Tiền gửi trong tài khoản ngân hàng là tài sản thuộc quyền sở hữu hợp pháp của cá nhân. Do đó, khi chủ tài khoản qua đời, khoản tiền này vẫn được xác định là di sản thừa kế và có thể được chuyển giao cho những người thừa kế theo quy định của pháp luật.
Căn cứ Điều 612 của Bộ luật Dân sự 2015, di sản thừa kế bao gồm tài sản riêng của người chết và phần tài sản của người chết trong tài sản chung với người khác. Theo đó, tiền gửi trong tài khoản ngân hàng của cá nhân cũng được xem là di sản và được phân chia cho người thừa kế.
Việc thừa kế tiền trong tài khoản ngân hàng có thể được thực hiện theo hai hình thức:
Thừa kế theo di chúc: Nếu người chết để lại di chúc hợp pháp và trong đó có nội dung định đoạt khoản tiền trong tài khoản ngân hàng, việc phân chia sẽ được thực hiện theo ý chí của người lập di chúc.
Thừa kế theo pháp luật: Trường hợp không có di chúc hoặc di chúc không hợp pháp, khoản tiền trong tài khoản ngân hàng sẽ được chia cho những người thừa kế theo hàng thừa kế theo quy định của pháp luật.
Như vậy, tiền trong tài khoản ngân hàng hoàn toàn có thể được thừa kế và việc nhận khoản tiền này phải thực hiện theo đúng quy định của pháp luật về thừa kế cũng như thủ tục do ngân hàng yêu cầu.
Để một cá nhân có thể nhận tiền trong tài khoản ngân hàng hoặc sổ tiết kiệm của người đã mất, người đó phải đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật về thừa kế. Cụ thể như sau:
Người nhận tiền trong tài khoản ngân hàng phải là người có quyền thừa kế theo di chúc hoặc theo quy định của pháp luật:
Thừa kế theo di chúc: Căn cứ Điều 624 của Bộ luật Dân sự 2015, di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Nếu trong di chúc hợp pháp có chỉ định người được hưởng khoản tiền trong tài khoản ngân hàng thì người đó có quyền nhận di sản.
Thừa kế theo pháp luật: Theo Điều 649 và Điều 651 của Bộ luật Dân sự 2015, nếu không có di chúc hoặc di chúc không hợp pháp thì di sản sẽ được chia theo hàng thừa kế. Các hàng thừa kế gồm:
Hàng thừa kế thứ nhất: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết.
Hàng thừa kế thứ hai: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông bà.
Hàng thừa kế thứ ba: cụ nội, cụ ngoại; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; cháu ruột và chắt ruột của người chết theo quy định của pháp luật.
Theo Điều 613 của Bộ luật Dân sự 2015, người thừa kế phải còn sống vào thời điểm người để lại di sản chết. Trường hợp người đã được thụ thai trước thời điểm mở thừa kế nhưng chưa sinh ra thì vẫn được hưởng thừa kế nếu sinh ra và còn sống sau đó.
Căn cứ Điều 621 của Bộ luật Dân sự 2015, một số trường hợp sẽ không được quyền hưởng di sản, chẳng hạn như: cố ý xâm phạm tính mạng, sức khỏe của người để lại di sản; vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ nuôi dưỡng; hoặc có hành vi lừa dối, cưỡng ép, giả mạo di chúc để chiếm đoạt di sản.
Tóm lại, để được nhận thừa kế tiền trong tài khoản ngân hàng, người thừa kế phải có quyền thừa kế hợp pháp, còn sống tại thời điểm mở thừa kế, không thuộc trường hợp bị tước quyền hưởng di sản và chuẩn bị đầy đủ giấy tờ chứng minh theo quy định pháp luật. Sau khi đáp ứng các điều kiện này, người thừa kế có thể thực hiện thủ tục nhận tiền tại ngân hàng.
Tham khảo thêm: Tư vấn cách chia tài sản thừa kế theo quy định pháp luật
Khi chủ tài khoản ngân hàng hoặc người gửi tiền tiết kiệm qua đời, khoản tiền trong tài khoản sẽ được xác định là di sản thừa kế. Để nhận khoản tiền này, người thừa kế cần thực hiện một số thủ tục pháp lý theo quy định của pháp luật về thừa kế và quy định của ngân hàng.
