Căn cứ Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc được hiểu là việc cá nhân thể hiện ý chí của mình nhằm định đoạt tài sản để chuyển cho người khác sau khi qua đời. Thông qua di chúc, người lập có quyền xác định người được hưởng di sản, phân chia tài sản theo ý chí, truất quyền thừa kế hoặc giao nghĩa vụ liên quan đến phần tài sản để lại. Di chúc chỉ có hiệu lực kể từ thời điểm người lập di chúc chết và khi đáp ứng đầy đủ điều kiện hợp pháp theo quy định pháp luật.
Theo Điều 627, 628 và 629 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc được lập dưới hai hình thức cơ bản:
Di chúc bằng văn bản, bao gồm:
Di chúc có công chứng
Di chúc có chứng thực
Di chúc có người làm chứng
Di chúc không có người làm chứng
Di chúc miệng: Chỉ được lập trong trường hợp người lập di chúc đang trong tình trạng tính mạng bị đe dọa và không thể lập di chúc bằng văn bản. Khi đó, nội dung di chúc phải được thể hiện trước ít nhất hai người làm chứng và sau đó được ghi chép, xác nhận theo đúng trình tự luật định.
Di chúc là căn cứ pháp lý quan trọng để bảo đảm việc phân chia tài sản được thực hiện đúng theo ý chí của người để lại di sản.
Theo quy định tại Điều 624 và Điều 625 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm định đoạt tài sản sau khi chết và pháp luật cho phép cá nhân có đủ điều kiện được lập di chúc. Pháp luật không có quy định về việc người không biết chữ không được lập di chúc, do đó người không biết chữ vẫn có quyền thực hiện quyền này nếu đáp ứng các điều kiện luật định.
Về điều kiện lập di chúc: Người từ đủ 18 tuổi trở lên có quyền lập di chúc nếu minh mẫn, sáng suốt và hoàn toàn tự nguyện; người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi phải có sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ theo Điều 625 và khoản 1 Điều 630.
Quy định riêng đối với người không biết chữ: Theo khoản 3 Điều 630, di chúc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực để bảo đảm tính hợp pháp.
Điều kiện để di chúc hợp pháp: Di chúc phải bảo đảm:
Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt, không bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép
Nội dung không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội
Hình thức phù hợp quy định pháp luật
Hình thức thực hiện: Người không biết chữ thường lập di chúc thông qua việc nhờ người khác ghi chép lại ý chí, sau đó điểm chỉ và có người làm chứng xác nhận theo đúng trình tự tại Điều 634, 636.
Vì vậy, người không biết chữ hoàn toàn có thể lập di chúc và di chúc vẫn có giá trị pháp lý nếu tuân thủ đầy đủ các điều kiện và thủ tục theo Bộ luật Dân sự 2015.
👉 Tham khảo thêm: Dịch vụ làm di chúc về nhà đất
Việc lập di chúc cho người không biết chữ là cần thiết nhằm bảo đảm ý chí của người để lại tài sản được ghi nhận đúng và có giá trị pháp lý. Trong nhiều trường hợp thực tế, nếu không thực hiện đúng thủ tục, di chúc có thể bị vô hiệu theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015.
Trường hợp người lập di chúc không biết chữ
Người không thể tự viết hoặc đọc nội dung di chúc bắt buộc phải thực hiện thủ tục có người làm chứng và công chứng/chứng thực theo khoản 3 Điều 630 để bảo đảm tính hợp pháp.
Trường hợp tài sản có giá trị lớn hoặc dễ phát sinh tranh chấp
Đối với tài sản như nhà đất, tiền, tài sản chung gia đình, việc lập di chúc đúng thủ tục giúp tránh mâu thuẫn giữa các thừa kế và bảo đảm ý chí của người để lại di sản.
Trường hợp có nhiều người thừa kế
Khi có nhiều người liên quan, việc lập di chúc rõ ràng, đúng quy định giúp phân chia tài sản minh bạch, hạn chế tranh chấp về sau.
Trường hợp cần chỉ định người quản lý di sản hoặc giao nghĩa vụ
Di chúc giúp xác định cụ thể người quản lý, người thực hiện nghĩa vụ liên quan đến di sản theo Điều 626.
