Việc phân chia di sản thừa kế theo pháp luật được thực hiện theo quy định tại Điều 660 Bộ luật Dân sự 2015. Theo đó, quá trình phân chia di sản cần bảo đảm quyền lợi của tất cả những người thừa kế và được thực hiện theo các nguyên tắc sau:
Bảo đảm quyền thừa kế của người đã thành thai: Trường hợp tại thời điểm mở thừa kế có người thừa kế đã thành thai nhưng chưa sinh ra, thì khi phân chia di sản phải dành lại một phần di sản tương ứng với phần của một người thừa kế. Nếu đứa trẻ sinh ra còn sống thì sẽ được hưởng phần di sản này; nếu chết trước khi sinh ra thì phần di sản đó sẽ được chia lại cho những người thừa kế còn lại.
Nguyên tắc phân chia di sản: Những người thừa kế có quyền yêu cầu chia di sản bằng hiện vật nếu tài sản có thể phân chia được. Trường hợp tài sản không thể chia đều bằng hiện vật, các bên có thể thỏa thuận định giá tài sản và xác định người nhận tài sản, đồng thời thanh toán lại phần giá trị tương ứng cho những người thừa kế khác. Nếu các bên không đạt được thỏa thuận, tài sản có thể được bán để chia giá trị theo phần thừa kế.
Như vậy, việc phân chia di sản thừa kế phải bảo đảm đúng quy định pháp luật, tôn trọng quyền và lợi ích của tất cả những người thừa kế. Trong thực tế, các bên thường lập văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế để xác định rõ phần tài sản của từng người, đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho việc công chứng và thực hiện các thủ tục sang tên tài sản sau này.
Tham khảo thêm: Dịch vụ soạn thảo, làm di chúc tại nhà
Hiện nay, các văn bản pháp luật chưa ban hành mẫu văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế thống nhất áp dụng chung. Trên thực tế, nội dung văn bản này thường được soạn thảo dựa trên quy định của pháp luật về thừa kế và theo hướng dẫn của tổ chức hành nghề công chứng nhằm bảo đảm đầy đủ thông tin, đúng hình thức và có giá trị pháp lý khi thực hiện thủ tục công chứng.
Dưới đây là mẫu văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế chuẩn thường được tham khảo trong thực tế để các bên có thể sử dụng khi thực hiện thủ tục phân chia di sản.
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
VĂN BẢN THỎA THUẬN PHÂN CHIA DI SẢN THỪA KẾ
Hôm nay, ngày ... tháng ... năm ..., tại ..., chúng tôi gồm có:
I/ Những người thừa kế theo pháp luật:
1. Họ và tên: ....
Sinh năm: ...
Căn cước công dân số: ..., cấp ngày .../ .../ ..., cơ quan cấp: ...
Địa chỉ thường trú (liên hệ): ...
Được hưởng thừa kế theo pháp luật, thuộc hàng thừa kế thứ nhất và là: ... của người để lại di sản thừa kế.
2. Họ và tên: ....
Sinh năm: ...
Căn cước công dân số: ..., cấp ngày .../ .../ ..., cơ quan cấp: ...
Địa chỉ thường trú (liên hệ): ...
Được hưởng thừa kế theo pháp luật, thuộc hàng thừa kế thứ nhất và là: ... của người để lại di sản thừa kế.
...
Được hưởng thừa kế theo pháp luật, thuộc hàng thừa kế thứ nhất và là: ... của người để lại di sản thừa kế.
II/ Nội dung thống nhất và đồng ý thực hiện thỏa thuận phân chia di sản, như sau:
1. Chúng tôi là những đồng thừa kế, được hưởng thừa kế theo pháp luật, thuộc hàng thừa kế thứ nhất và được hưởng di sản thừa kế của ông ..., sinh năm ..., chết ngày ... tháng ... năm ..., theo Trích lục khai tử (bản sao) số .../TLKT-BS do UBND phường ..., quận ..., thành phố ..., cấp ngày ... tháng ... năm ...
