Căn cứ Điều 179 Bộ luật Lao động 2019, tranh chấp lao động được phân thành 03 nhóm chính gồm: tranh chấp lao động cá nhân, tranh chấp lao động tập thể về quyền và tranh chấp lao động tập thể về lợi ích. Tùy từng loại tranh chấp, pháp luật quy định thẩm quyền giải quyết khác nhau, cụ thể như sau:
Theo Điều 187 Bộ luật Lao động 2019, các chủ thể có thẩm quyền giải quyết bao gồm:
Hòa giải viên lao động;
Hội đồng trọng tài lao động;
Tòa án nhân dân.
📍Lưu ý: Căn cứ khoản 1 Điều 188 Bộ luật Lao động 2019, phần lớn tranh chấp lao động cá nhân bắt buộc phải thông qua thủ tục hòa giải trước khi yêu cầu Tòa án hoặc Hội đồng trọng tài, trừ một số trường hợp đặc biệt như:
Tranh chấp liên quan đến xử lý kỷ luật sa thải hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động;
Tranh chấp về bồi thường thiệt hại, trợ cấp khi chấm dứt hợp đồng;
Tranh chấp liên quan đến bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp;
Tranh chấp giữa người giúp việc gia đình với người sử dụng lao động;
Các trường hợp khác được liệt kê tại khoản 1 Điều 188.
Theo Điều 191 Bộ luật Lao động 2019, các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền gồm:
Hòa giải viên lao động;
Hội đồng trọng tài lao động;
Tòa án nhân dân.
📍Lưu ý: Căn cứ khoản 2 Điều 191, tranh chấp lao động tập thể về quyền bắt buộc phải trải qua thủ tục hòa giải trước khi chuyển sang các cơ quan có thẩm quyền cao hơn.
Theo Điều 195 Bộ luật Lao động 2019, thẩm quyền giải quyết bao gồm:
Hòa giải viên lao động;
Hội đồng trọng tài lao động.
📍Lưu ý: Theo khoản 2 Điều 195, tranh chấp lao động tập thể về lợi ích cũng phải tiến hành hòa giải trước. Nếu hòa giải không thành, các bên có thể yêu cầu Hội đồng trọng tài giải quyết hoặc tiến hành thủ tục đình công theo quy định pháp luật.
Như vậy, có thể thấy hòa giải viên lao động giữ vai trò trung tâm trong hầu hết các loại tranh chấp, thể hiện nguyên tắc ưu tiên thương lượng, hòa giải được quy định tại Điều 180 Bộ luật Lao động 2019.
👉 Tham khảo thêm: Luật sư tư vấn lao động cho công ty
Trong quá trình giải quyết tranh chấp lao động, pháp luật quy định một số trường hợp bắt buộc phải thực hiện thủ tục hòa giải tranh chấp lao động trước khi yêu cầu cơ quan có thẩm quyền cao hơn giải quyết. Đây là bước quan trọng nhằm ưu tiên thương lượng và giảm thiểu xung đột.
Tranh chấp lao động cá nhân (trừ một số trường hợp đặc biệt): Theo khoản 1 Điều 188 Bộ luật Lao động 2019, đa số tranh chấp lao động cá nhân phải qua hòa giải của hòa giải viên lao động trước khi khởi kiện ra Tòa án hoặc yêu cầu Hội đồng trọng tài. Quy định này nhằm tạo cơ hội cho các bên tự thỏa thuận, hạn chế tranh chấp kéo dài.
Tranh chấp lao động tập thể về quyền: Căn cứ khoản 2 Điều 191 Bộ luật Lao động 2019, các tranh chấp liên quan đến việc thực hiện pháp luật lao động, thỏa ước lao động tập thể bắt buộc phải tiến hành hòa giải trước khi chuyển sang bước giải quyết tiếp theo.
Tranh chấp lao động tập thể về lợi ích: Theo khoản 2 Điều 195 Bộ luật Lao động 2019, hòa giải là điều kiện bắt buộc trước khi yêu cầu Hội đồng trọng tài lao động giải quyết hoặc tiến hành đình công. Điều này giúp kiểm soát xung đột tập thể và bảo đảm ổn định quan hệ lao động.
