Đối tượng khởi kiện khi bị bồi thường, thu hồi đất

1. Khái niệm đối tượng khởi kiện trong vụ án hành chính đất đai

Đối tượng khởi kiện trong vụ án hành chính lĩnh vực đất đai bao gồm:

• Quyết định hành chính

• Hành vi hành chính

Các đối tượng này phải liên quan đến hoạt động quản lý nhà nước về đất đai và có khả năng xâm phạm trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức.

2. Xác định đối tượng khởi kiện trong vụ án hành chính trong lĩnh vực đất đai

Đối tượng khởi kiện của vụ án hành chính trong lĩnh vực đất đai bao gồm: các quyết định hành chính, hành vi hành chính liên quan đến hoạt động quản lý nhà nước về đất đai.

Việc xác định đối tượng khởi kiện là một trong những nội dung quan trọng khi kiểm sát giải quyết các vụ án hành chính trong lĩnh vực đất đai. Trong đó, cần chú ý một số nội dung sau:

- Hành vi hành chính thuộc đối tượng khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết vụ án hành chính là hành vi của cơ quan hành chính nhà nước hoặc của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước hoặc cơ quan, tổ chức được giao thực hiện quản lý hành chính nhà nước thực hiện hoặc không thực hiện nhiệm vụ, công vụ theo quy định của pháp luật. Việc xác định hành vi hành chính khi nào là của cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan, tổ chức được giao thực hiện quản lý hành chính nhà nước, khi nào là của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước và khi nào là không thực hiện nhiệm vụ, công vụ phải căn cứ vào quy định của pháp luật về thẩm quyền, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền trong cơ quan; thời hạn thực hiện đối với nhiệm vụ, công vụ đó.

- Đối với đối tượng khởi kiện là quyết định hành chính, cần phân biệt quyết định hành chính bị khởi kiện với quyết định hành chính mang tính nội bộ của cơ quan tổ chức.

👉 Tham khảo thêm: Giải quyết tranh chấp về đền bù khi bị nhà nước thu hồi đất

3. Phân biệt quyết định hành chính bị khởi kiện và quyết định nội bộ

3.1 Quyết định hành chính nội bộ

Quyết định hành chính mang tính nội bộ của cơ quan, tổ chức là quyết định không trực tiếp xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự mà chỉ mang tính chỉ đạo, điều hành, như: Quyết định của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chỉ đạo Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện giải quyết dứt điểm khiếu nại của đương sự...

3.2 Quyết định hành chính bị kiện

- Quyết định hành chính bị kiện là quyết định mà cá nhân, cơ quan, tổ chức cho rằng quyết định hành chính đó xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của họ, như: Quyết định thu hồi đất, Quyết định phê duyệt phương án bồi thường, Quyết định cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất...

- Đồng thời, cần xác định quyết định hành chính bị kiện là quyết định có nội dung làm ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, lợi ích của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Đó có thể là quyết định mang tính tổng thể, nhưng có danh sách kèm theo hoặc có bản quy định chi tiết đối với từng hộ gia đình, cá nhân kèm theo, qua đó xác định được cụ thể quyền và lợi ích của cá nhân, cơ quan, tổ chức, hộ gia đình bị xâm phạm thì họ có quyền khởi kiện vụ án hành chính đối với phần xác định cụ thể đó

Ví dụ: Quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ đối với những hộ gia đình tại xã X, có đất bị thu hồi làm Dự án, có nội dung: đất sản xuất nông nghiệp là 100.000đ/m2, đất thổ cư là 1.000.000đ/m2 tổng cộng số tiền là 500 tỷ đồng, nhưng không nêu cụ thể số tiền bồi thường, hỗ trợ cho từng hộ gia đình, thì không phải là đối tượng khởi kiện vụ án hành chính.

⇒ Quyết định phê duyệt phương án bồi thường chỉ nêu mức giá chung cho các loại đất nhưng không xác định cụ thể từng hộ được nhận bao nhiêu tiền. Trong trường hợp này, quyết định chưa làm phát sinh quyền lợi cụ thể nên không phải là đối tượng khởi kiện.

