Thừa kế theo di chúc là việc chuyển giao tài sản của người đã chết cho người còn sống dựa trên ý chí của họ đã được thể hiện thông qua di chúc khi còn sống. Nói cách khác, đây là hình thức phân chia di sản theo đúng mong muốn, nguyện vọng của người để lại tài sản và được pháp luật công nhận nếu di chúc hợp pháp.
Theo quy định tại Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc chính là sự thể hiện ý chí cá nhân nhằm định đoạt tài sản của mình sau khi qua đời. Do đó, những người được chỉ định trong di chúc sẽ trở thành người thừa kế và được hưởng phần di sản tương ứng theo nội dung đã được xác lập.
Tuy nhiên, việc thừa kế theo di chúc chỉ phát sinh hiệu lực tại thời điểm mở thừa kế, tức là khi người lập di chúc qua đời. Khi đó, nếu di chúc hợp pháp, việc phân chia tài sản sẽ được thực hiện theo nội dung di chúc, trừ một số trường hợp đặc biệt mà pháp luật vẫn bảo vệ quyền lợi của một số chủ thể nhất định.
👉 Tham khảo thêm: Dịch vụ khai nhận di sản thừa kế
Việc nhận di sản thừa kế theo di chúc được thực hiện dựa trên ý chí của người để lại tài sản, nhưng phải tuân thủ chặt chẽ các quy định của Bộ luật Dân sự 2015. Cụ thể, các trường hợp phát sinh quyền hưởng di sản theo di chúc bao gồm:
Trường hợp di chúc hợp pháp và có hiệu lực
Theo Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc được coi là hợp pháp khi người lập minh mẫn, sáng suốt; nội dung và hình thức không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội. Khi đáp ứng đủ điều kiện này, người được chỉ định trong di chúc sẽ được nhận di sản theo đúng nội dung đã định đoạt.
Trường hợp người được chỉ định trong di chúc còn sống tại thời điểm mở thừa kế
Căn cứ khoản 1 Điều 613 và khoản 1 Điều 643 Bộ luật Dân sự 2015, người thừa kế phải còn sống tại thời điểm mở thừa kế (thời điểm người để lại di sản chết) thì mới có quyền hưởng di sản. Nếu đáp ứng điều kiện này, việc nhận di sản sẽ được thực hiện theo di chúc.
Trường hợp thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc
Theo Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015, một số đối tượng vẫn được hưởng di sản dù không được chỉ định trong di chúc, bao gồm:
Con chưa thành niên;
Cha, mẹ, vợ hoặc chồng;
Con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động.
Những người này được hưởng phần di sản bằng 2/3 suất của một người thừa kế theo pháp luật, trừ khi họ từ chối nhận hoặc không có quyền hưởng di sản.
Trường hợp di chúc có điều kiện
Căn cứ Điều 626 Bộ luật Dân sự 2015, người lập di chúc có quyền giao nghĩa vụ cho người thừa kế. Theo đó, nếu di chúc đặt ra điều kiện, người thừa kế chỉ được nhận di sản khi thực hiện đầy đủ nghĩa vụ hoặc điều kiện đã được xác lập.
Trường hợp có nhiều người cùng được hưởng di sản theo di chúc
Theo Điều 659 Bộ luật Dân sự 2015, nếu di chúc xác định nhiều người thừa kế, việc phân chia di sản sẽ được thực hiện theo tỷ lệ hoặc phần tài sản cụ thể mà di chúc đã quy định.
Trường hợp có phần di sản không được định đoạt trong di chúc
Căn cứ Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015, đối với phần di sản không được đề cập trong di chúc, việc phân chia sẽ không áp dụng theo di chúc mà được giải quyết theo quy định về thừa kế theo pháp luật.
Các trường hợp nhận di sản thừa kế theo di chúc không chỉ phụ thuộc vào nội dung di chúc mà còn phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện về hiệu lực, chủ thể và quy định bảo vệ quyền lợi tối thiểu của một số đối tượng theo pháp luật. Đây là cơ sở quan trọng để đảm bảo việc phân chia di sản được thực hiện đúng quy định và hạn chế tranh chấp phát sinh.
Căn cứ Điều 611 Bộ luật Dân sự 2015, địa điểm mở thừa kế được xác định là nơi cư trú cuối cùng của người để lại di sản; nếu không xác định được thì là nơi có toàn bộ hoặc phần lớn di sản.Trên cơ sở đó, việc khai nhận di sản thừa kế theo di chúc được thực hiện tại tổ chức hành nghề công chứng, cụ thể là:
Văn phòng công chứng nơi người để lại di sản có nơi cư trú cuối cùng (thường trú hoặc tạm trú);
Trường hợp không xác định được nơi cư trú cuối cùng, thì thực hiện tại văn phòng công chứng nơi có toàn bộ hoặc phần lớn tài sản thừa kế.
