Thừa kế theo di chúc là việc chuyển giao tài sản của người đã mất cho người còn sống dựa trên ý chí định đoạt của họ được thể hiện khi còn sống thông qua di chúc. Đây là hình thức phân chia di sản theo mong muốn cá nhân của người để lại tài sản và được pháp luật công nhận khi di chúc đáp ứng đầy đủ điều kiện hợp pháp.
Căn cứ theo Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển dịch tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Theo đó, những người được chỉ định trong di chúc sẽ được hưởng di sản theo đúng phần đã được xác định trong nội dung di chúc.
Tuy nhiên, việc thừa kế theo di chúc chỉ phát sinh hiệu lực kể từ thời điểm mở thừa kế, tức là khi người lập di chúc qua đời. Nếu di chúc hợp pháp, việc phân chia di sản sẽ được thực hiện theo đúng nội dung di chúc, trừ trường hợp pháp luật có quy định bảo vệ quyền lợi cho một số chủ thể đặc biệt.
Tham khảo thêm: Luật sư giải quyết tranh chấp uy tín
Tranh chấp thừa kế theo di chúc ngày càng xuất hiện nhiều trong thực tiễn, nhất là khi giá trị tài sản lớn hoặc nội dung di chúc không được thể hiện rõ ràng, chặt chẽ. Dưới đây là các dạng tranh chấp thường gặp liên quan đến việc thừa kế theo di chúc:
Tranh chấp về người thừa kế không phụ thuộc nội dung di chúc: Theo Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015, một số đối tượng như con chưa thành niên, vợ/chồng, cha mẹ già yếu… vẫn được hưởng phần di sản bắt buộc dù không được ghi trong di chúc, dễ phát sinh tranh chấp.
Tranh chấp về thừa kế thế vị: Xảy ra khi người thừa kế trong di chúc chết trước hoặc cùng thời điểm với người lập di chúc, dẫn đến việc xác định người thừa kế thay thế và phạm vi hưởng di sản.
Tranh chấp do nội dung di chúc không rõ ràng: Di chúc không nêu cụ thể tài sản, tỷ lệ hoặc cách phân chia khiến các bên hiểu khác nhau, đặc biệt khi giá trị tài sản lớn, dễ dẫn đến mâu thuẫn.
Tranh chấp về tài sản chung và tài sản riêng: Phát sinh khi không thống nhất được tài sản trong di chúc là tài sản riêng hay tài sản chung (nhất là trong hôn nhân), ảnh hưởng trực tiếp đến quyền hưởng di sản.
Tranh chấp về nghĩa vụ tài sản của người chết: Liên quan đến việc thanh toán nợ và nghĩa vụ tài chính trong phạm vi di sản, thường xảy ra khi các bên không thống nhất cách thực hiện hoặc phân chia trách nhiệm.
Nhìn chung, các tranh chấp thừa kế theo di chúc chủ yếu xuất phát từ sự thiếu rõ ràng về pháp lý hoặc nội dung di chúc chưa chặt chẽ. Vì vậy, việc lập di chúc đúng quy định và minh bạch là yếu tố quan trọng để hạn chế tranh chấp phát sinh.
Trong thực tế, tranh chấp tài sản thừa kế theo di chúc có thể được giải quyết bằng nhiều phương thức khác nhau, tùy thuộc vào mức độ mâu thuẫn và thiện chí của các bên liên quan.
Thương lượng
Thương lượng là cách thức giải quyết tranh chấp dựa trên sự trao đổi trực tiếp giữa các bên mà không có sự tham gia của bên thứ ba. Các bên tự thỏa thuận, bàn bạc để tìm ra phương án xử lý phù hợp đối với bất đồng phát sinh. Phương thức này mang tính tự nguyện, không bị ràng buộc bởi thủ tục pháp lý chặt chẽ và kết quả hoàn toàn phụ thuộc vào sự thống nhất của các bên.
Hòa giải
Hòa giải là việc các bên tranh chấp được hỗ trợ để đạt được thỏa thuận chung, có thể thực hiện theo hai hình thức: hòa giải ngoài Tòa án hoặc hòa giải trong quá trình Tòa án giải quyết vụ việc theo thủ tục tố tụng dân sự. Phương thức này giúp giảm căng thẳng, tiết kiệm thời gian và chi phí so với việc khởi kiện.