2. Di sản thừa kế:
2. 1. Phần di sản thừa kế của ông ..., là: Một phần hai (1/2) quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất tọa lạc tại: số ..., đường ..., phường ..., thành phố ..., thuộc thửa đất số ..., tờ bản đồ số ..., theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất số ..., do Sở Tài nguyên và môi trường ..., cấp ngày ... tháng ... năm ....
2. 2. Một phần hai (1/2) quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất, phần còn lại tại Điểm 2. 1 Mục 2 này là tài sản riêng của bà ....
2. 3. Trước khi chết ông ... không để lại di chúc để định đoạt tài sản của mình, nên theo quy định của pháp luật về thừa kế, thì chúng tôi là những người thừa kế theo pháp luật, được hưởng di sản thừa kế là tài sản của ông ....
3. Thỏa thuận phân chia tài sản thừa kế:
Chúng tôi là các đồng thừa kế theo pháp luật, được hưởng tài sản thừa kế của ông ...., đã thống nhất và đồng ý để cho một (01) đồng thừa kế là:
...
Được toàn quyền quản lý, sử dụng, sở hữu và định đoạt đối với toàn bộ phần tài sản thừa kế của ông ... tại Điểm 2. 1. Mục 2 ở trên đây.
4. Nội dung cam đoan của chúng tôi:
4. 1. Toàn bộ thông tin được ghi trong văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế này là đúng sự thật.
4. 2. Ông ... không còn bất cứ người thừa kế nào khác ngoài những người thừa kế có tên nêu trên tại Phần I văn bản thỏa thuận này. Cha, mẹ của ông ... đã chết trước, ông ... không có con nuôi, cha mẹ nuôi. Chúng tôi không bỏ sót người thừa kế, nếu sau này có người nào khác khiếu nại và đưa ra chứng cứ chứng minh được họ là người thừa kế của ông ..., thì chúng tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc bỏ sót người thừa kế và bảo đảm thực hiện nghĩa vụ theo quy định pháp luật bằng tài sản riêng của mình.
4. 3. ...
4. 4. ...
4. 5. ...
5. Các giấy tờ kèm theo:
...
Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế này, được thành lập 03 (ba) bản chính, được giao cho các đồng thừa kế 02 (hai) bản chỉnh, còn 01(một) bản chính lưu tại UBND phường ..., quận ..., thành phố ....
NHỮNG NGƯỜI THỎA THUẬN PHÂN CHIA TÀI SẢN THỪA KẾ
(Chữ ký, ghi rõ họ và tên)
Khi lập văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế, cần thực hiện theo các bước cơ bản sau để đảm bảo đầy đủ, rõ ràng và đúng quy định:
Bước 1: Xác định đầy đủ thông tin liên quan
Trước hết, cần ghi nhận chính xác thông tin của người để lại di sản, bao gồm: họ tên, ngày tháng năm sinh, nơi sinh, giấy tờ tùy thân, thời điểm và nơi qua đời.
Tiếp theo, liệt kê đầy đủ những người có quyền thừa kế theo quy định pháp luật, đồng thời nêu rõ mối quan hệ của từng người với người đã mất (như vợ/chồng, cha mẹ, con…).
Bước 2: Liệt kê chi tiết di sản để lại
Cần mô tả cụ thể từng loại tài sản thuộc di sản thừa kế:
Đối với bất động sản: ghi rõ địa chỉ, số thửa, tờ bản đồ, diện tích, loại đất, mục đích sử dụng và thông tin trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Đối với động sản: bao gồm tiền mặt, tiền gửi ngân hàng, phương tiện giao thông, trang sức, đồ dùng có giá trị và các tài sản khác (nếu có).
Bước 3: Xác định phương án phân chia di sản
Việc phân chia cần tuân theo nguyên tắc chung là những người cùng hàng thừa kế được hưởng phần bằng nhau. Tuy nhiên, các bên có thể tự thỏa thuận cách phân chia khác nếu tất cả đều đồng ý. Đồng thời, cần lưu ý bảo đảm quyền lợi của những người thuộc diện được pháp luật ưu tiên bảo vệ.
Bước 4: Thể hiện cam kết và trách nhiệm của các bên
Trong văn bản, các bên cần thống nhất và cam kết:
Thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ tài chính do người đã mất để lại (nếu có);
Không phát sinh tranh chấp đối với phần di sản đã được thỏa thuận;
Phối hợp, hỗ trợ nhau trong quá trình hoàn tất các thủ tục pháp lý liên quan.