Việc xác định đúng địa điểm có ý nghĩa quan trọng, giúp đảm bảo thủ tục công chứng được thực hiện đúng thẩm quyền.
Thủ tục khai nhận di sản thừa kế theo di chúc được tiến hành theo các bước cơ bản sau:
Bước 1: Người thừa kế chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo quy định và nộp tại tổ chức hành nghề công chứng có thẩm quyền.
Bước 2: Công chứng viên tiếp nhận và kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ. Nếu hồ sơ đầy đủ, hợp pháp thì tiến hành thụ lý; trường hợp thiếu hoặc chưa đúng quy định sẽ yêu cầu bổ sung.
Bước 3: Tổ chức công chứng thực hiện việc niêm yết công khai nội dung khai nhận di sản tại trụ sở UBND cấp xã nơi người để lại di sản cư trú cuối cùng (hoặc nơi tạm trú nếu không xác định được nơi thường trú) trong thời hạn 15 ngày.
Bước 4: Sau thời hạn niêm yết, nếu không phát sinh khiếu nại, tố cáo liên quan đến việc thừa kế, công chứng viên sẽ tiến hành chứng nhận văn bản khai nhận di sản thừa kế.
Bước 5: Người thừa kế nhận văn bản đã được công chứng và sử dụng làm căn cứ để thực hiện các thủ tục đăng ký biến động tài sản, sang tên quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng theo quy định pháp luật.
Có thể thấy, trình tự khai nhận di sản thừa kế theo di chúc là quy trình pháp lý chặt chẽ nhằm đảm bảo minh bạch và hạn chế tranh chấp.
👉 Tham khảo thêm: VPLS TÔ ĐÌNH HUY HƯỚNG DẪN THỦ TỤC KHAI NHẬN DI SẢN THỪA KẾ MỚI NHẤT
Trong thực tế giải quyết thừa kế, không ít trường hợp phát sinh tranh chấp do người thừa kế hoặc người lập di chúc chưa nắm rõ quy định pháp luật. Việc nhận diện sớm các sai sót thường gặp sẽ giúp hạn chế rủi ro, bảo vệ quyền lợi hợp pháp và tránh kéo dài thời gian xử lý.
Không lập di chúc hoặc di chúc không hợp lệ: Theo quy định tại các Điều 624 đến 630 Bộ luật Dân sự 2015, cá nhân có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình. Tuy nhiên, di chúc chỉ có giá trị khi đáp ứng đầy đủ điều kiện về chủ thể, nội dung và hình thức. Thực tế, cho thấy nhiều người không lập di chúc hoặc lập di chúc thiếu chặt chẽ (không có người làm chứng, nội dung không rõ ràng, chữ ký không hợp lệ...), dẫn đến nguy cơ bị tuyên vô hiệu.
Xác định sai người thừa kế theo quy định pháp luật: Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015 quy định cụ thể các hàng thừa kế. Tuy nhiên, nhiều trường hợp tự phân chia tài sản mà không xác định đúng đối tượng có quyền hưởng, gây ra mâu thuẫn giữa các thành viên
Không hoàn tất thủ tục pháp lý đối với tài sản thừa kế: Đối với tài sản là bất động sản, việc chuyển quyền phải tuân thủ quy định tại Luật Đất đai 2024. Sai lầm thường gặp là không thực hiện thủ tục sang tên hoặc không cập nhật hồ sơ pháp lý, khiến quyền của người thừa kế không được ghi nhận đầy đủ và dễ phát sinh tranh chấp.
Bỏ sót các yếu tố về quan hệ gia đình đặc thù: Pháp luật có quy định riêng đối với quan hệ giữa con nuôi, cha mẹ nuôi, con riêng… theo Điều 654 Bộ luật Dân sự 2015 và Luật Nuôi con nuôi 2010. Việc không xem xét đầy đủ các mối quan hệ này có thể dẫn đến việc phân chia di sản không đúng quy định.
Không phân định rõ tài sản chung và tài sản riêng: Theo Điều 33 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, tài sản chung của vợ chồng cần được xác định rõ trước khi chia thừa kế. Nếu không làm rõ yếu tố này, rất dễ xảy ra tranh chấp giữa các đồng thừa kế, đặc biệt khi di chúc liên quan đến tài sản chung.
Không có sự hỗ trợ của luật sư chuyên môn: Trong các vụ việc phức tạp, việc tự thực hiện thủ tục mà không có sự tư vấn pháp lý dễ dẫn đến sai sót về hồ sơ, chứng cứ hoặc cách thức giải quyết. Luật sư có thể hỗ trợ xác định đúng quyền thừa kế, hướng dẫn thủ tục và đề xuất phương án xử lý phù hợp.
Việc tránh các sai lầm nêu trên giúp quá trình nhận di sản theo di chúc diễn ra thuận lợi, đúng pháp luật và hạn chế tối đa tranh chấp phát sinh.
