Sổ tiết kiệm là tài sản tích lũy phổ biến của nhiều gia đình, nhưng khi chủ sở hữu không may qua đời, không phải ai cũng biết khoản tiền này có được chia theo diện thừa kế hay không. Di sản được quy định tại Điều 612 Bộ luật Dân sự 2015 như sau:
“Điều 612. Di sản
Di sản bao gồm tài sản riêng của người chết, phần tài sản của người chết trong tài sản chung với người khác”
Đồng thời, tài sản được quy định tại khoản 1 Điều 105 Bộ luật Dân sự 2015 như sau:
“Điều 105. Tài sản
1. Tài sản là vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản.”
Một tài sản chỉ được coi là di sản khi thuộc quyền sở hữu hợp pháp của người đã chết. Tiền gửi tiết kiệm đứng tên người chết, nếu là tài sản hợp pháp của họ, thì là di sản thừa kế theo quy định tại Điều 612 Bộ luật Dân sự 2015.
Khi người gửi tiền qua đời, khoản tiền trong sổ không còn nằm trong quan hệ giữa người gửi và ngân hàng như trước. Từ lúc đó, quyền đối với khoản tiền được xác định theo các quy định về thừa kế của Bộ luật Dân sự. Vì vậy ngân hàng không thể trả tiền trực tiếp cho người thân chỉ vì họ cầm sổ hay có quan hệ gia đình. Ngân hàng phải căn cứ vào văn bản hợp pháp xác định ai là người được hưởng và hưởng bao nhiêu.
👉 Tham khảo thêm: Dịch vụ tư vấn phân chia di sản có yếu tố nước ngoài
Về thủ tục chi trả, khoản 4 Điều 18 Thông tư 48/2018/TT-NHNN quy định việc chi trả tiền gửi tiết kiệm theo thừa kế thực hiện theo hướng dẫn của tổ chức tín dụng nơi mở sổ, và hướng dẫn đó phải phù hợp với thông tư và pháp luật liên quan.
Để rút tiền tiết kiệm thừa kế khi đang ở nước ngoài, người thừa kế cần chuẩn bị hồ sơ và thực hiện các thủ tục cần thiết. Cụ thể như sau:
Bước 1: Xác định người thừa kế
Trước khi nhận tiền tiết kiệm, người thừa kế cần cung cấp giấy tờ chứng minh quyền hưởng di sản hợp pháp của mình như giấy khai sinh, giấy kết hôn hoặc di chúc (nếu có). Và được thừa kế theo di chúc hay thừa kế theo pháp luật.
Thừa kế theo di chúc: Áp dụng khi người chết để lại di chúc hợp pháp, việc phân chia di sản được thực hiện theo nội dung di chúc.
Thừa kế theo pháp luật: Áp dụng khi người chết không để lại di chúc hoặc di chúc không hợp pháp thì di sản thừa kế sẽ được phân chia theo pháp luật được quy định tại Bộ luật Dân sự 2015
Bước 2: Ủy quyền tham gia phân chia di sản thừa kế
Trường hợp đang ở nước ngoài và không thể trực tiếp thực hiện thủ tục thừa kế tại Việt Nam, người thừa kế có thể ủy quyền hợp pháp cho người tại Việt Nam đại diện thay mặt thực hiện thủ tục khai di sản thừa kế.
Người ủy quyền cần chuẩn bị một bộ hồ sơ bao gồm các giấy tờ cơ bản như:
Bản sao hộ chiếu
Giấy tờ chứng minh nơi cư trú tại nước ngoài
Giấy tờ chứng minh quan hệ với người để lại di sản thừa kế
Giấy chứng tử của người để lại di sản
Giấy tờ liên quan đến tiền tiết kiệm
Bản sao giấy tờ tùy thân của người được ủy quyền tại Việt Nam
Người ủy quyền mang hợp đồng ủy quyền/giấy uỷ quyền cùng bộ hồ sơ này đến Đại sứ quán hoặc Lãnh sự quán Việt Nam ở nước sở tại để được chứng thực chữ ký theo quy định. Sau khi ủy quyền hợp lệ, người được ủy quyền tại Việt Nam làm các thủ tục thay người ủy quyền để rút tiền tiết kiệm.
Bước 3: Khai di sản thừa kế tại tổ chức hành nghề công chức
Sau khi có giấy ủy quyền hợp lệ, người được ủy quyền thay mặt người ủy quyền thực hiện việc khai di sản thừa kế và phải có những nội dung sau đây:
Thông tin những người thừa kế theo pháp luật, người để lại di sản
Liệt kê chi tiết di sản để lại
Xác định phương án phân chia di sản
Thể hiện cam kết và trách nhiệm của các bên
Văn bản khai di sản là căn cứ để ngân hàng xác định người có quyền nhận tiền tiết kiệm của người đã mất.
Tổ chức công chứng sẽ gửi thông báo niêm yết tại Uỷ ban nhân dân cấp xã nơi người chết cư trú cuối cùng. Việc niêm yết diễn ra trong 15 ngày để đảm bảo không có tranh chấp hoặc khiếu nại liên quan đến phần di sản thừa kế.
Lưu ý: Sau khi hoàn tất việc khai di sản thừa kế thì người được ủy quyền thực hiện công chứng văn bản này tại tổ chức hành nghề công chứng theo quy định tại Điều 59 Luật Công chứng 2024.