Nội dung văn bản càng rõ ràng, chi tiết thì càng hạn chế được tranh chấp về sau.
Theo quy định của pháp luật hiện hành, văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế có thể được công chứng hoặc chứng thực để bảo đảm giá trị pháp lý khi thực hiện các thủ tục liên quan đến tài sản thừa kế.
Căn cứ khoản 3 Điều 27 Luật Đất đai 2024, việc công chứng, chứng thực các hợp đồng, văn bản liên quan đến quyền sử dụng đất được thực hiện theo quy định pháp luật. Trong đó, văn bản về thừa kế quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất phải được công chứng hoặc chứng thực theo quy định của pháp luật dân sự và pháp luật về công chứng, chứng thực.
Như vậy, khi lập văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế, các bên có thể lựa chọn một trong hai hình thức sau:
Công chứng tại tổ chức hành nghề công chứng: Bao gồm Phòng Công chứng hoặc Văn phòng công chứng, thực hiện theo quy định của Luật Công chứng 2024.
Chứng thực tại Ủy ban nhân dân cấp xã: Việc chứng thực văn bản được thực hiện theo điểm h khoản 2 Điều 5 Nghị định 23/2015/NĐ-CP.
Theo quy định pháp luật, văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế có thể được công chứng tại tổ chức hành nghề công chứng hoặc chứng thực tại Ủy ban nhân dân cấp xã. Mỗi hình thức đều có giá trị pháp lý nhất định, tuy nhiên mức độ bảo đảm và phạm vi xác nhận có sự khác nhau.
Về giá trị pháp lý:
Công chứng: Công chứng viên chịu trách nhiệm về tính hợp pháp của nội dung văn bản nên mức độ an toàn pháp lý thường cao hơn.
Chứng thực: Cơ quan chứng thực chủ yếu xác nhận về thời gian, địa điểm ký kết, năng lực hành vi dân sự và chữ ký của các bên.
Về chi phí:
Phí công chứng: Tính theo giá trị tài sản thừa kế theo quy định tại Thông tư 257/2016/TT-BTC.
Lệ phí chứng thực: Thường là mức phí cố định và thấp hơn, theo quy định của pháp luật về lệ phí chứng thực.
Về thủ tục niêm yết: Dù thực hiện công chứng hay chứng thực, hồ sơ thừa kế vẫn phải niêm yết công khai tại UBND cấp xã nơi cư trú cuối cùng của người để lại di sản trong thời hạn 15 ngày nhằm bảo đảm không có tranh chấp hoặc bỏ sót người thừa kế.
Trên thực tế, nếu di sản thừa kế là nhà đất hoặc tài sản có giá trị lớn, nhiều trường hợp nên lựa chọn công chứng tại tổ chức hành nghề công chứng. Công chứng viên sẽ hỗ trợ kiểm tra hồ sơ, rà soát nội dung văn bản và hướng dẫn thủ tục chặt chẽ hơn, qua đó hạn chế rủi ro pháp lý và tranh chấp có thể phát sinh sau này.
Tham khảo thêm: Dịch vụ làm di chúc về nhà đất
Chuyên đề trên đây là chia sẻ của chúng tôi về vấn đề Mẫu văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế chuẩn nhất nhằm hỗ trợ người đọc có thêm kiến thức về pháp luật, không nhằm mục đích thương mại. Các thông tin trong chuyên đề Mẫu văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế chuẩn nhất chỉ là quan điểm cá nhân người viết, người đọc chỉ tham khảo. Chúng tôi đề nghị Quý Khách hàng nên tham khảo ý kiến chuyên môn từ Luật sư của chúng tôi đối với các vấn đề cụ thể. Các yêu cầu giải đáp thắc mắc hãy liên hệ trực tiếp với Văn phòng của chúng tôi theo địa chỉ phía trên hoặc liên hệ qua Hotline: 0978845617, Email: info@luatsuhcm.com.
Tác giả: Thảo Phan Kim
Chúng tôi trên mạng xã hội