Để làm thủ tục nhận tiền thừa kế từ tài khoản ngân hàng, người thừa kế cần chuẩn bị các giấy tờ cơ bản sau:
Giấy chứng tử của người để lại di sản (bản chính hoặc bản sao chứng thực).
Sổ tiết kiệm hoặc các giấy tờ chứng minh việc mở tài khoản ngân hàng của người đã mất.
Giấy tờ chứng minh quan hệ giữa người thừa kế và người để lại di sản (giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn…).
Di chúc hợp pháp trong trường hợp người chết có lập di chúc.
Giấy tờ tùy thân của người thừa kế như căn cước công dân, chứng minh nhân dân hoặc hộ chiếu.
Phiếu yêu cầu công chứng theo mẫu của tổ chức hành nghề công chứng.
Tờ khai hoặc bản tường trình về quan hệ nhân thân giữa những người thừa kế (đối với trường hợp thừa kế theo pháp luật).
Lưu ý: Các giấy tờ nên được chứng thực hợp lệ. Trường hợp thiếu giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế, có thể sử dụng các giấy tờ hợp pháp khác theo quy định tại Nghị định 23/2015/NĐ-CP về chứng thực.
Sau khi chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, người thừa kế có thể thực hiện thủ tục tại các cơ quan sau:
Tổ chức hành nghề công chứng hoặc Phòng công chứng tại nơi cư trú cuối cùng của người để lại di sản để lập văn bản khai nhận hoặc thỏa thuận phân chia di sản.
Ủy ban nhân dân cấp xã/phường trong trường hợp cần thực hiện việc niêm yết công khai theo quy định.
Sau khi hoàn tất thủ tục công chứng, người thừa kế sẽ mang hồ sơ đến ngân hàng nơi người chết mở tài khoản hoặc gửi tiết kiệm để yêu cầu chi trả tiền thừa kế.
Thủ tục nhận thừa kế tiền trong tài khoản ngân hàng thường được thực hiện theo các bước sau:
Bước 1: Nộp hồ sơ khai nhận hoặc phân chia di sản
Người thừa kế nộp hồ sơ tại văn phòng công chứng để yêu cầu lập văn bản khai nhận di sản hoặc văn bản thỏa thuận phân chia di sản.
Bước 2: Kiểm tra hồ sơ và soạn thảo văn bản thừa kế
Công chứng viên xem xét các giấy tờ liên quan, xác định quyền thừa kế của các bên và soạn thảo văn bản thừa kế phù hợp.
Bước 3: Niêm yết thông báo công khai
Theo Điều 59 của Luật Công chứng 2024, văn bản khai nhận hoặc phân chia di sản sẽ được niêm yết công khai tại Ủy ban nhân dân cấp xã trong thời hạn 15 ngày để đảm bảo không có tranh chấp.
Bước 4: Hoàn tất việc công chứng
Nếu hết thời gian niêm yết mà không phát sinh tranh chấp, công chứng viên sẽ chứng nhận văn bản thừa kế. Người thừa kế ký vào văn bản và nhận bản chính.
Bước 5: Thực hiện thủ tục tại ngân hàng
Người thừa kế mang văn bản công chứng cùng các giấy tờ liên quan đến ngân hàng để yêu cầu chi trả tiền hoặc chuyển quyền sở hữu tiền trong tài khoản. Ngân hàng sẽ giải quyết theo quy định tại Điều 18 của Thông tư 48/2018/TT-NHNN. Thời gian xử lý thường từ 1 đến 3 ngày làm việc.
Bước 6: Giải quyết tranh chấp (nếu phát sinh)
Trong trường hợp có tranh chấp về quyền thừa kế, các bên có thể thương lượng hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
Thông thường, toàn bộ quá trình từ khi nộp hồ sơ đến khi nhận được tiền thừa kế có thể kéo dài khoảng 20 – 30 ngày, tùy thuộc vào thời gian niêm yết công khai và mức độ đầy đủ của hồ sơ.
