Việc khai nhận di sản thừa kế không phải lúc nào cũng bắt buộc, nhưng trong nhiều trường hợp đây là thủ tục cần thiết để người thừa kế xác lập quyền sở hữu hợp pháp đối với tài sản do người đã mất để lại. Thông thường, thủ tục này được thực hiện khi di sản là tài sản phải đăng ký quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng như nhà đất, xe ô tô, tài sản có giá trị lớn.
Thông qua việc khai nhận di sản tại tổ chức công chứng, văn bản khai nhận thừa kế sẽ là căn cứ pháp lý để người thừa kế thực hiện các thủ tục tiếp theo như sang tên quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở hoặc các tài sản khác.
Ngược lại, nếu di sản là tài sản nhỏ, không cần đăng ký quyền sở hữu và các bên thừa kế không có tranh chấp và có thể tự thoả thuận với nhau, việc khai nhận di sản có thể không bắt buộc, tuy nhiên vẫn nên thực hiện để tránh phát sinh rủi ro pháp lý về sau.
Theo quy định pháp luật, thời gian thực hiện thủ tục khai nhận di sản thừa kế phụ thuộc vào từng giai đoạn của quá trình công chứng và đăng ký sang tên tài sản. Cụ thể:
Niêm yết công khai hồ sơ thừa kế: Sau khi hồ sơ hợp lệ được tiếp nhận tại tổ chức công chứng, việc khai nhận hoặc thỏa thuận phân chia di sản phải được niêm yết công khai trong thời hạn 15 ngày tại UBND cấp xã nơi cư trú cuối cùng của người để lại di sản theo Điều 44 Nghị định 104/2025/NĐ-CP.
Ký và công chứng văn bản thừa kế: Sau khi hết thời hạn niêm yết, nếu không phát sinh khiếu nại hoặc tranh chấp, các đồng thừa kế sẽ ký và được công chứng văn bản khai nhận hoặc thỏa thuận phân chia di sản theo quy định của Luật Công chứng 2024.
Đăng ký biến động (sang tên tài sản): Nếu di sản là nhà, đất, người thừa kế phải thực hiện thủ tục đăng ký biến động tại cơ quan đăng ký đất đai. Theo Mục A.II Phần V Phụ lục 1 ban hành kèm theo Nghị định 151/2025/NĐ-CP, thời hạn giải quyết không quá 08 ngày làm việc, không tính thời gian thực hiện nghĩa vụ tài chính.
Như vậy, nếu hồ sơ đầy đủ và không phát sinh tranh chấp, toàn bộ thủ tục khai nhận di sản thừa kế thường mất khoảng 20 ngày làm việc, tùy trường hợp có thực hiện thủ tục sang tên tài sản hay không (nếu có thì thời gian có thể kéo dài khoảng hơn 30 ngày).
Tham khảo thêm: Luật sư hướng dẫn phân chia di sản theo quy định pháp luật
Theo quy định pháp luật, thời gian thực hiện thủ tục khai nhận di sản thừa kế chỉ có thể rút ngắn ở một số khâu, do phụ thuộc vào từng giai đoạn của quá trình công chứng và đăng ký tài sản. Cụ thể:
Niêm yết công khai hồ sơ thừa kế: Đây là thủ tục bắt buộc, phải thực hiện trong thời hạn 15 ngày tại UBND cấp xã nơi cư trú cuối cùng của người để lại di sản, nên không thể rút ngắn.
Ký và công chứng văn bản thừa kế: Sau khi hết thời gian niêm yết, nếu không có tranh chấp, việc ký và công chứng có thể thực hiện nhanh trong 1–2 ngày làm việc nếu hồ sơ đầy đủ và các bên đã thống nhất.
Đăng ký biến động (sang tên tài sản): Thời hạn giải quyết theo quy định là không quá 08 ngày làm việc (không tính thời gian thực hiện nghĩa vụ tài chính), nhưng có thể được xử lý nhanh hơn nếu hồ sơ hợp lệ và thực hiện nghĩa vụ tài chính kịp thời.
Do đó, không thể rút ngắn thời gian niêm yết bắt buộc, nhưng nếu hồ sơ đầy đủ, không phát sinh tranh chấp và các bên phối hợp tốt, tổng thời gian thực hiện thủ tục vẫn có thể được tối ưu, thông thường tổng thời gian thực hiện thủ tục niêm yết và đăng ký quyền sở hữu có thể kéo dài khoảng 30 ngày.
