Thừa kế thế vị

Câu hỏi:

Trả lời:

Vì ông bà vẫn đứng tên trong sổ địa chính đối với diện tích 1000m2 nên được coi là trường hợp có 1 trong các loại giấy tờ theo quy định tại điểm b khoản 1 điều 50 Luật đất đai năm 2003. Căn cứ tiểu mục 1.2 mục 1 phần II Nghị quyết số 02 ngày 10/8/2004 của Hội đồng thẩm phán Toà án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng pháp luật trong việc giải quyết các vụ án dân sự, hôn nhân và gia đình quy định: " Đối với trường hợp đất do người chết để lại mà người đó có một trong các loại giấy tờ quy định tại khoản 1, 2 và 5 điều 50 Luật đất đai năm 2003, thì kể từ ngày 1/7/2004 quyền sử dụng đất đó cũng là di sản, không phụ thuộc vào thời điểm mở thừa kế". Do đó quyền sử dụng diện tích 100m2 mà chú của anh đang sử dụng được xác định là di sản của ông bà.
 Vì ông bà nội của anh mất không để di chúc nên theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 678 Bộ luật dân sự⁽¹⁾ nên thuộc trường hợp thừa kế theo pháp luật.
Điều 678 Bộ luật dân sự quy định: “Những trường hợp thừa kế theo pháp luật.
1. Thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong những trường hợp sau đây:
a. Không có di chúc”. 
Căn cứ khoản 1, 2 Điều 679 Bộ luật dân sự năm năm 1995⁽²⁾  quy định:
“1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:
a. Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết.
2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau”.
Như vậy, bố anh và chú đều thuộc hàng thừa kế thứ nhất của ông bà, đều được hưởng phần di sản bằng nhau. Nhưng vì bố anh đã mất trước thời điểm ông bà mất nên  anh được xác định là thừa kế thế vị theo quy định tại Điều 680 Bộ luật dân sự⁽³⁾ về thừa kế thế vị như sau: “Trong trường hợp con của người để lại di sản chết trước người để lại di sản, thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống”.
Do đó, anh và các chị em ruột của anh (nếu có) sẽ được hưởng kỷ phần thừa kế mà bố anh được chia từ di sản ông bà để lại. Anh có thể đề nghị chú anh chia di sản là quyền sử dụng đất. Căn cứ khoản 5 điều 25 Bộ luật tố tụng dân sự quy định những việc dân sự thuộc thẩm quyền của toà án nhân dân là: " Tranh chấp về tài sản thừa kế", do đó nếu chú không đồng ý thì anh có thể khởi kiện tại Toà án nhân dân yêu cầu chia thừa kế.
-------------------------------------------
(1) Điểm a khoản 1 điều 675 Bộ luật dân sự năm 2005.
(2) Điểm a khoản 1 và khoản 2 điều 676 Bộ luật dân sự năm 2005.
(3) Điều 677 Bộ luật dân sự năm 2005 quy định: "Trong trường hợp con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng 1 thời điểm với người để lại di sản thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống; nếu cháu cũng chết trước hoặc cùng thời điểm với người để lại di sản thì chắt được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của chắt được hưởng nếu còn sống".