Trường hợp các bên có yêu cầu giải quyết tranh chấp: Theo Điều 180 Bộ luật Lao động 2019, nguyên tắc chung là ưu tiên hòa giải, do đó khi phát sinh tranh chấp, các bên thường phải trải qua bước này trước khi lựa chọn phương thức khác.
Có thể thấy, hòa giải tranh chấp lao động không chỉ là thủ tục mang tính hình thức mà còn là bước pháp lý quan trọng trong nhiều trường hợp bắt buộc. Việc tuân thủ đúng quy định về hòa giải giúp các bên tiết kiệm thời gian, chi phí và tăng khả năng đạt được thỏa thuận trên cơ sở tự nguyện. Đồng thời, đây cũng là điều kiện cần thiết để tiếp tục yêu cầu giải quyết tại Hội đồng trọng tài hoặc Tòa án theo đúng quy định pháp luật.
👉 Tham khảo thêm: Mẫu đơn đề nghị hoà giải tranh chấp lao động mới nhất
Thủ tục hòa giải tranh chấp lao động là bước quan trọng và trong nhiều trường hợp mang tính bắt buộc theo quy định pháp luật. Việc không thực hiện, thực hiện chậm trễ hoặc không đúng quy định có thể dẫn đến nhiều rủi ro pháp lý và ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của các bên.
Bị trả lại đơn khởi kiện hoặc không được thụ lý
Theo khoản 1 Điều 188 Bộ luật Lao động 2019, đối với nhiều tranh chấp lao động cá nhân, hòa giải là thủ tục bắt buộc. Nếu chưa thực hiện hòa giải mà đã nộp đơn ra Tòa án, hồ sơ có thể bị trả lại hoặc không được thụ lý do chưa đủ điều kiện khởi kiện.
Kéo dài thời gian giải quyết tranh chấp
Khi không tuân thủ đúng trình tự hòa giải, các bên buộc phải quay lại thực hiện từ đầu, dẫn đến mất thời gian và làm chậm quá trình bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Điều này đi ngược lại nguyên tắc giải quyết nhanh chóng, kịp thời theo Điều 180 Bộ luật Lao động 2019.
Mất cơ hội đạt được thỏa thuận có lợi
Hòa giải là cơ chế giúp các bên tự thương lượng trên cơ sở thiện chí. Nếu bỏ qua bước này, các bên có thể mất cơ hội giải quyết tranh chấp một cách linh hoạt, tiết kiệm chi phí và giữ được quan hệ lao động.
Không đảm bảo quyền lựa chọn phương thức giải quyết tiếp theo
Theo khoản 7 Điều 188 Bộ luật Lao động 2019, chỉ khi hòa giải không thành hoặc hết thời hạn hòa giải mà không được tiến hành thì các bên mới có quyền lựa chọn Hội đồng trọng tài hoặc Tòa án. Việc không thực hiện đúng sẽ làm gián đoạn quyền này.
Rủi ro về thời hiệu yêu cầu giải quyết tranh chấp
Căn cứ Điều 190 Bộ luật Lao động 2019, tranh chấp lao động có thời hiệu cụ thể (06 tháng, 09 tháng hoặc 01 năm tùy từng phương thức). Nếu chậm trễ thực hiện hòa giải, có thể dẫn đến hết thời hiệu, làm mất quyền yêu cầu giải quyết.
Việc không tuân thủ đúng thủ tục hòa giải tranh chấp lao động không chỉ làm phát sinh rủi ro pháp lý mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích của các bên. Do đó, người lao động và người sử dụng lao động cần thực hiện đúng, đầy đủ và kịp thời các bước theo quy định. Việc sử dụng dịch vụ tư vấn pháp lý chuyên nghiệp sẽ giúp đảm bảo quy trình được thực hiện chính xác, hạn chế rủi ro và nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp.
Trình tự thực hiện hòa giải tranh chấp lao động được pháp luật quy định rõ nhằm đảm bảo việc giải quyết tranh chấp diễn ra nhanh chóng, đúng quy định. Căn cứ Điều 188 Bộ luật Lao động 2019, quy trình hòa giải được thực hiện qua các bước cụ thể sau:
Bước 1: Nộp yêu cầu hòa giải
Một trong các bên tranh chấp gửi đơn yêu cầu hòa giải đến hòa giải viên lao động hoặc cơ quan chuyên môn về lao động thuộc UBND cấp xã (theo khoản 3 Điều 181 Bộ luật Lao động 2019).
