diện được tất cả các đối tượng SHTT, tiếp xúc được những thông tin đầy đủ về đối tượng SHTT, về chủ thể quyền, do đó mà hiệu quả của họat động thực thi, bảo hộ quyền SHTT trong thời gian qua vẫn chưa đạt được hiệu quả cao. Đó cũng chính là những thông tin mà Quyển sổ tay này hướng đến để phục vụ cho công tác thực thi. 

Cùng với tầm quan trọng ngày càng tăng của sở hữu trí tuệ, các tranh chấp về quyền sở hữu trí tuệ cũng xảy ra ngày càng nhiều hơn. Tranh chấp sở hữu trí tuệ là một loại tranh chấp dân sự hoặc tranh chấp thương mại cụ thể, bởi vậy việc giải quyết loại tranh chấp này dựa trên cơ sở nguyên tắc, trình tự, thủ tục được quy định chung trong Bộ luật tố tụng dân sự. Tuy nhiên, đây là loại tranh chấp đặc thù xuất phát từ tính chất vô hình của các đối tượng sở hữu trí tuệ; hơn nữa đây lại là loại tranh chấp còn tương đối mới mẻ. Thực tế cũng chỉ ra rằng, việc giải quyết các tranh chấp về quyền sở hữu trí tuệ gặp rất nhiều khó khăn. Trong nhiều nguyên nhân dẫn đến khó khăn, vướng mắc trong quá trình giải quyết loại tranh chấp này, cơ sở pháp lý chưa hoàn thiện cũng là nguyên nhân cơ bản.