Trường hợp người lập di chúc có hạn chế về thể chất hoặc sức khỏe
Những người không thể tự mình thực hiện đầy đủ thủ tục cần có sự hỗ trợ hợp pháp để bảo đảm di chúc không bị vô hiệu do vi phạm hình thức.
Trường hợp muốn bảo đảm hiệu lực pháp lý cao nhất
Việc thực hiện đầy đủ thủ tục (có người làm chứng, công chứng/chứng thực) giúp di chúc có giá trị chứng minh cao và được công nhận khi phát sinh tranh chấp.
Có thể thấy, việc thực hiện đúng thủ tục lập di chúc cho người không biết chữ là yếu tố then chốt để bảo đảm hiệu lực pháp lý. Không chỉ giúp ghi nhận chính xác ý chí của người lập di chúc, việc này còn hạn chế tối đa rủi ro tranh chấp giữa các thừa kế. Vì vậy, trong các trường hợp nêu trên, cá nhân nên chủ động thực hiện thủ tục theo đúng quy định của Bộ luật Dân sự 2015 để bảo vệ quyền lợi của mình và gia đình.
Người không biết chữ vẫn có thể lập di chúc hợp pháp nếu thực hiện đúng trình tự và điều kiện theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015. Tùy từng hoàn cảnh, việc lập di chúc có thể thực hiện theo các hình thức sau:
Theo Điều 634 Bộ luật Dân sự 2015, trường hợp không tự viết được, người lập di chúc có thể nhờ người khác ghi chép hoặc đánh máy nội dung, nhưng bắt buộc phải có ít nhất hai người làm chứng.
Điều kiện đối với người làm chứng:
Không phải là người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật
Không có quyền, nghĩa vụ tài sản liên quan đến nội dung di chúc
Không phải người chưa thành niên, mất hoặc hạn chế năng lực hành vi
Trình tự thực hiện:
Người lập di chúc trình bày ý chí của mình
Người khác ghi lại đầy đủ nội dung
Người lập di chúc điểm chỉ trước mặt người làm chứng
Người làm chứng xác nhận và ký vào di chúc
Điều kiện hợp pháp:
Theo Điều 630 và Điều 631 Bộ luật Dân sự 2015:
Người lập di chúc phải minh mẫn, tự nguyện
Nội dung không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội
Di chúc của người không biết chữ phải được lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực
Yêu cầu về hình thức:
Không viết tắt, không dùng ký hiệu
Nếu nhiều trang phải đánh số và có điểm chỉ
Có sửa chữa phải ký xác nhận tại vị trí sửa
Theo Điều 627 và Điều 629 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc miệng chỉ được áp dụng trong trường hợp đặc biệt khi người lập di chúc không thể lập văn bản.
Trường hợp áp dụng:
Tính mạng bị đe dọa (tai nạn, bệnh nặng…)
Không thể lập di chúc bằng văn bản
Trình tự hợp pháp:
Người lập di chúc thể hiện ý chí trước ít nhất hai người làm chứng
Người làm chứng ghi chép lại và cùng ký tên hoặc điểm chỉ
Trong thời hạn 05 ngày làm việc phải được công chứng hoặc chứng thực
Lưu ý về hiệu lực:
Nếu sau 03 tháng kể từ khi lập mà người lập di chúc vẫn còn sống, minh mẫn thì di chúc miệng tự động bị hủy bỏ.
Như vậy, người không biết chữ có thể lựa chọn hình thức phù hợp với hoàn cảnh thực tế, tuy nhiên để bảo đảm giá trị pháp lý và hạn chế tranh chấp, nên ưu tiên lập di chúc bằng văn bản có công chứng hoặc chứng thực theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015.
Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy cung cấp dịch vụ pháp lý trọn gói liên quan đến việc lập di chúc cho người không biết chữ, bảo đảm tuân thủ đúng quy định của Bộ luật Dân sự 2015 và hạn chế tối đa rủi ro pháp lý.
Tư vấn điều kiện và hình thức lập di chúc: Hướng dẫn khách hàng xác định điều kiện hợp pháp, lựa chọn hình thức phù hợp (có công chứng/chứng thực), bảo đảm đúng quy định tại Điều 630.