Bước 2: Tiếp nhận và phân công hòa giải viên
Trong thời hạn 05 ngày làm việc, cơ quan tiếp nhận có trách nhiệm chuyển yêu cầu đến hòa giải viên lao động để tiến hành giải quyết (theo khoản 2 Điều 188).
Bước 3: Tổ chức phiên họp hòa giải
Hòa giải viên lao động triệu tập các bên tham gia phiên hòa giải. Các bên có thể trực tiếp tham gia hoặc ủy quyền cho người đại diện hợp pháp (theo khoản 3 Điều 188).
Bước 4: Tiến hành hòa giải
Hòa giải viên hướng dẫn, hỗ trợ các bên thương lượng để đạt được thỏa thuận. Trường hợp các bên đồng ý, sẽ lập biên bản hòa giải thành; nếu không đạt được thỏa thuận thì lập biên bản hòa giải không thành (theo khoản 4 Điều 188).
Bước 5: Lập và gửi biên bản hòa giải
Biên bản hòa giải phải có chữ ký của các bên và hòa giải viên, được gửi cho các bên trong thời hạn 01 ngày làm việc kể từ ngày lập (theo khoản 5 Điều 188).
Bước 6: Thực hiện hoặc chuyển sang bước tiếp theo
Nếu hòa giải thành, các bên có nghĩa vụ thực hiện thỏa thuận. Nếu hòa giải không thành hoặc hết thời hạn mà không tiến hành hòa giải, các bên có quyền yêu cầu Hội đồng trọng tài lao động hoặc Tòa án giải quyết (theo khoản 6, 7 Điều 188).
Việc nắm rõ quy trình hòa giải tranh chấp lao động giúp các bên chủ động trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Thực hiện đúng trình tự không chỉ đảm bảo điều kiện pháp lý để khởi kiện mà còn giúp tiết kiệm thời gian, chi phí. Trong trường hợp gặp khó khăn, việc tham khảo ý kiến từ đơn vị tư vấn pháp lý sẽ giúp quá trình giải quyết tranh chấp diễn ra hiệu quả và đúng quy định pháp luật.
Thời gian và chi phí khi thực hiện thủ tục hòa giải tranh chấp lao động là yếu tố được nhiều người lao động và người sử dụng lao động quan tâm. Pháp luật hiện hành đã có quy định cụ thể nhằm đảm bảo quá trình giải quyết diễn ra nhanh chóng, tiết kiệm và hiệu quả.
a) Về thời gian thực hiện
Thời hạn tiến hành hòa giải:
Theo khoản 2 Điều 188 Bộ luật Lao động 2019, trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được yêu cầu, hòa giải viên lao động phải tiến hành hòa giải.
Thời gian lập và gửi biên bản:
Theo khoản 5 Điều 188, biên bản hòa giải phải được gửi cho các bên trong vòng 01 ngày làm việc kể từ ngày lập.
Thời hiệu yêu cầu hòa giải:
Căn cứ Điều 190 Bộ luật Lao động 2019, thời hiệu yêu cầu hòa giải tranh chấp lao động cá nhân là 06 tháng kể từ ngày phát hiện quyền, lợi ích hợp pháp bị xâm phạm.
b) Về chi phí thực hiện
Chi phí hòa giải:
Theo quy định tại Điều 188 Bộ luật Lao động 2019, hoạt động hòa giải tranh chấp lao động do hòa giải viên lao động thực hiện không thu phí đối với các bên tranh chấp.
Chi phí phát sinh khác (nếu có):
Chi phí thuê luật sư hoặc tư vấn pháp lý để hỗ trợ chuẩn bị hồ sơ, tham gia hòa giải;
Chi phí đi lại, thu thập tài liệu, chứng cứ;
Chi phí ủy quyền (nếu các bên không trực tiếp tham gia).
