Tùy thuộc vào loại vụ án và nhu cầu của thân chủ, luật sư không tham gia với một vai trò chung chung, mà tham gia với một tư cách tố tụng cụ thể. Mỗi tư cách sẽ có quyền và nghĩa vụ pháp lý riêng biệt.
Mặc dù mỗi tư cách có một số quyền đặc thù, nhìn chung, vai trò của luật sư thể hiện qua các quyền và nghĩa vụ cốt lõi sau:
a. Quyền chung
• Quyền thu thập chứng cứ: Có quyền gặp gỡ, thu thập tài liệu, đồ vật; yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp tài liệu liên quan đến vụ án.
• Quyền nghiên cứu hồ sơ: Được đọc, ghi chép, sao chụp toàn bộ hồ sơ vụ án (sau khi kết thúc điều tra đối với vụ án hình sự, hoặc từ khi thụ lý đối với vụ án dân sự, hành chính).
• Quyền tham gia phiên tòa: Trực tiếp tham gia phiên tòa, phiên họp.
• Quyền hỏi và tranh luận: Đặt câu hỏi với những người tham gia tố tụng khác, và đặc biệt là tranh luận (đối đáp) với bên đối lập (Kiểm sát viên, luật sư khác, đương sự) để làm rõ sự thật khách quan.
• Quyền đưa ra yêu cầu, kiến nghị: Yêu cầu Tòa án triệu tập người làm chứng, trưng cầu giám định, định giá; đề nghị thay đổi người tiến hành tố tụng.
• Quyền kháng cáo: Giúp đương sự hoặc thay mặt đương sự (nếu được ủy quyền) thực hiện quyền kháng cáo bản án, quyết định của Tòa án.
b. Nghĩa vụ chung
• Tuân thủ pháp luật: Chấp hành Hiến pháp, pháp luật và Nội quy phiên tòa.
• Tuân thủ quy tắc đạo đức nghề nghiệp: Hành xử đúng mực, tôn trọng Tòa án và các bên liên quan.
• Sử dụng các biện pháp hợp pháp: Không được làm giả chứng cứ, xúi giục đương sự khai gian, hoặc sử dụng các biện pháp trái pháp luật để bảo vệ thân chủ.
• Bảo mật thông tin: Giữ bí mật thông tin của khách hàng theo quy định của pháp luật.
• Có mặt theo triệu tập: Phải có mặt theo giấy triệu tập của Tòa án (trừ trường hợp bất khả kháng).
Tóm lại, vai trò của luật sư là một trụ cột thiết yếu trong hệ thống tư pháp, là chủ thể thực hiện chức năng tranh tụng, đối trọng với các cơ quan tiến hành tố tụng, nhằm bảo đảm quá trình giải quyết vụ án tại Tòa án được khách quan, công bằng và đúng pháp luật.
>> Tham khảo thêm: Luật sư giỏi về giải quyết tranh chấp đất đai
Tình huống: Tại phiên tòa phúc thẩm lần 2, Luật sư có giấy giới thiệu tham gia bảo vệ cho người khởi kiện vắng mặt và có đơn xin hoãn phiên tòa với lý do chưa làm thủ tục đăng ký người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, chưa có thời gian nghiên cứu hồ sơ vụ án hành chính. Trường hợp này Hội đồng xét xử phúc thẩm có chấp nhận việc xin hoãn phiên tòa của luật sư hay không?
Vấn đề cần giải quyết: Xác định tính hợp lệ và chính đáng của yêu cầu hoãn phiên tòa do Luật sư đưa ra, để từ đó Hội đồng xét xử phúc thẩm ra quyết định chấp nhận hay không.
Hướng dẫn của TANDTC như sau:
Theo quy định tại điểm a khoản 2, khoản 5, khoản 6 Điều 61 Luật Tố tụng hành chính thì luật sư được làm người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự khi có yêu cầu của đương sự và được Tòa án làm thủ tục đăng ký người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự. Trường hợp này, luật sư chưa được Tòa án vào sổ đăng ký người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự và xác nhận vào giấy yêu cầu người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự. Do đó, chưa phát sinh các quyền và nghĩa vụ của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự.
Việc xin hoãn phiên tòa của Luật sư không thuộc các trường hợp phải hoãn phiên tòa phúc thẩm theo quy định tại Điều 232 Luật Tố tụng hành chính. Vì vậy, Hội đồng xét xử không chấp nhận việc xin hoãn phiên tòa của Luật sư.
[Công văn số 207/TANDTC-PC ngày 30/10/2024 của TANDTC]
Tình huống: Khi giải quyết yêu cầu mở thủ tục phá sản, Tòa án có chấp nhận việc doanh nghiệp, hợp tác xã bị yêu cầu mở thủ tục phá sản, chủ nợ hoặc con nợ mời luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho họ không?
Vấn đề cần giải quyết: Xác định tư cách tố tụng và quyền được có người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp (cụ thể là Luật sư) của các bên liên quan trong thủ tục phá sản.
Hướng dẫn của TANDTC như sau:
Khoản 8 Điều 18 Luật Phá sản quy định quyền, nghĩa vụ của người tham gia thủ tục phá sản như sau: "Tự bảo vệ hoặc nhờ người khác bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho mình". Khi doanh nghiệp, hợp tác xã bị yêu cầu mở thủ tục phá sản hoặc chủ nợ, con nợ có đề nghị Tòa án để luật sư tham gia bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho họ thì Tòa án phải làm thủ tục đăng ký người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho họ.
[Công văn số 199/TANDTC-PC ngày 18/12/2020 của TANDTC]
>> Tham khảo thêm: Tư vấn thủ tục tuyên bố doanh nghiệp phá sản
Chuyên đề trên đây là chia sẻ của chúng tôi về vấn đề Vai trò của Luật sư khi tham gia tố tụng tại Toà án nhằm hỗ trợ người đọc có thêm kiến thức về pháp luật, không nhằm mục đích thương mại. Các thông tin trong chuyên đề Vai trò của Luật sư khi tham gia tố tụng tại Toà án chỉ là quan điểm cá nhân người viết, người đọc chỉ tham khảo. Chúng tôi đề nghị Quý Khách hàng nên tham khảo ý kiến chuyên môn từ Luật sư của chúng tôi đối với các vấn đề cụ thể. Các yêu cầu giải đáp thắc mắc hãy liên hệ trực tiếp với Văn phòng của chúng tôi theo địa chỉ phía trên hoặc liên hệ qua Hotline: 0978845617, Email: info@luatsuhcm.com.
Tác giả: Thảo Phan Kim
Chúng tôi trên mạng xã hội