Ví dụ 2: Cũng với Quyết định trên, nhưng có danh sách từng hộ gia đình, cá nhân kèm theo, trong đó nêu rõ gia đình ông A được bồi thường 1 tỷ đồng cho 2.000 m2 đất, bà B được bồi thường 50.000.000 đồng cho 300 m2 đất…, thì những phần chi tiết đó của Quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ là đối tượng khởi kiện vụ án hành chính.

quyết định có kèm theo danh sách chi tiết, trong đó xác định rõ từng hộ gia đình hoặc cá nhân được bồi thường bao nhiêu, diện tích bao nhiêu thì phần nội dung chi tiết này chính là đối tượng khởi kiện.

(Tham khảo Án lệ số 10/2016/AL theo Quyết định số 698/QĐ-CA ngày 17/10/2016 của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao.)

4. Xác định quyết định hành chính có liên quan trong tranh chấp đất đai

Việc xác định quyết định hành chính là đối tượng khởi kiện của vụ án hành chính còn là căn cứ để xác định các quyết định hành chính có liên quan đến quyết định hành chính bị khởi kiện cần được xem xét, giải quyết theo hướng dẫn tại tiểu mục 5 mục V Công văn số 01/GĐ-TANDTC ngày 07/4/2017 của Tòa án nhân dân tối cao thông báo giải đáp một số vấn đề về hình sự, dân sự, hành chính: Trong quá trình xét xử, Hội đồng xét xử có thẩm quyền xem xét tính hợp pháp đối với tất cả các quyết định hành chính có liên quan đến quyết định hành chính bị khởi kiện mà không phụ thuộc vào việc các quyết định này còn hay hết thời hiệu khởi kiện.

⇒ Trong quá trình giải quyết vụ án, việc xác định đối tượng khởi kiện không chỉ dừng lại ở một quyết định cụ thể mà còn liên quan đến các quyết định khác có liên hệ trực tiếp.

Theo hướng dẫn của Tòa án nhân dân tối cao, Hội đồng xét xử có quyền:

• Xem xét tính hợp pháp của tất cả các quyết định hành chính có liên quan

• Không phụ thuộc vào việc các quyết định đó còn hay đã hết thời hiệu khởi kiện

Ví dụ: Người khởi kiện yêu cầu Tòa án hủy Quyết định cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho ông N, Quyết định giải quyết kiến nghị của Ủy ban nhân dân huyện và 05 Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp 05 người con của ông N; hủy Quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu của Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện. Bản án sơ thẩm quyết định đình chỉ giải quyết yêu cầu của người khởi kiện đối với Quyết định cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho ông N và Quyết định giải quyết kiến nghị của Ủy ban nhân dân huyện do đã hết thời hiệu khởi kiện là không đúng với nội dung hướng dẫn đã viện dẫn ở trên. Mặt khác, Tòa án cấp sơ thẩm không xem xét tính hợp pháp của việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông N nên không có cơ sở đánh giá tính hợp pháp của 05 Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho 05 người con của ông N và Quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu.

⇒ Người khởi kiện yêu cầu hủy một Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và các quyết định liên quan. Nếu Tòa án chỉ đình chỉ một phần do hết thời hiệu mà không xem xét tổng thể các quyết định liên quan thì sẽ dẫn đến việc đánh giá không đầy đủ tính hợp pháp của vụ việc. Do đó, các quyết định liên quan vẫn cần được xem xét để làm rõ bản chất pháp lý của toàn bộ tranh chấp.

👉 Tham khảo thêm: Tư vấn về quy trình nhà nước thu hồi đất

Chuyên đề trên đây là chia sẻ của chúng tôi về vấn đề [tên tiêu đề bài viết] nhằm hỗ trợ người đọc có thêm kiến thức về pháp luật, không nhằm mục đích thương mại. Các thông tin trong chuyên đề [tên tiêu đề bài viết] chỉ là quan điểm cá nhân người viết, người đọc chỉ tham khảo. Chúng tôi đề nghị Quý Khách hàng nên tham khảo ý kiến chuyên môn từ Luật sư của chúng tôi đối với các vấn đề cụ thể. Các yêu cầu giải đáp thắc mắc hãy liên hệ trực tiếp với Văn phòng của chúng tôi theo địa chỉ phía trên hoặc liên hệ qua Hotline: 0978845617, Email: info@luatsuhcm.com.