Khởi kiện chia di sản thừa kế được đặt ra khi việc phân chia tài sản không thể thực hiện bằng thỏa thuận giữa các thừa kế, hoặc phát sinh tranh chấp liên quan đến quyền hưởng di sản.
Thông thường, việc khởi kiện xảy ra trong các trường hợp sau:
Các đồng thừa kế không đạt được thỏa thuận về việc phân chia di sản;
Có tranh chấp về hàng thừa kế, phần di sản hoặc quyền hưởng thừa kế;
Có người cho rằng di chúc không hợp pháp hoặc bị làm giả, bị sửa đổi;
Một hoặc một số người chiếm giữ, quản lý di sản nhưng không đồng ý chia;
Phát sinh tranh chấp liên quan đến xác định tài sản là di sản thừa kế.
Trong các trường hợp này, việc khởi kiện tại Tòa án là cần thiết để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên, đồng thời bảo đảm việc phân chia di sản được thực hiện đúng quy định pháp luật.
👉 Tham khảo thêm: Dịch vụ khai nhận di sản thừa kế nhanh trọn gói
Căn cứ Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu khởi kiện về thừa kế được xác định tùy theo từng loại yêu cầu và loại tài sản.
Đối với yêu cầu chia di sản thừa kế, thời hiệu là 30 năm đối với bất động sản và 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này, di sản sẽ thuộc về người đang quản lý di sản; nếu không có người quản lý thì được xử lý theo quy định pháp luật.
Đối với yêu cầu xác nhận quyền thừa kế hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác, thời hiệu là 10 năm kể từ thời điểm mở thừa kế.
Đối với yêu cầu thực hiện nghĩa vụ tài sản của người chết để lại, thời hiệu là 03 năm kể từ thời điểm mở thừa kế.
Việc xác định đúng thời hiệu khởi kiện là yếu tố quan trọng để bảo đảm quyền yêu cầu chia di sản và tránh mất quyền lợi do quá thời hạn theo quy định pháp luật.
Khi còn trong thời hiệu khởi kiện, người thừa kế có quyền nộp đơn yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp về việc chia di sản. Theo khoản 5 Điều 26 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, tranh chấp về thừa kế tài sản thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án.
Về cấp xét xử, theo Điều 35 được sửa đổi bởi Khoản 2 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Tố tụng dân sự, Luật Tố tụng hành chính, Luật Tư pháp người chưa thành niên, Luật Phá sản và Luật Hòa giải, đối thoại tại tòa án 2025 và Điều 37 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 được sửa đổi bởi Khoản 4 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Tố tụng dân sự, Luật Tố tụng hành chính, Luật Tư pháp người chưa thành niên, Luật Phá sản và Luật Hòa giải, đối thoại tại tòa án 2025, thông thường Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm. Trường hợp vụ việc có yếu tố nước ngoài hoặc cần ủy thác tư pháp thì thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp tỉnh; trong một số trường hợp cần thiết, Tòa án cấp tỉnh cũng có thể trực tiếp thụ lý.
Về thẩm quyền theo lãnh thổ, theo Điều 40 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, nguyên đơn có quyền lựa chọn Tòa án trong một số trường hợp như: không xác định được nơi cư trú của bị đơn, bị đơn ở nước ngoài, có nhiều bị đơn ở nhiều nơi khác nhau hoặc tranh chấp liên quan đến bất động sản ở nhiều địa phương.
Như vậy, khi thực hiện quyền khởi kiện trong thời hiệu, người thừa kế cần xác định đúng Tòa án có thẩm quyền để đảm bảo việc giải quyết tranh chấp chia di sản được thực hiện nhanh chóng và đúng quy định pháp luật.
👉 Tham khảo thêm: Luật sư thừa kế giỏi tại Thành phố Hồ Chí Minh
Căn cứ Điều 661 Bộ luật Dân sự 2015, việc phân chia di sản thừa kế có thể bị hạn chế trong một số trường hợp nhất định nhằm bảo đảm ý chí của người để lại di sản và ổn định đời sống của người thân còn sống.
Theo ý chí của người lập di chúc hoặc thỏa thuận của các thừa kế: Nếu người lập di chúc quy định hoặc tất cả những người thừa kế thỏa thuận rằng di sản chỉ được chia sau một thời hạn nhất định thì phải chờ hết thời hạn đó mới được tiến hành phân chia.
Trường hợp ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của người còn sống: Khi việc chia di sản có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của vợ hoặc chồng còn sống và gia đình, người này có quyền yêu cầu Tòa án xác định phần di sản nhưng tạm thời chưa chia trong một thời hạn nhất định.
Thời hạn hạn chế phân chia: Thời hạn này không quá 03 năm kể từ thời điểm mở thừa kế. Nếu hết thời hạn mà việc chia di sản vẫn ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống gia đình, có thể gia hạn một lần nhưng không quá 03 năm.
Do đó, di sản thừa kế không phải lúc nào cũng được chia ngay mà có thể bị trì hoãn trong một thời gian nhất định nhằm bảo đảm ý chí của người để lại di sản và ổn định cuộc sống của người thân còn sống.
👉 Tham khảo thêm: Luật sư chuyên về thừa kế nhà đất tại Thành phố Hồ Chí Minh
Chuyên đề trên đây là chia sẻ của chúng tôi về vấn đề Thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế theo quy định nhằm hỗ trợ người đọc có thêm kiến thức về pháp luật, không nhằm mục đích thương mại. Các thông tin trong chuyên đề Thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế theo quy định chỉ là quan điểm cá nhân người viết, người đọc chỉ tham khảo. Chúng tôi đề nghị Quý Khách hàng nên tham khảo ý kiến chuyên môn từ Luật sư của chúng tôi đối với các vấn đề cụ thể. Các yêu cầu giải đáp thắc mắc hãy liên hệ trực tiếp với Văn phòng của chúng tôi theo địa chỉ phía trên hoặc liên hệ qua Hotline: 0978845617, Email: info@luatsuhcm.com.
Tác giả: Thảo Phan Kim
Chúng tôi trên mạng xã hội