Nhìn chung, thủ tục hòa giải tranh chấp lao động có thời gian giải quyết nhanh và chi phí thấp, thậm chí không mất phí hòa giải theo quy định pháp luật. Đây là cơ chế hiệu quả giúp các bên giải quyết mâu thuẫn trước khi đưa vụ việc ra cơ quan tài phán. Việc chủ động thực hiện đúng thời hạn và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ sẽ giúp tiết kiệm thời gian, công sức và hạn chế tối đa rủi ro pháp lý phát sinh.
Nhằm hỗ trợ người lao động và người sử dụng lao động giải quyết mâu thuẫn một cách nhanh chóng, đúng quy định pháp luật, Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy cung cấp dịch vụ tư vấn và tham gia hòa giải tranh chấp lao động với các nội dung cụ thể sau:
Tư vấn xác định loại tranh chấp và hướng xử lý phù hợp
Phân tích vụ việc thuộc tranh chấp lao động cá nhân hay tập thể; xác định có bắt buộc hòa giải hay không theo khoản 1 Điều 188 Bộ luật Lao động 2019, từ đó đưa ra phương án giải quyết tối ưu.
Soạn thảo hồ sơ yêu cầu hòa giải tranh chấp lao động
Hỗ trợ khách hàng chuẩn bị đơn yêu cầu hòa giải, tài liệu, chứng cứ liên quan đúng quy định tại Điều 181 Bộ luật Lao động 2019, đảm bảo đầy đủ điều kiện pháp lý.
Đại diện hoặc cùng khách hàng tham gia phiên hòa giải
Luật sư trực tiếp tham gia cùng khách hàng trong quá trình làm việc với hòa giải viên lao động, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp theo đúng trình tự tại Điều 188 Bộ luật Lao động 2019.
Tư vấn chiến lược thương lượng, đàm phán
Định hướng phương án thương lượng hiệu quả, giúp các bên đạt được thỏa thuận có lợi, hạn chế phát sinh tranh chấp kéo dài.
Hỗ trợ xử lý sau hòa giải
Trường hợp hòa giải thành: tư vấn thực hiện thỏa thuận, đảm bảo tính ràng buộc pháp lý;
Trường hợp hòa giải không thành: hướng dẫn chuyển sang Hội đồng trọng tài lao động hoặc khởi kiện tại Tòa án theo quy định pháp luật.
Tư vấn phòng ngừa tranh chấp lao động
Rà soát hợp đồng lao động, nội quy lao động, quy chế doanh nghiệp nhằm hạn chế rủi ro phát sinh tranh chấp trong tương lai theo các nguyên tắc tại Điều 180 Bộ luật Lao động 2019.
Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm, Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy cam kết đồng hành cùng khách hàng trong toàn bộ quá trình giải quyết tranh chấp lao động, đảm bảo đúng quy định pháp luật, tiết kiệm thời gian và bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp.
👉 Tham khảo thêm: Luật sư chuyên về lao động tại Tp.Hồ Chí Minh
📍 Địa chỉ văn phòng
Trụ sở chính: A-10-11 Centana Thủ Thiêm, số 36 Mai Chí Thọ, Phường Bình Trưng (Q.2 cũ), Tp.Hồ Chí Minh
Văn phòng giao dịch: Lầu 1, số 227A Xô Viết Nghệ Tĩnh, P. Gia Định, Tp.Hồ Chí Minh (Gần vòng xoay Hàng Xanh)
📞 Kênh tư vấn trực tuyến
💬 Hotline: 090.916.0684 (Tư vấn pháp luật nhanh)
📱 Zalo hỗ trợ: 097.884.5617 (Luật sư trực tuyến)
☎️ Điện thoại bàn: (028) 3899 1104
🕒 Thời gian làm việc
📅 Thứ 2 – Thứ 6: 08:00 – 21:00
❌ Thứ 7, Chủ nhật và Ngày lễ: Nghỉ
✉️ Kết nối số
📩 Email: info@luatsuhcm.com
🌐 Website: luatsuhcm.com
🛡️ CAM KẾT: Mọi thông tin trao đổi giữa khách hàng và Luật sư đều được bảo mật tuyệt đối theo quy định của pháp luật và quy tắc đạo đức nghề nghiệp
Tác giả: Thảo Phan Kim
Chúng tôi trên mạng xã hội