Bước 4: Làm việc với Ngân hàng và nhận tiền
Sau khi văn bản phân chia di sản được công chứng, người đại diện đến ngân hàng nơi mở sổ để làm thủ tục chi trả theo quy định tại khoản 4 Điều 18 Thông tư 48/2018/TT-NHNN. Theo điều này, thủ tục rút tiền thừa kế tại ngân hàng được ngân hàng hướng dẫn chi tiết để bảo đảm chi trả chính xác, an toàn cho người gửi tiền và ngân hàng.
👉 Tham khảo thêm: Dịch vụ luật sư giải quyết tranh chấp thừa kế có yếu tố nước ngoài
Để tiền được chuyển ra nước ngoài, người thừa kế cần thực hiện các bước sau:
Bước 1: Chuẩn bị tài khoản tại ngân hàng Việt Nam
Người thừa kế cần phải có tài khoản tại ngân hàng được phép làm dịch vụ ngoại hối. Nghĩa là, tiền thừa kế ở Việt Nam là đồng Việt Nam, còn tiền chuyển ra nước ngoài phải là ngoại tệ. Vì vậy thường có hai bước:
Tiền thừa kế nằm trong tài khoản đồng Việt Nam.
Ngân hàng đổi sang ngoại tệ theo tỷ giá lúc chuyển, rồi mới gửi ra nước ngoài.
Lưu ý: Mỗi ngân hàng thu phí đổi tiền và phí chuyển tiền khác nhau.
Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ
Hồ sơ nộp cho ngân hàng thường gồm:
Văn bản phân chia di sản đã công chứng, hoặc bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực.
Giấy tờ chứng minh người nhận là người thừa kế.
Chứng từ cho thấy tiền thừa kế đã vào tài khoản ở Việt Nam.
Giấy tờ chứng minh người nhận đang sống ở nước ngoài, như giấy cư trú hoặc hộ chiếu.
Thông tin tài khoản ngân hàng nước ngoài của người nhận.
Chứng từ đã nộp thuế (nếu ngân hàng yêu cầu).
Các giấy tờ khác theo yêu cầu riêng của ngân hàng.
Bước 3: Nộp hồ sơ và chuyển tiền
Người được ủy quyền nộp hồ sơ tại ngân hàng, và giấy ủy quyền cần ghi rõ việc chuyển tiền ra nước ngoài. Ngân hàng sẽ:
Kiểm tra hồ sơ, và báo bổ sung nếu thiếu.
Đổi tiền sang ngoại tệ.
Thu phí theo biểu phí.
Chuyển tiền đến tài khoản của người thừa kế ở nước ngoài.
Ngân hàng không tự động chi trả tiền tiết kiệm chỉ dựa vào Giấy chứng tử hay quan hệ huyết thống mà cần phải thực hiện thủ tục khai nhận di sản thừa.
Nếu không thể trực tiếp về nước thì có thể nhận tiền thừa kế tiết kiệm qua hai cách:
Uỷ quyền cho người ở Việt Nam: Lập Hợp đồng uỷ quyền/Giấy uỷ quyền cho người thân hoặc luật sư tại Việt Nam thay mặt mình thực hiện thủ tục khai nhận di sản, làm việc với ngân hàng.
Từ chối nhận di sản: Việc từ chối được thực hiện khi muốn nhường lại suất thừa kế cho người thừa kế hợp pháp khác. Tuy nhiên, Văn bản từ chối nhận di sản phải được lập trước thời điểm thực hiện thủ tục khai nhận di sản thừa kế.
Cần cung cấp Hộ chiếu Việt Nam còn hạn sử dụng hoặc CCCD (nếu có), trong trường hợp đã thôi quốc tịch Việt Nam thì cần cung cấp Hộ chiếu nước ngoài và các giấy tờ chứng minh quan hệ với người đã chết đã được hợp pháp hoá lãnh sự.
Ngoài ra, muốn chuyển tiền tiết kiệm do nhận thừa kế từ Việt Nam sang tài khoản của mình cần lưu ý đến quy định quản lý ngoại hối của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Đồng thời, mỗi ngân hàng đều có biểu mẫu và quy trình nội bộ riêng đối với hồ sơ thừa kế có yếu tố nước ngoài.
Chuyên đề trên đây là chia sẻ của chúng tôi về vấn đề Rút tiền tiết kiệm thừa kế khi đang ở nước ngoài nhằm hỗ trợ người đọc có thêm kiến thức về pháp luật, không nhằm mục đích thương mại. Các thông tin trong chuyên đề cập nhật pháp lý Rút tiền tiết kiệm thừa kế khi đang ở nước ngoài chỉ là quan điểm cá nhân người viết, người đọc chỉ tham khảo. Chúng tôi đề nghị Quý Khách hàng nên tham khảo ý kiến chuyên môn từ Luật sư của chúng tôi đối với các vấn đề cụ thể. Các yêu cầu giải đáp thắc mắc hãy liên hệ trực tiếp với Văn phòng của chúng tôi theo địa chỉ phía trên hoặc liên hệ qua Hotline: 0978845617, Email: info@luatsuhcm.com.
Chúng tôi trên mạng xã hội