Khi thực hiện thủ tục khai nhận di sản thừa kế, người thừa kế thường phải chi trả một số khoản phí và lệ phí theo quy định của pháp luật. Cụ thể gồm các khoản sau:
Phí công chứng văn bản thừa kế: Khoản phí này được tính dựa trên giá trị tài sản thừa kế theo quy định tại Thông tư 257/2016/TT-BTC. Một số mức phí tham khảo như sau:
Tài sản dưới 50 triệu đồng: 50.000 đồng;
Từ 50 triệu đến 100 triệu đồng: 100.000 đồng;
Từ trên 100 triệu đồng đến 1 tỷ đồng: 0,1% giá trị tài sản;
Từ trên 1 tỷ đến 3 tỷ đồng: 1.000.000 đồng + 0,06% của phần giá trị vượt quá 1 tỷ đồng;
Từ trên 3 tỷ đồng trở lên: tính theo tỷ lệ phần trăm theo biểu phí, tối đa 70 triệu đồng/trường hợp.
Thù lao công chứng: Đây là khoản chi trả cho các công việc như soạn thảo văn bản, sao chụp hồ sơ, niêm yết hoặc các dịch vụ hỗ trợ khác. Mức thù lao do người yêu cầu công chứng và tổ chức công chứng thỏa thuận, nhưng không vượt quá mức trần do UBND cấp tỉnh quy định.
Lệ phí đăng ký sang tên tài sản (nếu có): Trường hợp di sản là tài sản phải đăng ký quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng như nhà, đất, xe…, người thừa kế cần thực hiện thủ tục sang tên và nộp các khoản như:
Lệ phí trước bạ: thông thường 0,5% giá trị tài sản;
Lệ phí cấp Giấy chứng nhận hoặc lệ phí đăng ký biến động, tùy theo quy định của từng địa phương.
Tùy vào giá trị tài sản thừa kế và loại tài sản cụ thể, tổng chi phí thực hiện thủ tục khai nhận di sản có thể khác nhau. Việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ và thực hiện đúng quy trình sẽ giúp hạn chế phát sinh chi phí và thời gian xử lý.
Khi thực hiện thủ tục khai nhận di sản thừa kế, người thừa kế cần lưu ý một số vấn đề sau để quá trình giải quyết diễn ra thuận lợi và đúng quy định pháp luật:
Xác định đúng người thừa kế: Cần xác định rõ người thừa kế theo di chúc hợp pháp hoặc theo quy định của pháp luật về thừa kế, tránh bỏ sót hoặc xác định sai chủ thể có quyền hưởng di sản.
Chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, chính xác: Các giấy tờ như giấy chứng tử, giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế, giấy tờ về tài sản… phải được chuẩn bị đầy đủ để tránh việc hồ sơ bị yêu cầu bổ sung hoặc kéo dài thời gian giải quyết.
Kiểm tra tình trạng pháp lý của tài sản: Trước khi thực hiện khai nhận, cần xác định tài sản có đang tranh chấp, thế chấp hoặc bị kê biên hay không, vì điều này có thể ảnh hưởng đến việc công chứng và sang tên tài sản.
Tuân thủ thời gian niêm yết theo quy định: Hồ sơ khai nhận di sản phải được niêm yết công khai 15 ngày tại UBND cấp xã theo quy định pháp luật. Nếu trong thời gian này phát sinh khiếu nại hoặc tranh chấp, thủ tục có thể bị tạm dừng để giải quyết.
Thực hiện nghĩa vụ tài chính (nếu có): Khi nhận thừa kế tài sản, người thừa kế có thể phải thực hiện nghĩa vụ thuế và lệ phí theo quy định trước khi hoàn tất thủ tục sang tên tài sản.
Việc nắm rõ các lưu ý trên sẽ giúp người thừa kế hạn chế rủi ro pháp lý, đồng thời rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục khai nhận di sản thừa kế.
Tham khảo thêm: Dịch vụ khai nhận di sản thừa kế tại Văn phòng luật sư Tô Đình Huy
Chuyên đề trên đây là chia sẻ của chúng tôi về vấn đề Khai nhận di sản thừa kế mất bao lâu thì xong thủ tục? nhằm hỗ trợ người đọc có thêm kiến thức về pháp luật, không nhằm mục đích thương mại. Các thông tin trong chuyên đề Khai nhận di sản thừa kế mất bao lâu thì xong thủ tục? chỉ là quan điểm cá nhân người viết, người đọc chỉ tham khảo. Chúng tôi đề nghị Quý Khách hàng nên tham khảo ý kiến chuyên môn từ Luật sư của chúng tôi đối với các vấn đề cụ thể. Các yêu cầu giải đáp thắc mắc hãy liên hệ trực tiếp với Văn phòng của chúng tôi theo địa chỉ phía trên hoặc liên hệ qua Hotline: 0978845617, Email: info@luatsuhcm.com.
Tác giả: Thảo Phan Kim
Chúng tôi trên mạng xã hội