Khởi kiện tại Tòa án
Trong trường hợp không thể tự thỏa thuận hoặc hòa giải, các bên có thể lựa chọn khởi kiện tại Tòa án để được giải quyết theo quy định pháp luật. Theo Điều 186 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, cá nhân, cơ quan hoặc tổ chức có quyền tự mình hoặc thông qua người đại diện hợp pháp nộp đơn khởi kiện để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Về thẩm quyền, theo Điều 35 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 ( được sửa đổi bởi Khoản 2 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Tố tụng dân sự, Luật Tố tụng hành chính, Luật Tư pháp người chưa thành niên, Luật Phá sản và Luật Hòa giải, đối thoại tại tòa án 2025), Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền thường có thẩm quyền giải quyết tranh chấp thừa kế. Tuy nhiên, trong trường hợp vụ việc có yếu tố nước ngoài hoặc liên quan đến tài sản, đương sự ở nước ngoài thì thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp tỉnh.
Tranh chấp thừa kế theo pháp luật là dạng tranh chấp dân sự phổ biến, thường phát sinh khi các bên không thống nhất được quyền hưởng di sản hoặc cách phân chia tài sản của người đã mất. Để giải quyết, pháp luật quy định trình tự, thủ tục khởi kiện tại Tòa án nhằm đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan.
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ khởi kiện
Người khởi kiện cần chuẩn bị đơn khởi kiện theo mẫu và các tài liệu liên quan như: giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế (giấy khai sinh, CCCD…), giấy chứng tử của người để lại di sản, danh sách tài sản thừa kế, giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản và các chứng cứ khác có liên quan.
Bước 2: Nộp hồ sơ tại Tòa án có thẩm quyền
Hồ sơ được nộp đến Tòa án có thẩm quyền giải quyết tranh chấp thừa kế thông qua hình thức trực tiếp, qua bưu chính hoặc trực tuyến (nếu có).
Bước 3: Kiểm tra và thông báo thụ lý
Tòa án xem xét tính hợp lệ của hồ sơ và thẩm quyền giải quyết. Nếu đủ điều kiện, Tòa án sẽ ra thông báo để người khởi kiện nộp tạm ứng án phí.
Bước 4: Nộp tạm ứng án phí và thụ lý vụ án
Người khởi kiện thực hiện nghĩa vụ nộp tạm ứng án phí trong thời hạn quy định và nộp biên lai cho Tòa án. Sau đó, Tòa án ban hành quyết định thụ lý vụ án.
Bước 5: Chuẩn bị xét xử
Tòa án tiến hành thu thập chứng cứ, xác minh, hòa giải giữa các bên và chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án.
Bước 6: Xét xử và giải quyết theo thủ tục tố tụng
Vụ án được xét xử sơ thẩm; nếu có kháng cáo hoặc kháng nghị sẽ được giải quyết theo thủ tục phúc thẩm. Trường hợp đặc biệt, có thể xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm hoặc tái thẩm theo quy định pháp luật.
Việc giải quyết tranh chấp thừa kế theo pháp luật cần tuân thủ đúng trình tự tố tụng để đảm bảo tính khách quan, minh bạch và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan.
Thời hiệu khởi kiện tranh chấp thừa kế theo di chúc được quy định tại Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015, nhằm xác định khoảng thời gian hợp pháp để các bên thực hiện quyền yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp liên quan đến di sản.
Theo đó, thời hiệu yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản và 10 năm đối với động sản, tính từ thời điểm mở thừa kế. Khi hết thời hạn này, việc xác định quyền đối với di sản sẽ được xử lý theo quy định pháp luật, tùy thuộc vào việc có hay không có người đang quản lý hoặc chiếm hữu tài sản.
Bên cạnh đó, thời hiệu yêu cầu xác nhận quyền thừa kế hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác là 10 năm kể từ thời điểm mở thừa kế. Ngoài ra, thời hiệu yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ tài sản của người chết để lại là 03 năm kể từ thời điểm mở thừa kế.
Quy định về thời hiệu này có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo ổn định quan hệ thừa kế, hạn chế tranh chấp kéo dài và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên liên quan.
Tranh chấp thừa kế theo di chúc thường liên quan đến việc xác định hiệu lực của di chúc, quyền hưởng di sản và cách phân chia tài sản giữa các đồng thừa kế. Do tính chất phức tạp và dễ phát sinh mâu thuẫn, việc có sự hỗ trợ pháp lý từ đầu đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên.