Soạn thảo nội dung di chúc: Hỗ trợ ghi nhận đầy đủ, chính xác ý chí của người lập di chúc; xây dựng nội dung rõ ràng, chặt chẽ, tránh mâu thuẫn hoặc vô hiệu.
Hỗ trợ bố trí người làm chứng hợp lệ: Đảm bảo người làm chứng đáp ứng điều kiện theo Điều 632, tránh trường hợp di chúc bị vô hiệu do người làm chứng không hợp lệ.
Đại diện thực hiện công chứng/chứng thực: Làm việc với tổ chức công chứng hoặc UBND cấp xã, hỗ trợ khách hàng hoàn tất thủ tục nhanh chóng, đúng trình tự.
Tư vấn xử lý các tình huống phát sinh: Giải quyết các vấn đề như sửa đổi, bổ sung, thay thế di chúc hoặc xử lý tranh chấp liên quan theo quy định pháp luật.
Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy cung cấp dịch vụ lập di chúc cho người không biết chữ đúng quy định của Bộ luật Dân sự 2015, giúp bảo đảm tính hợp pháp, hạn chế tranh chấp và bảo vệ ý chí của người lập di chúc.
Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy là đơn vị uy tín trong lĩnh vực tư vấn pháp lý dân sự, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến thừa kế và di chúc.
Am hiểu chuyên sâu pháp luật: Đội ngũ luật sư có kinh nghiệm thực tiễn, nắm vững quy định của Bộ luật Dân sự 2015, giúp bảo đảm di chúc hợp pháp và có giá trị thi hành.
Quy trình làm việc rõ ràng, chuyên nghiệp: Tư vấn – soạn thảo – hoàn thiện hồ sơ – hỗ trợ công chứng được thực hiện bài bản, tiết kiệm thời gian cho khách hàng.
Giải pháp tối ưu, hạn chế tranh chấp: Nội dung di chúc được xây dựng chặt chẽ, phù hợp thực tế, giúp giảm thiểu rủi ro phát sinh tranh chấp sau này.
Hỗ trợ tận nơi, linh hoạt: Cung cấp dịch vụ tại nhà đối với khách hàng không tiện di chuyển, đặc biệt phù hợp với người lớn tuổi, người không biết chữ.
Chi phí hợp lý, minh bạch: Mức phí được tư vấn rõ ràng ngay từ đầu, phù hợp với từng nhu cầu cụ thể của khách hàng.
Việc lựa chọn Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy không chỉ giúp bảo đảm di chúc hợp pháp mà còn mang lại sự an tâm trong quá trình thực hiện và bảo vệ quyền lợi lâu dài cho khách hàng.
👉 Tham khảo thêm: Dịch vụ tư vấn lập di chúc chi tiết tại TP. Hồ Chí Minh
📍 Địa chỉ văn phòng
Trụ sở chính: A-10-11 Centana Thủ Thiêm, số 36 Mai Chí Thọ, Phường Bình Trưng (Q.2 cũ), Tp.Hồ Chí Minh
Văn phòng giao dịch: Lầu 1, số 227A Xô Viết Nghệ Tĩnh, P. Gia Định, Tp.Hồ Chí Minh (Gần vòng xoay Hàng Xanh)
📞 Kênh tư vấn trực tuyến
💬 Hotline: 090.916.0684 (Tư vấn pháp luật nhanh)
📱 Zalo hỗ trợ: 097.884.5617 (Luật sư trực tuyến)
☎️ Điện thoại bàn: (028) 3899 1104
🕒 Thời gian làm việc
📅 Thứ 2 – Thứ 6: 08:00 – 21:00
❌ Thứ 7, Chủ nhật và Ngày lễ: Nghỉ
✉️ Kết nối số
📩 Email: info@luatsuhcm.com
🌐Website: luatsuhcm.com
🛡️ CAM KẾT: Mọi thông tin trao đổi giữa khách hàng và Luật sư đều được bảo mật tuyệt đối theo quy định của pháp luật và quy tắc đạo đức nghề nghiệp.
Tác giả: Thảo Phan Kim
Chúng tôi trên mạng xã hội