Trong quá trình thực hiện thủ tục nhận tiền thừa kế từ tài khoản ngân hàng, người thừa kế có thể phải chi trả một số khoản chi phí như:
Phí công chứng văn bản thừa kế: thường dao động từ khoảng 100.000 đến 500.000 đồng tùy theo giá trị di sản, theo quy định tại Thông tư 257/2016/TT-BTC.
Chi phí niêm yết tại UBND: khoảng 50.000 – 100.000 đồng tùy địa phương.
Chi phí dịch vụ pháp lý (nếu có): phát sinh trong trường hợp thuê luật sư hoặc tổ chức tư vấn pháp lý.
Phí ngân hàng: có thể phát sinh khi thực hiện giao dịch rút tiền hoặc chuyển khoản, tuy nhiên thường không đáng kể.
Tóm lại, thủ tục nhận thừa kế tiền trong tài khoản ngân hàng đòi hỏi người thừa kế phải chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và thực hiện đúng trình tự pháp luật quy định. Việc tuân thủ đầy đủ các bước sẽ giúp quá trình nhận tiền diễn ra thuận lợi, hạn chế tranh chấp và tiết kiệm thời gian cho các bên liên quan.
Khi thực hiện thủ tục nhận và rút tiền thừa kế từ tài khoản ngân hàng hoặc sổ tiết kiệm của người đã mất, người thừa kế cần lưu ý một số vấn đề quan trọng sau:
Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ pháp lý: Các giấy tờ như giấy chứng tử, giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế, văn bản khai nhận hoặc phân chia di sản đã được công chứng… cần được chuẩn bị đầy đủ theo yêu cầu của ngân hàng.
Tất cả người thừa kế phải cùng thống nhất: Nếu thừa kế theo pháp luật và có nhiều người cùng hàng thừa kế, việc rút tiền thường cần sự đồng ý của tất cả những người có quyền hưởng di sản hoặc phải có văn bản ủy quyền hợp pháp.
Lưu ý về thời hiệu thừa kế: Theo quy định của Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu yêu cầu chia di sản thừa kế là 30 năm đối với bất động sản và 10 năm đối với động sản. Vì vậy nên thực hiện thủ tục sớm để tránh phát sinh rủi ro pháp lý.
Kiểm tra các nghĩa vụ tài sản của người đã mất: Trước khi chia di sản, có thể phải thanh toán các khoản nghĩa vụ tài chính của người để lại di sản (nếu có), như nợ, nghĩa vụ thuế hoặc nghĩa vụ tài sản khác.
Chủ động xử lý nếu phát sinh tranh chấp: Nếu có tranh chấp giữa các đồng thừa kế, các bên có thể thương lượng hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết theo quy định pháp luật.
Nhìn chung, việc rút tiền thừa kế trong tài khoản ngân hàng cần thực hiện đúng quy trình pháp lý và có sự thống nhất giữa các đồng thừa kế. Chuẩn bị hồ sơ đầy đủ và tuân thủ quy định sẽ giúp quá trình nhận di sản diễn ra nhanh chóng, hạn chế tranh chấp phát sinh.
Tham khảo thêm: Tư vấn thủ tục nhận thừa kế đối với sổ tiết kiệm, tài khoản ngân hàng
Chuyên đề trên đây là chia sẻ của chúng tôi về vấn đề Thừa kế tiền trong tài khoản ngân hàng thực hiện như thế nào? nhằm hỗ trợ người đọc có thêm kiến thức về pháp luật, không nhằm mục đích thương mại. Các thông tin trong chuyên đề Thừa kế tiền trong tài khoản ngân hàng thực hiện như thế nào? chỉ là quan điểm cá nhân người viết, người đọc chỉ tham khảo. Chúng tôi đề nghị Quý Khách hàng nên tham khảo ý kiến chuyên môn từ Luật sư của chúng tôi đối với các vấn đề cụ thể. Các yêu cầu giải đáp thắc mắc hãy liên hệ trực tiếp với Văn phòng của chúng tôi theo địa chỉ phía trên hoặc liên hệ qua Hotline: 0978845617, Email: info@luatsuhcm.com.
Tác giả: Thảo Phan Kim
Chúng tôi trên mạng xã hội