Với kinh nghiệm trong lĩnh vực dân sự – thừa kế, Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy cung cấp dịch vụ tư vấn giải quyết tranh chấp thừa kế theo di chúc, hỗ trợ khách hàng đánh giá tính pháp lý của di chúc, xác định quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan.
Bên cạnh đó, văn phòng tư vấn phương án giải quyết phù hợp từng trường hợp cụ thể như thương lượng, hòa giải hoặc khởi kiện tại Tòa án nhằm hạn chế rủi ro và kéo dài tranh chấp.
Trong trường hợp cần thiết, luật sư có thể hỗ trợ chuẩn bị hồ sơ, chứng cứ và tham gia bảo vệ quyền lợi hợp pháp của khách hàng trong quá trình giải quyết vụ việc.
Với sự đồng hành của Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy, khách hàng được hỗ trợ toàn diện trong việc xử lý tranh chấp thừa kế theo di chúc một cách đúng quy định pháp luật và hiệu quả.
Tham khảo thêm: Luật sư chuyên về thừa kế nhà đất tại Tp.HCM
Trong lĩnh vực giải quyết tranh chấp thừa kế theo di chúc, Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy được nhiều khách hàng tin tưởng lựa chọn nhờ kinh nghiệm thực tiễn, đội ngũ luật sư chuyên sâu và khả năng xử lý hiệu quả các vụ việc phức tạp.
Văn phòng không chỉ tư vấn pháp lý mà còn trực tiếp tham gia đại diện và bảo vệ quyền lợi cho khách hàng trong nhiều vụ tranh chấp thừa kế có giá trị lớn, tính chất phức tạp và liên quan nhiều bên. Mỗi vụ việc đều được xử lý trên cơ sở phân tích kỹ hồ sơ, đánh giá chứng cứ và áp dụng đúng quy định pháp luật nhằm đảm bảo quyền lợi tối đa cho khách hàng.
Các vụ việc tiêu biểu trong lĩnh vực tranh chấp thừa kế:
Tư vấn, đại diện cho ông Trần Minh Q trong vụ tranh chấp thừa kế quyền sở hữu nhà tại Quận 1, với giá trị tranh chấp khoảng 10 tỷ đồng.
Tư vấn và đại diện cho ông LCT, bà LTKO, ông LQB trong vụ tranh chấp thừa kế quyền sở hữu nhà tại Quận Bình Tân, tài sản tranh chấp gần 7 tỷ đồng.
Đại diện và bảo vệ quyền lợi cho 10 đồng thừa kế (trong đó có 3 người đang sinh sống tại California – Hoa Kỳ) trong vụ tranh chấp hợp đồng mua bán nhà và thừa kế tại Tòa án nhân dân TP. Hồ Chí Minh.
Tư vấn và đại diện cho bà Nguyễn Thị Kim X trong vụ tranh chấp thừa kế nhà và đất tại Quận Thủ Đức, với tài sản tranh chấp khoảng 4 tỷ đồng.
Với kinh nghiệm thực tiễn phong phú và khả năng xử lý nhiều vụ việc phức tạp, Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy là địa chỉ uy tín trong việc tư vấn và giải quyết tranh chấp thừa kế theo di chúc.
📍 Địa chỉ văn phòng
Trụ sở chính: A-10-11 Centana Thủ Thiêm, số 36 Mai Chí Thọ, Phường Bình Trưng (Q.2 cũ), Tp.Hồ Chí Minh
Văn phòng giao dịch: Lầu 1, số 227A Xô Viết Nghệ Tĩnh, P. Gia Định, Tp.Hồ Chí Minh (Gần vòng xoay Hàng Xanh)
📞 Kênh tư vấn trực tuyến
💬 Hotline: 090.916.0684 (Tư vấn pháp luật nhanh)
📱 Zalo hỗ trợ: 097.884.5617 (Luật sư trực tuyến)
☎️ Điện thoại bàn: (028) 3899 1104
🕒 Thời gian làm việc
📅 Thứ 2 – Thứ 6: 08:00 – 21:00
❌ Thứ 7, Chủ nhật và Ngày lễ: Nghỉ
✉️ Kết nối số
📩 Email: info@luatsuhcm.com
🌐Website: luatsuhcm.com
🛡️ CAM KẾT: Mọi thông tin trao đổi giữa khách hàng và Luật sư đều được bảo mật tuyệt đối theo quy định của pháp luật và quy tắc đạo đức nghề nghiệp.
Tác giả: Thảo Phan Kim
Chúng tôi trên mạng xã hội