Dịch vụ luật sư tư vấn các trường hợp nhận di sản thừa kế theo di chúc đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người thừa kế, đặc biệt trong các tình huống có yếu tố phức tạp hoặc phát sinh tranh chấp. Thông qua việc áp dụng đúng quy định của Bộ luật Dân sự 2015 và các văn bản pháp luật liên quan, luật sư sẽ hỗ trợ khách hàng xử lý toàn diện các vấn đề pháp lý trong quá trình nhận di sản.
Cụ thể, dịch vụ bao gồm: tư vấn đánh giá tính hợp pháp của di chúc theo Điều 630; xác định đúng người thừa kế và phần di sản được hưởng theo Điều 644, Điều 651; hướng dẫn chuẩn bị hồ sơ và thực hiện thủ tục công chứng theo Luật Công chứng 2024; đồng thời hỗ trợ đại diện giải quyết tranh chấp thừa kế tại cơ quan có thẩm quyền khi phát sinh mâu thuẫn.
Ngoài ra, luật sư còn tư vấn phương án xử lý đối với các trường hợp đặc thù như di chúc có điều kiện, tài sản chung của vợ chồng, hoặc di sản là bất động sản cần thực hiện thủ tục sang tên theo quy định pháp luật.
Việc sử dụng dịch vụ luật sư tư vấn không chỉ giúp hạn chế rủi ro pháp lý mà còn đảm bảo quá trình nhận di sản thừa kế theo di chúc được thực hiện đúng quy định, nhanh chóng và hiệu quả.
Với đội ngũ luật sư chuyên sâu trong lĩnh vực thừa kế, Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy đã hỗ trợ hiệu quả nhiều khách hàng tại TP. Hồ Chí Minh và các khu vực lân cận trong việc xử lý các vấn đề pháp lý liên quan đến di chúc và di sản. Dịch vụ được xây dựng toàn diện, bao gồm cả tư vấn phòng ngừa rủi ro và đại diện giải quyết tranh chấp. Các dịch vụ tiêu biểu gồm:
Tư vấn quy định pháp luật về thừa kế theo Bộ luật Dân sự 2015: làm rõ quyền, nghĩa vụ của người thừa kế, hàng thừa kế và các vấn đề pháp lý liên quan.
Tư vấn lập di chúc hợp pháp: hướng dẫn soạn thảo, công chứng di chúc đúng quy định để đảm bảo hiệu lực pháp lý.
Tư vấn, hỗ trợ giải quyết tranh chấp thừa kế: xử lý các vấn đề như hiệu lực di chúc, phân chia di sản, xác định quyền của từng người thừa kế.
Hỗ trợ thủ tục khai nhận, phân chia di sản: hướng dẫn chuẩn bị hồ sơ, làm việc với tổ chức công chứng theo Luật Công chứng 2024 và cơ quan có thẩm quyền.
Đại diện khách hàng tại Tòa án: bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trong các vụ án thừa kế.
Tư vấn hòa giải tranh chấp: hỗ trợ các bên đạt được thỏa thuận, hạn chế mâu thuẫn và giữ gìn quan hệ gia đình.
Với cách tiếp cận chuyên sâu, xử lý linh hoạt theo từng hồ sơ cụ thể, Văn phòng Luật sư Tô Đình Huy là lựa chọn đáng tin cậy giúp khách hàng bảo vệ tài sản và giải quyết hiệu quả các vấn đề thừa kế theo di chúc.
👉 Tham khảo thêm: Dịch vụ khai nhận di sản thừa kế nhanh trọn gói
📍 Địa chỉ văn phòng
Trụ sở chính: A-10-11 Centana Thủ Thiêm, số 36 Mai Chí Thọ, Phường Bình Trưng (Q.2 cũ), Tp.Hồ Chí Minh
Văn phòng giao dịch: Lầu 1, số 227A Xô Viết Nghệ Tĩnh, P. Gia Định, Tp.Hồ Chí Minh (Gần vòng xoay Hàng Xanh)
📞 Kênh tư vấn trực tuyến
💬 Hotline: 090.916.0684 (Tư vấn pháp luật nhanh)
📱 Zalo hỗ trợ: 097.884.5617 (Luật sư trực tuyến)
☎️ Điện thoại bàn: (028) 3899 1104
🕒 Thời gian làm việc
📅 Thứ 2 – Thứ 6: 08:00 – 21:00
❌ Thứ 7, Chủ nhật và Ngày lễ: Nghỉ
✉️ Kết nối số
📩 Email: info@luatsuhcm.com
🌐Website: luatsuhcm.com
🛡️ CAM KẾT: Mọi thông tin trao đổi giữa khách hàng và Luật sư đều được bảo mật tuyệt đối theo quy định của pháp luật và quy tắc đạo đức nghề nghiệp.
Tác giả: Thảo Phan Kim
Chúng tôi trên mạng xã hội